Een nieuw gevolg van de RAM-crisis lijkt te zijn dat oude Nvidia-GPU's nieuw leven in wordt geblazen, maar er is gelukkig ook wat positief nieuws voor de toekomst van één van de grote chipfabrikanten.

VideoCardz merkte op dat een aantal grafische kaarten van Nvidia terug tot leven zijn gebracht. Het gaat niet eens om kaarten van de vorige generatie, maar om de RTX 3050 en 3060. Dat zijn GPU's uit 2020. De fabrikant Manli, die zich voornamelijk op de Aziatische markt richt, heeft deze GPU's nu terug op de markt gebracht vanwege de huidige staat van de markt. De Manli RTX 3060 is een 12GB-model en de RTX 3050 heeft 6GB aan VRAM.

Gelukkig hebben we ook mogelijk goed nieuws over de toekomst van de RAM-markt. SK Hynix, een van de drie grootste fabrikanten van geheugenchips, laat weten dat het ervoor zorgt dat de productiecapaciteit flink verhoogd wordt naarmate we richting het volgende decennium gaan.

Chey Tae-won, de voorzitter van SK Group, zei in een interview met Nikkei Asia (via ComputerBase, en gespot door TweakTown): "Sinds we ons plan doorzetten om zoveel mogelijk uit te breiden, tonen onze berekeningen aan dat onze wafer-capaciteit zal verdubbelen binnen vijf jaar. Maar eerlijk gezegd, wanneer al deze faciliteiten zijn gebouwd, zal het niet alleen verdubbelen, maar zal het verdriedubbelen tegen ongeveer 2034."

Dat zou dus betekenen dat SK Hynix zijn productiecapaciteit tegen 2031 verdubbeld zou hebben en het nog maar een paar jaar langer zou duren voor het verdriedubbeld is. Het gaat op een gegeven moment dus steeds sneller. Dit is wat er "in het beste geval" verwacht wordt, dus het kan natuurlijk zijn dat deze verwachtingen moeten worden bijgesteld.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een flinke versnelling

SK Hynix lijkt dus wel vaart te willen zetten achter deze uitbreiding van de voorraad. We moeten nu dus rekening houden met een wachttijd van zo'n acht jaar voor een verdriedubbeling van de capaciteit van DRAM- en NAND flash-geheugenchips. Dat klinkt nog als lang, maar voorheen moesten we hiervoor rekening houden met een tijdlijn van 20 jaar.

Dit laat dus ook zien wat SK Hynix verwacht hoe hoog de vraag naar RAM vanaf nu zal zijn en dat het er dus niet op lijkt dat de extreem hoge vraag die nu voor alle problematiek zorgt snel zal afnemen. De 'AI-boom' lijkt gewoon nog door te gaan en zal in de nabije toekomst nog meer RAM vereisen.

Die Nvidia-GPU's die nu terug tot leven zijn gebracht, zijn voor nu mogelijk alleen voor de Aziatische markt bedoelt, maar deze actie is wel een voorbeeld van iets wat ons hier ook te wachten zou kunnen staan. We hebben eerder al geruchten gehoord over een comeback voor de RTX 3060 met 12GB VRAM en dit is het eerste bewijs dat dit niet zomaar meer een gerucht is.

Misschien vraag je je af waarom dit nu gebeurt. Nou, allebei deze GPU's moeten dienen als budgetvriendelijke opties in een tijdperk waarin de beschikbaarheid van GPU's van de huidige generatie steeds slechter wordt en de prijzen enorm stijgen.

De RTX 3060 was heel lang een erg populaire optie en de 12GB-variant was een goed alternatief voor alle nieuwere budgetvriendelijke opties met maar 8GB aan VRAM. Het lijkt misschien raar dat er nu dan ineens een model met extra VRAM terugkomt, terwijl geheugenchips nu juist lastig te verkrijgen zijn, maar deze Nvidia-klaart gebruikt GDDR6 VRAM en niet GDDR7. Ze hebben dus niet helemaal met dezelfde voorraad te maken. Dit betekent theoretisch gezien dat er wat extra ademruimte kan ontstaan om deze betaalbare grafische kaarten te produceren zonder GDDR7-voorraden verder te laten afnemen.

