Er is een crisis gaande in de wereld van pc-onderdelen, in het bijzonder bij de RAM-modules die cruciaal zijn om het besturingssysteem en alle programma's vlot te kunnen laten werken. Waarom de prijs van RAM zo enorm is gestegen, is een complexe kwestie, maar het komt erop neer dat je AI de schuld kan geven.
Nu de prijzen van RAM in het laatste kwartaal van 2025 zo sterk zijn gestegen dat consumenten en pc-fabrikanten met de handen in haar zitten en er geen verbeteringen in zicht zijn, begint het domino-effect. Dit betekent duurdere laptops. Dell en Lenovo zouden de prijs van hun laptops bijvoorbeeld met 15% tot 20% verhogen. Er zijn nog andere aspecten aan deze prijsstijgingen: dit heeft ook invloed op opslag (SSD's gebruiken geheugenchips) en GPU's (die hebben video-RAM). Systeem-RAM ondergaat de grootste prijsstijging en dat zal ook invloed hebben op de prijzen van laptops.
Chromebooks
Hier wint Google met een grote voorsprong. 8GB RAM is ruim voldoende voor een Chromebook, omdat ze zijn gebouwd op een licht besturingssysteem (Chrome OS) dat niet veel van je laptop vraagt.
Je kan zelfs weg komen met 4GB RAM. Dat is niet ideaal, maar Chrome OS werkt nog steeds als je geen 20 dingen tegelijkertijd wil doen. Surfen op het internet, wat typen in een document en ondertussen een muziekje op Spotify beluisteren, gaat prima.
Toch raden we hier 8GB RAM aan als dat binnen je budget past, vooral als je van plan bent om een flink aantal tabbladen in je browser te openen, een aantal Chrome-extensies te gebruiken en dat allemaal liefst meerdere jaren. Wat laptops betreft, bevinden Chromebooks zich daarom in een unieke positie om de RAM-crisis te doorstaan.
MacBooks
Dit wordt iets complexer, dus zet je schrap. Niet zo heel lang geleden maakte Apple nog een MacBook Air met 8GB RAM, maar inmiddels is ook hier 16GB het minimum. Als Apple dit jaar onder druk staat door de RAM-prijzen, zou het dan een deel van het bestaande MacBook-assortiment terugschroeven naar 8GB RAM? Dat lijkt eerlijk gezegd onwaarschijnlijk, omdat Apple dan een grote stap terug neemt. De beslissing om 16GB te gebruiken had ook te maken met de introductie van Apple Intelligence en alle bijbehorende AI-functies.
Wat we niet mogen vergeten, is dat Apple een grote invloed heeft als het gaat om de aankoop van RAM en langetermijncontracten onderhandelt voor grote orders. Dit betekent dat het in theorie vrij goed beschermd zou moeten zijn tegen de prijsstijgingen die we nu zien. Natuurlijk weten we niet hoeveel geheugen Apple werkelijk in voorraad heeft of wanneer het bedrijf opnieuw moet onderhandelen over nieuwe leveringen tegen hogere prijzen.
Bovendien heeft CEO Tim Cook nog een troef achter de hand voor het geval Apple toch te maken krijgt met stijgende RAM-kosten. Apple rekent namelijk al een flinke meerprijs voor RAM-upgrades, dus er is ruimte om prijsstijgingen op te vangen door een deel van die forse winsten op te slokken, in plaats van de adviesprijzen daadwerkelijk te verhogen.
Hoewel er geruchten de ronde doen dat de RAM-contracten van Apple binnenkort aflopen en er prijsstijgingen op komst zijn, denken we niet dat dit op korte termijn zal gebeuren. Hoe dan ook, Apple heeft veel meer speelruimte dan de meeste andere bedrijven om prijsstijgingen zelf op te vangen.
Laptops met Windows 11
Hoe zit het dan met laptops met Windows 11? Hier lijkt een terugval naar 8GB RAM veel waarschijnlijker. Houd er allereerst rekening mee dat we het hier hebben over traditionele Windows 11-laptops. Gaming laptops komen hieronder aan bod.
Microsoft heeft hier een klein probleem, want hoewel 8GB RAM voorheen als voldoende werd beschouwd, lijkt dat tegenwoordig niet meer zo. Microsoft heeft de minimale RAM-vereisten voor de zogenaamde "Copilot+ PC's" (ook wel bekend als de AI-pc) vastgesteld op 16GB. Deze laptops hebben niet alleen een krachtige NPU (het onderdeel dat alle AI-zaken regelt) van 40 TOPS of meer nodig, maar ook minimaal 16GB RAM en een SSD van minimaal 256GB. We zullen dus nooit AI-pc's met 8GB RAM zien.
