Voor de lancering van Denons nieuwe X3900H- en X2900H-av-receivers bezochten we het hoofdkantoor van het bedrijf in Japan. Daar konden we de nieuwe modellen uitproberen in de speciale luisterruimte waarin Denons Sound Masters producten tot in de puntjes afstellen. Daarnaast brachten we ook een bezoek aan de gezamenlijke fabriek van Denon en Marantz, waar beide merken hun hifi- en av-componenten produceren.
Die fabriek staat in Shirakawa, op ongeveer een uur reizen van Tokio met de Shinkansen (beter bekend als de bullet train). De kersenbloesem was daar nog altijd te zien, terwijl de meeste parken in Tokio hun jaarlijkse lentekleuren inmiddels grotendeels kwijt waren.
Het was interessant om de productielijnen en testprocedures voor de verschillende hifi-producten te bekijken. Een uitgebreider bezoek aan de thuisbioscoopruimte van de fabriek maakte echter veel meer indruk. De ruimte werd al in 1983 gebouwd, zodat de eerste av-receiver van Marantz er kon worden ontwikkeld en getest voor de lancering in 1985.
Aan sommige details is de leeftijd van de ruimte nog te zien. De zware deur doet bijvoorbeeld sterk denken aan infrastructuur uit de jaren zeventig. De Denon-receiver die tijdens onze demonstratie centraal stond, is daarentegen zonder twijfel modern.
De AVC-A1H is het eerste model van het bedrijf dat een 9.4.6-kanaals luidsprekeropstelling kan aansturen. Daarnaast biedt hij ondersteuning voor vrijwel elk ruimtelijk audioformaat dat je erop zou willen loslaten.
Die 9.4.6 kanalen zijn precies wat het luidsprekersysteem in de ruimte biedt. De opstelling bestaat uit acht imposante Bowers & Wilkins 801 D4-luidsprekers, een HTM81 D4-centerspeaker en vier subwoofers uit de ASW-serie, die aan de randen van de kamer zijn weggewerkt. Daar komen nog zes luidsprekers in het plafond bij. Alles bij elkaar staat er voor ongeveer 250.000 euro aan luidsprekers.
Voor het beeld werd een Sony VPL-VW535 4K-projector gebruikt, met een Oppo UDP-205 4K Blu-ray-speler als bron. Die laatste is inmiddels al bijna tien jaar niet meer verkrijgbaar, maar geldt voor velen nog altijd als een van de beste spelers ooit gemaakt.
We namen plaats op de middelste stoelen, precies op de juiste plek. Volgens de technici van Denon en Marantz bevindt die zich op ongeveer 3,7 meter van de centerspeaker en 3 meter van de twee achterste luidsprekers. Daarmee volgt de opstelling niet helemaal de richtlijnen van Dolby, die voor Atmos uitgaan van gelijke afstanden. Toch gaan we daar niet over discussiëren met de mensen die de ruimte zelf hebben ontworpen.
De eerste demoscène kwam uit A Star is Born uit 2018, op het moment dat Ally voor het eerst het podium opkomt tijdens een concert van Jackson. Wat ons meteen opviel, was hoe volledig het geluid loskwam van de apparatuur. Op de best mogelijke manier.
Het geluidsbeeld was zo ruimtelijk en expressief dat het nauwelijks nog voelde alsof we naar een systeem met afzonderlijke kanalen luisterden. Dit kwam heel dicht in de buurt van het ideaalbeeld van Dolby Atmos.
Van hoog tot laag klonk alles opvallend samenhangend. Tegelijkertijd leek het systeem altijd nog wat extra vermogen achter de hand te hebben. Dat hoorde je wanneer de bas van een akoestisch instrument meer nadruk kreeg, wanneer de stem van Lady Gaga boven de mix werd uitgetild of wanneer iedere aangeslagen gitaarsnaar plots extra duidelijk naar voren kwam. Zulke overgangen verliepen steeds vloeiend en natuurlijk.