Natuurlijk weten we nog niet of dit een bredere trend zal worden. Wie weet is dit een erg tijdelijke oplossing. We zullen zien.

• Iedereen haat advertenties op smart tv's, maar ze houden wel de prijzen stabiel tijdens de geheugencrisis

De crisis rondom pc-onderdelen blijft maar voortzetten. Inmiddels lijkt het ook niet goed te gaan met de CPU-verkoop en er is nu ook alweer een waarschuwing voor neppe Samsung-SSD's.

De Duitse tech-website ComputerBase laat weten (via VideoCardz) dat een consument in Oostenrijk twee Samsung 990 Pro-SSD's van een retailer heeft gekregen die allebei nep bleken te zijn.

De verpakking van de 1TB-schijven zag er nog overtuigend uit, waardoor het niet meteen duidelijk was, maar bij nadere inspectie bleken de SSD's een blauwe printplaat te hebben, terwijl Samsung altijd zwart gebruikt. Ze beschikten daarnaast ook over de verkeerde SSD-controller (een Realtek in plaats van een Pascal).

Wat een nog grotere hint was dat de schijven nep waren, was dat ze ook gewoon helemaal niet werkten. Sommige "goede" nepschijven werken tenminste nog wel en worden soms zelfs als een echte schijf geïdentificeerd door je pc, maar dit was dus overduidelijk.

Toen ComputerBase Samsung op de hoogte bracht van dit probleem, kwam het bedrijf meteen met een statement: "Samsung neemt zulke meldingen over neppe geheugenproducten erg serieus. We ondernemen consistent actie tegen de distributie van zulke nepproducten."

"We raden aan om Samsung-opslagmedia exclusief via de Samsung Online Shop of geautoriseerde retailers aan te schaffen. Consumenten kunnen ook de Samsung Magician-software gebruiken om te verifiëren dat hun product echt is."

Nu de prijs van CPU's ook flink omhooggaat, moeten we momenteel ook uitkijken voor meer nepprocessors. Het lijkt erop dat dure processors en deze gehele geheugencrisis ook een hele slechte invloed hebben op de markt van desktopchips.

PC Gamer geeft aan dat TechEpiphany, die regelmatig cijfers deelt van de grote Duitse retailer Mindfactory, recent data heeft gedeeld op X waaruit blijkt dat de CPU-verkoop flink is gedaald in de afgelopen drie weken (nadat de situatie gedurende heel maart al niet fantastisch was). Vooral de verkoop van AMD's Ryzen-chips is flink afgenomen, maar de verkoop van Intel-chips was eigenlijk sinds het begin van 2026 ook al niet geweldig.

Aan de hand van die data en andere verkoopcijfers van bijvoorbeeld Amazon postte TechEpiphany op X: "In 10 jaar van het bijhouden van retail CPU-verkoopcijfers (en gerelateerde verkoopcijfers), heb ik nog nooit zo'n sterke daling gezien."

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een 11,5 op een schaal van 1-10

Het zegt toch wel wat wanneer iemand zoals TechEpiphany zegt dat dit de slechtste periode in 10 jaar tijd is voor de CPU-verkoop. Wanneer TechEpiphany gevraagd werd om aan te geven "op een schaal van 1-10" hoe slecht het er nu voor staat, was het antwoord dat we nu op een "11,5" zitten.

Stijgen de processorprijzen dan echt ineens zo sterk? Nou, na veel geruchten over grote prijsverhogingen tegen het einde van vorig jaar, gaan de prijzen nu inderdaad echt omhoog. Daarnaast is er dus ook een CPU-tekort dat steeds erger wordt.

