De airfryer is zo’n apparaat dat je zonder nadenken gebruikt. Mandje erin, eten erin, knop aan en klaar. Juist omdat het allemaal zo moeiteloos gaat, vergeten veel mensen dat een airfryer ook onderhoud nodig heeft. Vet, kruimels en bakresten bouwen zich langzaam op en voor je het weet ruikt je keuken naar ‘oude friet’ zodra je het apparaat aanzet.
Een vieze airfryer heeft niet alleen invloed op de geur, maar ook op de smaak van je eten en op de prestaties van het toestel zelf. Aangekoekt vet kan de luchtstroom verstoren, waardoor je snacks minder krokant worden en de temperatuur minder stabiel blijft. Dus stop met treuzelen en het is hoog tijd om de boel eens grondig aan te pakken.
Voordat je begint
Voor je ook maar één schoonmaakmiddel pakt, zijn er een paar basisregels die elke methode beter en veiliger maken. Allereerst: haal altijd de stekker uit het stopcontact. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar het voorkomt een hoop ellende.
Laat je airfryer daarna volledig afkoelen. Warm vet is vloeibaar en lijkt makkelijk weg te vegen, maar zodra het afkoelt kan het zich juist opnieuw vastzetten op plekken waar je niet bij kunt. Bovendien loop je simpelweg het risico jezelf te branden.
Haal alle losse onderdelen eruit: mandje, baklade, roosters, crisperplates en eventuele extra rekjes. Hoe beter je alles uit elkaar haalt, hoe grondiger je straks kunt schoonmaken.
Warm water en een sopje
Dit is de klassieker, en niet zonder reden. Warm water in combinatie met een goed afwasmiddel breekt vet af en maakt aangekoekte resten los, mits je het de tijd geeft. Te vaak willen we te snel klaar zijn en slaan we het weken over, terwijl juist dát het verschil maakt.
Leg alle losse onderdelen in de gootsteen of een ruime bak met warm water en een royale scheut afwasmiddel. Laat dit minstens een half uur staan, maar een uur of langer werkt vaak nog beter. Tijdens het weken zie je het vet letterlijk loskomen.
Hierna kun je met een zachte spons of borstel het vuil verwijderen. Gebruik liever geen harde schuurspons of staalwol, want daarmee beschadig je de antiaanbaklaag en maak je toekomstige schoonmaakbeurten alleen maar lastiger. En ik weet hoe graag je dat wilt doen, vooral voor het echte hardnekkige vuil.
Dit is de manier waarop ik altijd de airfryer schoonmaak. Ongeveer elke week, maar dat is ook afhankelijk van hoe vies de airfryer is. Met de eigengemaakte frietjes (aardappels in de magnetron, in stukken snijden, peper/zout en paprikapoeder en in de airfryer voor 20 minuten) is er nauwelijks wat rommel, maar als ik soja-honingkip maak, dan is het vaak een zooitje en dan maak ik het die dag nog schoon.
Werkt baking soda (bicarbonaat) voor alles?
Als warm water en afwasmiddel niet genoeg zijn, komt baking soda, beter bekend als zuiveringszout in het Nederlands (of bicarbonaat in Vlaanderen), vaak om de hoek kijken. Dit witte poeder staat bekend om zijn ontvettende en licht schurende werking, zonder agressief te zijn voor coatings.
Je maakt eenvoudig een pasta door baking soda te mengen met een klein beetje water. Die pasta breng je aan op plekken waar vet echt vastzit: randen, hoeken en plekken waar de luchtstroom constant langs komt. Laat het mengsel 15 tot 30 minuten inwerken.
Daarna veeg je alles weg met een vochtige doek of spons. Het idee is dat de baking soda het vet losweekt, zodat je niet hoeft te schrobben. Dat maakt deze methode interessant voor airfryers die al langere tijd niet grondig zijn schoongemaakt.
Het werkt gewoon prima. Deze methode heb ik ook jarenlang gebruikt voor mijn oven die al praktisch vergaan was door jarenlang gebrek aan schoonmaken door vorige huurders. Het fijne aan deze methode in combinatie met de airfryer is omdat alle onderdelen zoveel makkelijker zijn om aan te komen. Ik zou dit wellicht niet gebruiken voor het hitte-element en als je het wel doet, zorg er dan voor dat je het na het schoonmaken afspoelt met water en lang genoeg laat drogen.
Citroen en azijn
Soms ziet je airfryer er schoon uit, maar ruikt hij allesbehalve fris. In dat geval wordt vaak een stoommethode met citroen of azijn aangeraden. Het principe is simpel: stoom bereikt plekken waar je met een doek niet bij kunt.
Je zet een hittebestendig schaaltje met water en een scheut azijn, of een halve citroen, in de airfryer. Laat het toestel enkele minuten draaien op een lage temperatuur. De opstijgende stoom zou vet losmaken en geurtjes neutraliseren. Deze methode wordt vaak geprezen, maar roept ook vragen op. Hoe effectief is het echt? En laat het geen azijn- of citroengeur achter in je volgende gerecht?
Uit mijn ervaring werkt dit heel goed voor het mandje, heel goed voor het verwarmingselement en de binnenkant van de airfryer, maar minder goed voor het rooster die je in het mandje doet. Dit zijn vaak zulke hardnekkige vlekken dat je gewoon met je vinger voelt dat er nog viezigheid op zit, maar misschien heb ik het niet lang genoeg gedaan.
Vaatwasser
Veel fabrikanten geven aan dat mandjes en roosters gewoon in de vaatwasser mogen. Dat is handig, zeker na een lange dag. Toch is dit niet per se de meest grondige aanpak.
In de praktijk blijven vetresten vaak achter in hoeken en randen. Zo krijg ik de crisperplate van mijn Ninja nooit volledig schoon. Het mag wel schoon ogen, maar je hoeft maar je nagel langs het ijzer te laten gaan en je schraapt het vuil ervan af. Bovendien kan herhaaldelijk wassen in de vaatwasser de antiaanbaklaag doffer maken of versneld laten slijten.
De vaatwasser is daarom vooral een tijdelijke oplossing wanneer ja na een lange avond of georganiseerd etentje wilt schoonmaken, maar niet actief wilt schoonmaken. Ideaal voor tussendoor, minder geschikt voor de grote, grondige schoonmaak.
Vergeet de binnenkant niet
De focus ligt vaak op het mandje, maar de binnenkant van de airfryer verdient minstens zoveel aandacht. Vetdamp slaat daar langzaam neer en kan op termijn rookontwikkeling veroorzaken.
Gebruik een licht vochtige doek, eventueel met een klein beetje afwasmiddel, en neem voorzichtig de binnenwanden af. Vermijd direct contact met het verwarmingselement en zorg dat er geen water in het toestel loopt. Voor de lastig bereikbare plekken werkt een zachte borstel of keukenpapier verrassend goed.
Het belangrijkste is dat het echt niet zo'n gigantisch probleem is als sommige mensen denken. Zolang je niet letterlijk zwarte aanslag ziet, dan is het waarschijnlijk gewoon prima.
