Als we een serie of film kijken en onszelf horen denken: “Waarom is dit zo donker? Ik zie amper wat er gebeurt”, dan zijn we zeker niet de enigen.
Een paar jaar geleden klaagden kijkers massaal dat een aflevering van Game of Thrones zo donker was dat er nauwelijks iets te zien was. Zelfs de beste tv’s hadden moeite met die scène. Door de extreem donkere beelden verdwenen details volledig in de schaduwen, waardoor vormen niet meer te onderscheiden waren. Het was een perfecte illustratie van hoe belangrijk goede schaduwdetails zijn op een tv.
Het artikel gaat hieronder verder.Snelle oplossingen
De volgende instellingen vind je op vrijwel elke tv en vormen de snelste manier om een te donker beeld te verbeteren.
Beeldmodus
De eerste en meest voor de hand liggende stap is controleren in welke beeldmodus je tv staat. Veel fabrikanten leveren hun tv standaard met een Eco-modus. Zoals de naam al aangeeft, beperkt deze modus de helderheid om energie te besparen. Dat is goed voor de energierekening, maar het beperkt ook het contrast en de maximale helderheid van je tv.
Tijdens onze tests gebruiken we meestal de Filmmaker Mode. Die modus probeert beelden zo natuurgetrouw mogelijk weer te geven zoals de makers ze bedoeld hebben. Daardoor kan het beeld wel vrij donker ogen, vooral in een lichte woonkamer.
Cinema- of Movie-modus is vaak een goed alternatief. Die blijft redelijk nauwkeurig, maar is doorgaans een stuk helderder en daardoor prettiger voor filmkijken in een woonkamer met wat omgevingslicht.
Neem bijvoorbeeld Dark City, een film met veel donkere en contrastrijke scènes. Op de LG G5 werkt de helderdere Cinema-modus duidelijk beter in een lichte kamer. In Filmmaker Mode vallen reflecties sneller op en verdwijnen sommige details in de schaduwen. In een volledig verduisterde ruimte werkt Filmmaker Mode dan weer prima.
Het kan verleidelijk zijn om de Vivid-modus te gebruiken, maar die is meestal overdreven helder en verzadigd. De kleuren worden onnatuurlijk en het beeld verliest nuance. Wie meer helderheid wil dan Cinema biedt, kan beter kiezen voor de Standard-modus. Die gebruiken wij bijvoorbeeld vaak bij sport.
Beeldinstellingen: helderheid
De meest logische instelling om te controleren is de helderheid. In SDR-modus staat die op veel tv’s niet op het maximum, en meestal met een goede reden. Sommige modellen, zoals de Samsung S95F die we testten in een OLED-vergelijking, staan bijvoorbeeld op 12 van 50. Daar is vaak nog ruimte voor een kleine verhoging zonder dat het beeld onnatuurlijk wordt.
Bij HDR-content staat de helderheid meestal al maximaal. Als het beeld dan nog steeds te donker oogt, kun je kijken of je tv een instelling heeft voor piekhelderheid.
Piekhelderheid komt vooral voor op mini-LED-tv’s. Deze optie kan een extra boost geven aan de helderheid. Sommige tv’s zetten die standaard op Maximum, maar bij andere modellen staat hij bijvoorbeeld op Medium. In dat geval kun je nog wat extra helderheid uit het scherm halen.
In het voorbeeld met het gouden zakhorloge op de LG G5 stond piekhelderheid standaard op High in Cinema Home-modus. Toen we deze instelling uitschakelden om het verschil te testen, werd meteen duidelijk hoeveel effect het heeft. Met piekhelderheid op High sprongen de gouden en witte tinten duidelijk meer uit het scherm.
Het loont dus om even te kijken of jouw tv deze optie heeft en of je hem kunt aanpassen. We zien deze instelling bijvoorbeeld vaak terug op modellen van Hisense en TCL.