Het gaat echter niet alleen maar om processors. De hele pc-markt is momenteel verstoord. De prijzen van vrijwel alle onderdelen gaan omhoog, en dan vooral van RAM en opslag. Als je zelf een computer wil bouwen of op zoek bent naar een flinke upgrade in de vorm van bijvoorbeeld een nieuw moederbord, dan is dat momenteel een heel duur grapje.

Het is dus ook logisch dat veel mensen nu geen nieuwe pc of pc-onderdelen kopen en dat heeft dan weer een negatief effect op de verkoopcijfers van al deze onderdelen. Het is helaas niet alleen bij geheugen gebleven.

Scammers maken natuurlijk graag gebruik van deze situatie waarin alles enorm duur is door nepproducten te verkopen. Er werden al meer nepproducten in Japan gesignaleerd, maar nu lijkt dat probleem dus ook meer naar Europa te komen. In ieder geval was dit recente voorbeeld niet zo geraffineerd als eerdere scams die we hebben gezien.

Het feit dat consumenten niet te veel lijken toe te geven aan de torenhoge prijzen, zowel bij CPU's als blijkbaar ook bij RAM, is wel een goed teken. Dat kan hopelijk de balans tussen vraag en voorraad weer een beetje in balans brengen en de prijzen weer wat drukken. Zoals PC Gamer recent aangaf, lijkt MediaTek voorzichtig te voorspellen dat de prijzen voor RAM in de tweede helft van 2026 weer een beetje de goede kant op lijken te gaan.

MediaTeks SVP en hoofd van wereldwijde sales, Eric Fischer, liet recent weten aan analistenfirma Counterpoint: "We zijn erg voorzichtig, misschien voorzichtig optimistisch over de tweede helft [van 2026], over waar het heengaat, want op een bepaald punt zullen de prijzen een impact hebben op de mogelijkheid van consumenten om uit te geven – of het nou om notebooks gaat of [andere] consumentenproducten."

Dit is een sentiment dat we eerder ook al elders hebben gehoord, maar het is ook weer niet heel erg geruststellend dat dit momenteel de beste hoop is voor dingen om weer een beetje in balans te komen. Het is wel heel erg als we moeten wachten tot prijzen zo hoog zijn dat mensen gewoon niets meer uitgeven aan pc-onderdelen. Maar dat lijkt dus wel een beetje de situatie te zijn waar we nu in zijn beland.

• "Tijd om een nieuwe pc te kopen?": onderzoek toont aan dat voorraden zijn toegenomen, maar de vraag is afgenomen

Valve lijkt momenteel nog hard te werken aan zijn aankomende Steam Machine: een hybride gaming-pc en console. De release van dit apparaat stond in de eerste instantie gepland voor begin 2026, maar dat is inmiddels alweer ergens in de eerste helft van 2026 geworden. We zijn ook nog steeds bang dat de RAM-crisis de lanceringsplannen verder kan verstoren en dat is niet voor niets want een recente ontwikkeling rondom de Steam Deck voorspelt ook al niet veel goeds.

Op de productpagina van de Steam Deck (op Steam) geeft Valve aan dat de Steam Deck OLED niet altijd in elke regio op voorraad is en dat dit het gevolg is "van tekorten op het gebied van geheugen- en opslagcomponenten". Momenteel lijkt op de Nederlandstalige website de 1TB-variant nog wel beschikbaar te zijn, maar de 512GB-variant is inderdaad ook uitverkocht. Daarnaast wordt het lcd-model met 256GB niet meer geproduceerd en is deze ook uitverkocht.