In feite zegt 8GB dat een laptop "dom" is. Nieuwe CPU's worden daarnaast steeds geavanceerder en hebben een ingebouwde grafische kaart die ook RAM nodig heeft. We waren redelijk stabiel op weg naar een toekomst waar laptops standaard 16GB RAM hebben, maar nu zijn er serieuze hobbels op die weg.
Het lot van premium Windows 11-laptops en Copilot+ PC's lijkt bezegeld te zijn. Fabrikanten zullen vasthouden aan 16GB en de prijzen verhogen op basis van de gestegen kosten bij hun leveranciers, einde verhaal.
Maar hoe zit het met een normale Windows 11-laptop zonder AI? Met andere woorden, het standaardtype waar de meesten voor kiezen. Hier, in het middensegment, voorspelt TrendForce een verschuiving naar 8GB RAM. Gezien die voorspelling en de groeiende populariteit van deze laptops, is 8GB dan voldoende in 2026 (en de jaren daarna)? 8GB voelt tegenwoordig niet zo solide aan in combinatie met Windows 11. Wie wat meer multitaskt of gamet, zal snel merken dat dat niet altijd even vlot gaat.
Naarmate we verder gaan in 2026, is de harde realiteit dat 8GB niet ideaal is, maar nog steeds werkbaar. Natuurlijk zullen de prestaties van een laptop altijd moeilijk precies te bepalen zijn. Dit hangt niet alleen af van wat jij doet op je laptop, maar ook van wat Microsoft doet met Windows 11 als geheel. Als het alleen om basistaken gaat, zoals surfen op het web, dan is 8GB voorlopig voldoende. Deze hoeveelheid wordt echter met elk jaar dat voorbijgaat minder houdbaar.
Dit probleem van toekomstbestendigheid mag je daarom niet negeren. Bij de meeste laptops is de RAM rechtstreeks op het moederbord gesoldeerd, waardoor het niet kan worden vervangen of uitgebreid. Als je laptop vandaag al moeite heeft met 8GB RAM, zal hij het wellicht geen vijf jaar uithouden. Helaas is de waarheid dat we door de prijsstijgingen vrijwel zeker veel meer middelmatige laptops zullen krijgen met 8GB, maar met de prijs van 16GB.
Wat mogelijk zal gebeuren, is dat we een stijging zien van laptops met 12GB RAM. Die vind je momenteel ook al, maar gewoon niet in grote aantallen. 12GB betekent in de praktijk een dubbele moduleconfiguratie van 8GB + 4GB, in plaats van de traditionele 2 x 8GB RAM. Nu is de eerste optie niet ideaal, maar het zou fabrikanten in 2026 toch wat ademruimte kunnen geven. In vergelijking met 8GB is 12GB wel gewoon beter. Het is nog steeds niet voldoende om een Copilot+ PC te zijn, maar je kan er langer mee verder.
Gaming laptops met Windows 11
Gaming laptops zijn een heel ander verhaal en daar is 8GB gewoon te weinig in 2026. Als er op de prijs moet worden bezuinigd, zal je hier onder andere meer instapmodellen met 12GB RAM zien. Gaming laptops zitten bovendien met een dubbel probleem. Zij hebben niet alleen systeem-RAM, maar ook een GPU met daarin video-RAM (VRAM) en dat wordt eveneens duurder.
Als alternatief kunnen sommige fabrikanten goedkopere laptops maken met 8GB (gesoldeerd) RAM en een uitbreidingsslot. Zodra de prijzen dan weer zakken, kan je zelf extra RAM kopen en installeren. Je hebt hier trouwens geen uitgebreide technische kennis voor nodig. Er zal echter veel druk komen te staan op gaming laptops, aangezien Microsoft tegenwoordig 32GB RAM aanbeveelt voor serieuze gamers die hun games optimaal willen spelen.
Alles op een rijtje
Samenvattend: terwijl Chromebooks nog steeds prima werken met 8GB en MacBooks wellicht niet (zo sterk) in prijs zullen stijgen, zijn het vooral Windows 11-laptops die in de gevarenzone zitten. Het is de vraag of 8GB nog voldoende is en naar onze mening lijkt het te weinig als je kijkt naar de toekomst. Dat wordt een probleem voor laptopfabrikanten die kosten willen besparen door de RAM van middenklasse laptops te verminderen.
Zoals we hebben aangegeven, zijn er andere mogelijkheden om sterkere prijsverhogingen te vermijden. Zo zijn er de 12GB-configuraties of het toevoegen van een RAM-uitbreidingsslot. We hopen immers dat deze crisis niet eeuwig zal duren en dat het aanbod de vraag snel zal inhalen.
De meeste voorspellingen gaan er echter van uit dat de RAM-crisis minstens heel 2026 zal duren. De meningen verschillen dan weer over wat er in 2027 zal gebeuren. Ondertussen moet je er rekening mee houden dat er dit jaar meer Windows 11-laptops met 8GB zullen verschijnen.
