Tijdens Apple's grote iPhone 18-event was de belangrijkste cameraverbetering van de nieuwe iPhone 18 vanuit fotografisch oogpunt het eerste mechanische diafragma van Apple, door het bedrijf zelf een ‘variabel diafragma’ genoemd.
Die functie is niet alleen nieuw voor Apple, maar ook nog altijd vrij zeldzaam bij smartphones. Huawei gebruikt bijvoorbeeld wel al een mechanisch diafragma in verschillende vlaggenschepen, waaronder de Pura 80 Ultra en andere recente modellen.
Ook ‘echte’ camera-apparatuur beschikt over zo’n functie. Denk bijvoorbeeld aan een premium compactcamera zoals de populaire Ricoh GR IV, of aan de lenzen die fotografen gebruiken met systeemcamera’s van Nikon.
Maar wat is een mechanisch diafragma precies, waarom zou je er een willen en welke invloed heeft het op de camera-ervaring van de nieuwste iPhones? Tijd om dat uit te zoeken.
Wat is diafragma en waarom is het belangrijk?
Tot nu toe hadden alle iPhones, en eigenlijk ook de meeste smartphones, een vast diafragma. De hoofdcamera van de iPhone 17 Pro heeft bijvoorbeeld een helder diafragma van f/1.78.
Met de iPhone 18 Pro-serie verandert dat. Die maakt gebruik van zes mechanische diafragmabladen die dunner zijn dan een mensenhaar en gemaakt zijn van een polymeercomposiet.
Bij traditionele camera’s is het diafragma vaak een van de eerste instellingen waar fotografen handmatig mee spelen. Het is een van de belangrijkste camera-instellingen om een foto precies de gewenste uitstraling te geven en wordt vaak aangepast aan het onderwerp dat je fotografeert.
De grootte van het diafragma bepaalt hoeveel licht de camerasensor bereikt. Een groter diafragma laat meer licht binnen, wat bijvoorbeeld handig is om in het donker meer detail vast te leggen. Een kleiner diafragma laat juist minder licht binnen en kan van pas komen op een heldere, zonnige dag om te voorkomen dat een foto te licht wordt.
Het diafragma heeft daarnaast invloed op de scherptediepte. Een groter diafragma zorgt voor een kleinere scherptediepte, wat handig is bij portretten waarbij je de achtergrond onscherp wilt maken. Een kleiner diafragma zorgt ervoor dat een groter deel van het beeld scherp blijft, wat bijvoorbeeld prettig is bij landschapsfotografie.
Omdat smartphones normaal gesproken geen controle bieden over de grootte van het diafragma en bovendien relatief kleine sensoren gebruiken, leunen toestellen zoals de iPhone sterk op computationele fotografie. Software wordt daarbij gebruikt om effecten als achtergrondonscherpte of betere foto’s bij weinig licht te creëren. Denk bijvoorbeeld aan de portretmodus en nachtmodus op je smartphone.
Een mechanisch diafragma kan daarentegen daadwerkelijk verder worden geopend of gesloten, afhankelijk van de scène die je fotografeert. De Huawei Pura 80 Ultra heeft bijvoorbeeld een hoofdcamera met een variabel diafragma van f/1.6 tot f/4.0. Daardoor kan de gebruiker zelf bepalen hoeveel licht er via het diafragma op de sensor valt. De sluitertijd is de andere belangrijke factor die de belichting bepaalt.
Zijn iPhone camera's nu het echte werk?
Hoe kleiner de sensor, hoe minder groot de invloed van een mechanisch diafragma op de scherptediepte.
De sensor van de iPhone 18 Pro en iPhone 18 Pro Max lijkt nog altijd kleiner te zijn dan de 1-inchsensoren die je aantreft in Chinese vlaggenschepen zoals de Xiaomi 17 Ultra en Oppo Find X8 Ultra. Daardoor is er minder noodzaak om het diafragma verder te sluiten om meer scherptediepte te krijgen.
Wel valt op dat het mechanische diafragma van de iPhone 18 Pro en Pro Max begint bij f/1.48 en kan worden gesloten tot f/4. Daarmee kan er ook meer licht binnenkomen dan bij eerdere iPhones. Volgens Apple is dat vooral handig voor portretten binnenshuis en astrofotografie.
De andere grote voordelen zijn meer controle over de belichting en een betere beeldscherpte. Door het diafragma te verkleinen van f/1.48 naar f/4 valt er minder licht op de sensor. Dat is vooral nuttig wanneer je in fel licht fotografeert.
Het maakt bovendien langere sluitertijden mogelijk. Dat is handig bij video, omdat je daar doorgaans met langere sluitertijden werkt dan bij fotografie om beweging vloeiend vast te leggen. Apple heeft daarnaast de mogelijkheid toegevoegd om tijdens het filmen de sluitertijd handmatig aan te passen. Ook voor effecten met lange belichting kan dat van pas komen.
Een kleiner diafragma kan ook de beeldkwaliteit verbeteren. Er blijft meer van de scène scherp en je gebruikt vooral het scherpste, centrale deel van de lens. Dat kan zorgen voor meer detail en minder van de zachtheid en lensvervorming die je vaak ziet wanneer een lens volledig openstaat.
Toch zullen de grootste verbeteringen in beeldkwaliteit waarschijnlijk nog steeds voortkomen uit Apple's computationele fotografie, zowel creatief als technisch. De portretmodus kan achtergronden overtuigend vervagen, terwijl de nachtmodus via langere sluitertijden meer licht opvangt en software gebruikt om onder meer het dynamisch bereik en de scherpte te verbeteren.
Voor fanatieke fotografen en videomakers die met een iPhone werken, blijft een mechanisch diafragma wel een interessante toevoeging. In bepaalde situaties neemt de hardware een deel van het werk over dat voorheen volledig door software werd gedaan, terwijl de gebruiker tegelijkertijd meer controle krijgt.
Verwacht alleen niet dat een mechanisch diafragma op zichzelf ineens voor veel betere foto’s zorgt. De grootste winst zit vooral in de extra creatieve en technische controle die het biedt.