Het komt niet als een grote verrassing dat de RAM-crisis voor voorraadproblemen zorgt, maar we vragen ons nu wel af of dit ook slecht nieuws betekent voor Valve's aankomende hardware. Het zou kunnen zorgen voor nog een vertraging voor de Steam Machine, een nog hogere prijs of een erg lage voorraad bij release. Valve kan het zich mogelijk gezien de huidige staat van de markt ook niet veroorloven om de Steam Machine met verlies te verkopen, zoals het wel deed bij de Steam Deck.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Hoe dan ook een probleem voor Valve

Als Valve ervoor kiest om de Steam Machine met een flink hoge prijs te lanceren, dan zal dat niet goed vallen bij consumenten. Als het bedrijf de prijzen echter betaalbaarder houdt, en waarschijnlijk dus de Steam Machine met verlies verkoopt, dan kan dat in de huidige pc-markt toch wel de nodige schade aanrichten.

Misschien is dan weer een vertraging van de lancering toch de beste optie om de impact op de prijs te vermijden, maar het probleem is dat we niet precies weten wanneer deze RAM-crisis niet meer zo'n grote impact meer zal hebben.

De voorraadproblemen van de Steam Deck OLED kunnen echter ook een teken zijn dat Valve nu hardware opzij zet voor de Steam Machine, zeker op het gebied van opslag, maar dit blijft gewoon een waardeloos moment om nieuwe hardware te lanceren als je afhankelijk bent van chips die alsmaar duurder worden.

• Advies van onze game-expert: "Stel je aankoop van een Nintendo Switch 2 niet uit"

De huidige staat van de markt van pc-hardware is niet bepaald geweldig. We hebben te maken met enorme prijsstijgingen vanwege de crisis rondom werkgeheugen (RAM) en nu zien we het effect van deze crisis ook weer bij een van de populairste fabrikanten terug.

De fabrikant in kwestie is Samsung en wat we nu van The Elec horen, is dat de prijzen voor zijn DRAM en SSD's in Zuid-Korea de afgelopen twee maanden verdubbeld, en in sommige gevallen zelfs verdriedubbeld zijn.

Ook hier lijkt dit weer het gevolg te zijn van een focus op geheugenproductie voor AI-bedrijven, waardoor er een tekort ontstaat voor consumenten. Dat is ook al wat we zagen bij Micron, maar dat bedrijf laat daarnaast ook nog eens zijn hele consumententak (Crucial) vallen.

Wat nu dus te zien is bij Samsung, is dat een DDR5 RAM-module die in november nog 100.000 won kostte (zo'n 58 euro), recent ineens een prijs van 400.000 won kreeg (zo'n 233 euro). Dat is een prijsstijging van 300% en het gaat hier ook maar om 16GB aan RAM.

Ook distributeurs moeten nu meer betalen voor RAM en SSD's van Samsung en dat zorgt ook weer voor hogere prijzen voor consumenten. Dit verslag van The Elec is natuurlijk gefocust op de Zuid-Koreaanse markt (Samsungs thuismarkt), maar waarschijnlijk zal dit probleem zich uitbreiden naar meerdere regio's.

Een analist van Counterpoint Research, MS Hwang, heeft (volgens een verslag van TweakTown) voorspeld dat de kosten voor geheugen zo'n 30% van de totale productiekosten van producten zullen bedragen.

Als die inschatting correct is, lijkt het dus waarschijnlijk dat vrijwel alle hardware die geheugen vereist, in prijs zal stijgen. Voeg daar dus ook nog eens aan toe dat steeds meer fabrikanten zich meer lijken te focussen op AI en het ziet er niet echt positief uit voor consumenten in 2026 (en daarna).

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Laten we hopen dat de AI-bubbel zal barsten

We zullen zeker niet ontkennen dat AI voor positieve ontwikkelingen heeft gezorgd bij pc-hardware. Zo is Nvidia's DLSS een geweldige AI-feature voor gamers die zorgt voor betere prestaties en beeldkwaliteit. Nu lijkt AI echter meer nadelen dan voordelen te introduceren voor consumenten en hopen we dus eigenlijk dat de bubbel zal barsten.