Naast de Eco-beeldmodus zijn er vaak ook instellingen die gebruikmaken van een lichtsensor. Die meten de hoeveelheid licht in de kamer en passen de helderheid van de tv daarop aan.
In theorie zou de tv in een lichte kamer dus automatisch helderder moeten worden en in een donkere kamer juist dimmen.
In de praktijk merken we echter dat deze functies soms te agressief werken en de helderheid onnodig beperken. Zelfs in een relatief lichte kamer kan het beeld daardoor te donker blijven.
Heb je last van een donker beeld, dan is het verstandig om deze functies eens uit te schakelen en de helderheid handmatig in te stellen.
Op de LG G5 staat bijvoorbeeld de energiebesparingsmodus standaard ingeschakeld. Die beperkt de maximale helderheid van het scherm. Zodra we deze optie uitschakelen, wordt het beeld merkbaar helderder en werkt de tv beter in een lichtere woonkamer of bij donkere films.
Meer geavanceerde oplossingen
De volgende instellingen vragen iets meer moeite. Niet elke tv heeft ze en soms dragen ze een andere naam.
Beeldinstellingen contrast
Een andere instelling, of soms een groep instellingen, die kan helpen om een beeld helderder te maken, zijn contrastversterkende functies. Deze instellingen kunnen verschillende namen hebben, zoals ‘shadow detail’, ‘black level enhancement’, ‘dark detail’ of simpelweg ‘contrast’. Het doel ervan is het contrast te vergroten door donkere tinten dieper te maken en lichte tinten tegelijk helderder weer te geven.
Hoewel dit soms ten koste kan gaan van de nauwkeurigheid van het beeld, kan het erg nuttig zijn voor tv’s die moeite hebben met een lichte kamer of voor meer budgetvriendelijke modellen.
Hoeveel je met dit soort contrastinstellingen kunt doen, verschilt per tv. Op onze referentie-LG G5 hebben we echter meerdere opties beschikbaar. In het voorbeeld hierboven hebben we een aantal van de contrastinstellingen van de G5 getest met The Batman in HDR Cinema Home. Die film is voor sommige tv’s een echte marteltest, omdat de relatief lage helderheid van de master het erg lastig kan maken om hem in een lichte kamer te bekijken. Daarom gebruiken we hem ook regelmatig in reviews.
Auto Dynamic Contrast stond in Cinema Home standaard uitgeschakeld. Het beeld was daardoor wel nauwkeurig, maar sommige details in schaduwrijke delen waren moeilijk te onderscheiden. Toen we Auto Dynamic Contrast op High zetten, kwamen er meer details in Batman's gezicht naar voren, zoals zijn oog. Hoewel het beeld met deze instelling minder accuraat is, maakt dat weinig uit als je anders niet goed kunt zien wat er op het scherm gebeurt.
Een andere optie is de instelling Expression Enhancer. Het effect is minder uitgesproken dan bij sommige andere instellingen, maar het kan wel degelijk verschil maken. Door de standaardinstelling te veranderen van Detail naar Helderheid werden de witte delen van de uil in het voorbeeld hierboven net wat krachtiger weergegeven. Dat kan helpen om scènes in het algemeen iets helderder te maken.
Een andere instelling die je kunt tegenkomen, is het zwart-niveau (soms ook schaduwdetail genoemd). Door deze waarde te verhogen kan het beeld in zijn geheel wat helderder worden, omdat de zwartniveaus worden aangepast.
In het voorbeeld hierboven met de adelaar verhoogden we het zwartniveau van 50 naar 65, wat opnieuw voor wat extra helderheid zorgde. Op de LG G5 ging dat wel ten koste van de nauwkeurigheid van de zwarttinten, die daardoor iets grijziger werden. Op jouw tv kan dit effect minder sterk zijn, of het is simpelweg een compromis dat je moet accepteren om beter te kunnen zien wat er op het scherm gebeurt.