Het systeem leek over eindeloos veel kracht te beschikken, zonder dat het leek alsof er veel moeite gedaan werd. Er was niets van het geforceerde, directe geluid dat je soms bij soundbars of compactere oplossingen hoort.
Daarna volgde de openingsscène van Unbroken, die ons midden in een luchtgevecht uit de Tweede Wereldoorlog plaatste. De nadruk lag daarbij vooral op de ervaring in en rond één bommenwerper.
De positionering en schaal van de geluidseffecten waren bijzonder precies. Propellers lieten de lucht hoorbaar trillen, terwijl draaiende geschutskoepels, rammelende beugels en andere kleine onderdelen duidelijk hun eigen plek in de ruimte kregen. Toch klonken die effecten nergens overdreven aangezet. Ze zaten gewoon vanzelfsprekend en nauwkeurig in de mix.
Het luchtafweergeschut en de explosies waren erg dynamisch en doken plots vanuit verschillende richtingen op. Wanneer granaatscherven de cockpit raakten, bewoog het geluid duidelijk van voren naar achteren door de ruimte. Het klonk niet als één algemeen krakend effect, maar als een snelle en goed te volgen beweging in 3D.
De machinegeweren waren vlak boven het scherm te horen, waarna de hulzen in een duidelijke neerwaartse beweging richting onze zitplaatsen vielen. Dankzij die precisie kregen we via het geluid zelfs een beter beeld van de opbouw en afmetingen van het toestel.
Daarna was Gravity aan de beurt. Het team van Denon en Marantz gebruikt deze film naar eigen zeggen als een soort stresstest voor av-receivers. Tijdens de scène waarin Ryan Stone opnieuw de atmosfeer binnendringt, worden minutenlang vrijwel alle kanalen tegelijk zwaar belast, inclusief de lage tonen. Volgens het team is dit dan ook een van de lastigste filmscènes om goed aan te sturen.
Juist daarom viel op hoeveel controle het systeem behield. Terwijl het gerommel en geratel de hele ruimte vulde, bleef ook de zang in de soundtrack heel verfijnd en duidelijk hoorbaar. Het geluid was op hetzelfde moment zacht en gedetailleerd, maar ook hard en overweldigend.
Rondvliegend en ontploffend puin klonk chaotisch, maar bewoog tegelijk heel precies door het geluidsveld.
Het resultaat was pure audiochaos, zonder dat het systeem ooit hoorbaar vastliep of afzonderlijke elementen verloren gingen. Daardoor werden we volledig meegesleept in een van de spannendste momenten van de film. Veel overtuigender wordt ruimtelijk geluid niet.
Om wat bij te komen, sloten we af met A Complete Unknown. Tijdens de scène waarin Dylan en Joan Baez samen optreden op het folkfestival, wordt het omgevingsgeluid prachtig nagebootst. Ironisch genoeg weet het systeem zelfs heel overtuigend de klank van een minder nauwkeurige luidsprekerinstallatie te reproduceren.
In het rustige nummer klinken de aangeslagen gitaarsnaren helder en scherp, terwijl het ritme voortdurend strak onder controle blijft. Tegelijkertijd kan het systeem het geluid van het publiek achter in de ruimte flink laten aanzwellen, zonder dat de zachte en licht vervormde zang vooraan wordt weggedrukt. Alles blijft zorgvuldig in balans, ook wanneer het geluidsbeeld veel voller wordt.
Onze luistersessie in deze ruimte was zo’n ervaring die minder uitgebreide thuisbioscopen daarna wat gewoontjes laat aanvoelen. Gelukkig worden we tegen onszelf beschermd door het simpele feit dat we geen kwart miljoen dollar aan luidsprekers kunnen uitgeven. Dan hebben we het nog niet eens over de overige apparatuur of de ruimte die nodig is om zo’n installatie echt tot zijn recht te laten komen.
Mocht je ooit een flinke erfenis krijgen en dol zijn op films, dan zijn er volgens ons veel slechtere manieren om dat geld uit te geven.