Prijzen voor RAM en SSD's stijgen nu ongelofelijk hard en als dit zo door blijft gaan, en fabrikanten zich maar meer en meer blijven focussen op AI-datacenters in plaats van de consumentenmarkt, dan zouden dit soort prijzen wel eens het "nieuwe normaal" kunnen worden. Hopelijk wordt de productie gewoon opgeschaald, zodat er genoeg voorraad is voor AI-datacenters én consumenten, maar dat kan nog wel even duren en in de tussentijd lijkt de situatie niet veel beter te worden voor de consument.

• Samsung blaast Bixby nieuw leven in met behulp van Perplexity

Er is een crisis gaande in de wereld van pc-onderdelen, in het bijzonder bij de RAM-modules die cruciaal zijn om het besturingssysteem en alle programma's vlot te kunnen laten werken. Waarom de prijs van RAM zo enorm is gestegen, is een complexe kwestie, maar het komt erop neer dat je AI de schuld kan geven.

Nu de prijzen van RAM in het laatste kwartaal van 2025 zo sterk zijn gestegen dat consumenten en pc-fabrikanten met de handen in haar zitten en er geen verbeteringen in zicht zijn, begint het domino-effect. Dit betekent duurdere laptops. Dell en Lenovo zouden de prijs van hun laptops bijvoorbeeld met 15% tot 20% verhogen. Er zijn nog andere aspecten aan deze prijsstijgingen: dit heeft ook invloed op opslag (SSD's gebruiken geheugenchips) en GPU's (die hebben video-RAM). Systeem-RAM ondergaat de grootste prijsstijging en dat zal ook invloed hebben op de prijzen van laptops.

Er is echter nog een andere weg die laptopfabrikanten met hun verschillende modellen zouden kunnen inslaan. In plaats van de prijzen te verhogen vanwege het veel duurdere systeem-RAM, zouden ze ook minder RAM kunnen gebruiken. Daarom voorspellen experts dat laptopfabrikanten, die tegenwoordig 16GB RAM als gemiddelde hanteren, in 2026 terug naar 8GB kunnen gaan. Een recent rapport van TrendForce suggereert dat dit zeker het geval zal zijn en voorspelt een verschuiving naar laptops met 8GB, waarschijnlijk tegen het tweede kwartaal van 2026.

Dat roept de belangrijke vraag op: is 8GB RAM nog steeds voldoende voor een laptop in 2026? Daarnaast is er nog een andere vraag die met deze kwesties verweven is: welke laptops zullen zakken naar 8GB? Of 8GB RAM haalbaar is, hangt natuurlijk ook af van het type laptop. Daarom gaan we in dit artikel de belangrijkste consumentenlaptops van dit moment bekijken om te beoordelen hoe ze zich tot elkaar verhouden en hoe goed ze nog zullen werken met 8GB RAM. We hebben vier categorieën opgesteld: Chromebooks, MacBooks, "gewone" laptops met Windows 11 en gaming laptops met Windows 11.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Chromebooks

Hier wint Google met een grote voorsprong. 8GB RAM is ruim voldoende voor een Chromebook, omdat ze zijn gebouwd op een licht besturingssysteem (Chrome OS) dat niet veel van je laptop vraagt.

Je kan zelfs weg komen met 4GB RAM. Dat is niet ideaal, maar Chrome OS werkt nog steeds als je geen 20 dingen tegelijkertijd wil doen. Surfen op het internet, wat typen in een document en ondertussen een muziekje op Spotify beluisteren, gaat prima.

Toch raden we hier 8GB RAM aan als dat binnen je budget past, vooral als je van plan bent om een flink aantal tabbladen in je browser te openen, een aantal Chrome-extensies te gebruiken en dat allemaal liefst meerdere jaren. Wat laptops betreft, bevinden Chromebooks zich daarom in een unieke positie om de RAM-crisis te doorstaan.

MacBooks

Dit wordt iets complexer, dus zet je schrap. Niet zo heel lang geleden maakte Apple nog een MacBook Air met 8GB RAM, maar inmiddels is ook hier 16GB het minimum. Als Apple dit jaar onder druk staat door de RAM-prijzen, zou het dan een deel van het bestaande MacBook-assortiment terugschroeven naar 8GB RAM? Dat lijkt eerlijk gezegd onwaarschijnlijk, omdat Apple dan een grote stap terug neemt. De beslissing om 16GB te gebruiken had ook te maken met de introductie van Apple Intelligence en alle bijbehorende AI-functies.

Wat we niet mogen vergeten, is dat Apple een grote invloed heeft als het gaat om de aankoop van RAM en langetermijncontracten onderhandelt voor grote orders. Dit betekent dat het in theorie vrij goed beschermd zou moeten zijn tegen de prijsstijgingen die we nu zien. Natuurlijk weten we niet hoeveel geheugen Apple werkelijk in voorraad heeft of wanneer het bedrijf opnieuw moet onderhandelen over nieuwe leveringen tegen hogere prijzen.

Bovendien heeft CEO Tim Cook nog een troef achter de hand voor het geval Apple toch te maken krijgt met stijgende RAM-kosten. Apple rekent namelijk al een flinke meerprijs voor RAM-upgrades, dus er is ruimte om prijsstijgingen op te vangen door een deel van die forse winsten op te slokken, in plaats van de adviesprijzen daadwerkelijk te verhogen.

Hoewel er geruchten de ronde doen dat de RAM-contracten van Apple binnenkort aflopen en er prijsstijgingen op komst zijn, denken we niet dat dit op korte termijn zal gebeuren. Hoe dan ook, Apple heeft veel meer speelruimte dan de meeste andere bedrijven om prijsstijgingen zelf op te vangen.

Laptops met Windows 11

Hoe zit het dan met laptops met Windows 11? Hier lijkt een terugval naar 8GB RAM veel waarschijnlijker. Houd er allereerst rekening mee dat we het hier hebben over traditionele Windows 11-laptops. Gaming laptops komen hieronder aan bod.

Microsoft heeft hier een klein probleem, want hoewel 8GB RAM voorheen als voldoende werd beschouwd, lijkt dat tegenwoordig niet meer zo. Microsoft heeft de minimale RAM-vereisten voor de zogenaamde "Copilot+ PC's" (ook wel bekend als de AI-pc) vastgesteld op 16GB. Deze laptops hebben niet alleen een krachtige NPU (het onderdeel dat alle AI-zaken regelt) van 40 TOPS of meer nodig, maar ook minimaal 16GB RAM en een SSD van minimaal 256GB. We zullen dus nooit AI-pc's met 8GB RAM zien.

In feite zegt 8GB dat een laptop "dom" is. Nieuwe CPU's worden daarnaast steeds geavanceerder en hebben een ingebouwde grafische kaart die ook RAM nodig heeft. We waren redelijk stabiel op weg naar een toekomst waar laptops standaard 16GB RAM hebben, maar nu zijn er serieuze hobbels op die weg.

Het lot van premium Windows 11-laptops en Copilot+ PC's lijkt bezegeld te zijn. Fabrikanten zullen vasthouden aan 16GB en de prijzen verhogen op basis van de gestegen kosten bij hun leveranciers, einde verhaal.

Maar hoe zit het met een normale Windows 11-laptop zonder AI? Met andere woorden, het standaardtype waar de meesten voor kiezen. Hier, in het middensegment, voorspelt TrendForce een verschuiving naar 8GB RAM. Gezien die voorspelling en de groeiende populariteit van deze laptops, is 8GB dan voldoende in 2026 (en de jaren daarna)? 8GB voelt tegenwoordig niet zo solide aan in combinatie met Windows 11. Wie wat meer multitaskt of gamet, zal snel merken dat dat niet altijd even vlot gaat.

Naarmate we verder gaan in 2026, is de harde realiteit dat 8GB niet ideaal is, maar nog steeds werkbaar. Natuurlijk zullen de prestaties van een laptop altijd moeilijk precies te bepalen zijn. Dit hangt niet alleen af van wat jij doet op je laptop, maar ook van wat Microsoft doet met Windows 11 als geheel. Als het alleen om basistaken gaat, zoals surfen op het web, dan is 8GB voorlopig voldoende. Deze hoeveelheid wordt echter met elk jaar dat voorbijgaat minder houdbaar.

Dit probleem van toekomstbestendigheid mag je daarom niet negeren. Bij de meeste laptops is de RAM rechtstreeks op het moederbord gesoldeerd, waardoor het niet kan worden vervangen of uitgebreid. Als je laptop vandaag al moeite heeft met 8GB RAM, zal hij het wellicht geen vijf jaar uithouden. Helaas is de waarheid dat we door de prijsstijgingen vrijwel zeker veel meer middelmatige laptops zullen krijgen met 8GB, maar met de prijs van 16GB.

Wat mogelijk zal gebeuren, is dat we een stijging zien van laptops met 12GB RAM. Die vind je momenteel ook al, maar gewoon niet in grote aantallen. 12GB betekent in de praktijk een dubbele moduleconfiguratie van 8GB + 4GB, in plaats van de traditionele 2 x 8GB RAM. Nu is de eerste optie niet ideaal, maar het zou fabrikanten in 2026 toch wat ademruimte kunnen geven. In vergelijking met 8GB is 12GB wel gewoon beter. Het is nog steeds niet voldoende om een Copilot+ PC te zijn, maar je kan er langer mee verder.

Gaming laptops met Windows 11

Gaming laptops zijn een heel ander verhaal en daar is 8GB gewoon te weinig in 2026. Als er op de prijs moet worden bezuinigd, zal je hier onder andere meer instapmodellen met 12GB RAM zien. Gaming laptops zitten bovendien met een dubbel probleem. Zij hebben niet alleen systeem-RAM, maar ook een GPU met daarin video-RAM (VRAM) en dat wordt eveneens duurder.

Als alternatief kunnen sommige fabrikanten goedkopere laptops maken met 8GB (gesoldeerd) RAM en een uitbreidingsslot. Zodra de prijzen dan weer zakken, kan je zelf extra RAM kopen en installeren. Je hebt hier trouwens geen uitgebreide technische kennis voor nodig. Er zal echter veel druk komen te staan op gaming laptops, aangezien Microsoft tegenwoordig 32GB RAM aanbeveelt voor serieuze gamers die hun games optimaal willen spelen.

Alles op een rijtje

Samenvattend: terwijl Chromebooks nog steeds prima werken met 8GB en MacBooks wellicht niet (zo sterk) in prijs zullen stijgen, zijn het vooral Windows 11-laptops die in de gevarenzone zitten. Het is de vraag of 8GB nog voldoende is en naar onze mening lijkt het te weinig als je kijkt naar de toekomst. Dat wordt een probleem voor laptopfabrikanten die kosten willen besparen door de RAM van middenklasse laptops te verminderen.

Zoals we hebben aangegeven, zijn er andere mogelijkheden om sterkere prijsverhogingen te vermijden. Zo zijn er de 12GB-configuraties of het toevoegen van een RAM-uitbreidingsslot. We hopen immers dat deze crisis niet eeuwig zal duren en dat het aanbod de vraag snel zal inhalen.

De meeste voorspellingen gaan er echter van uit dat de RAM-crisis minstens heel 2026 zal duren. De meningen verschillen dan weer over wat er in 2027 zal gebeuren. Ondertussen moet je er rekening mee houden dat er dit jaar meer Windows 11-laptops met 8GB zullen verschijnen.

De pc-markt heeft momenteel te maken met enorme prijsstijgingen voor RAM en geruchten suggereren dat SSD's binnenkort misschien ook veel duurder zullen worden. Nu geeft een nieuw verslag aan dat de RAM-crisis ook nog eens erger kan worden.

Een nieuw verslag van TrendForce (via Wccftech) schat in dat laptops in 2026 steeds meer van 8GB RAM voorzien zullen worden en dat betere configuraties met 16GB (of meer) veel duurder zullen worden.

Deze schatting lijkt volledig gebaseerd te zijn op het gewone werkgeheugen van pc's, maar het kan zijn dat we met een vergelijkbaar probleem te maken krijgen voor de VRAM in GPU's van gaming-laptops. De prijzen voor sommige RAM-kits zijn inmiddels al hoger dan die van sommige gaming-pc-instapmodellen. Dat zal er uiteindelijk ongetwijfeld ook voor zorgen dat die pc's ook in prijs zullen stijgen.

Prijzen voor DRAM zijn omhoog gegaan voor fabrikanten, dus het voorzien van laptops en desktops met de goedkoopste optie (in de praktijk vaak 8GB) is in dit geval een beetje 'damage control'. De fabrikanten proberen de prijzen voor consumenten zo lang mogelijk nog betaalbaar te houden. Dit is dus mogelijk ook een van de redenen waarom Valve heeft gekozen voor 8GB aan VRAM voor zijn aankomende Steam Machine. Die keuze zorgt niet voor de sterkste prestaties, maar zorgt er wel voor dat consumenten niet de hoofdprijs hoeven te betalen.

Bij gaming-laptops zal een overschakeling naar meer configuraties met 8GB aan RAM een groot probleem vormen voor gameprestaties. 8GB VRAM is sowieso al een dealbreaker voor veel gamers, want het is niet echt toekomstbestendig en kan voor teleurstellende prestaties zorgen bij moderne games die juist veel VRAM vereisen (wat bij veel games het geval is). Als je daarnaast ook nog eens te maken krijgt met 8GB aan normaal werkgeheugen, dan worden je gameprestaties nog meer beperkt.

Het kan dan ook voelen als een flinke stap achteruit als de meeste systemen straks ineens echt minder RAM krijgen, zeker omdat steeds meer AAA-games lanceren met systeemvereisten van 32GB RAM voor hoge grafische instellingen en 16GB RAM als minimum voor medium of zelfs lage grafische instellingen.

Meestal hebben gamers eerder te maken met een GPU- of CPU-bottleneck (het onderdeel dat de prestaties beperkt), maar het lijkt erop dat RAM nu dus een bottleneck kan worden voor sommigen.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Sla snel toe, voordat het te laat is

De AI-boom lijkt op dit punt niet echt te stoppen en dat betekent dat de prijzen voor RAM waarschijnlijk nog erger worden dan ze nu al zijn. Als je toevallig nog een (oude) RAM-kit thuis hebt liggen, of het nou 8GB is of meer, hou deze dan vooral bij, want deze crisis kan wel eens het nieuwe normaal worden.

Het kan mogelijk maanden of zelfs jaren duren voordat dit deel van de pc-markt weer stabiel wordt en je wil natuurlijk graag vermijden dat je straks meer uit moet geven aan een simpele RAM-kit dan aan een nieuwe GPU.

Gaming zal momenteel niet snel goedkoper worden. RAM is nu misschien het grootste probleem, maar we zouden binnenkort vergelijkbare ontwikkelingen kunnen zien voor SSD's en GPU's. Het afgelopen jaar zagen we dan ook al meer dan genoeg prijsstijgingen voor GPU's.

Als je helaas nog geen RAM-kit hebt kunnen scoren voor de start van deze crisis, en je wel nog op zoek bent, ga dan goed op zoek naar interessante kortingen tijdens de feestdagen en maak snel een beslissing zolang er nog RAM op voorraad is. Wachten tot deze situatie is opgelost, kan namelijk lang gaan duren.

• Volgens experts zorgt de RAM-crisis in 2026 mogelijk voor smartphones met slechtere specs

We hadden niet verwacht dat een high-end DDR5 RAM-kit ooit meer zou kosten dan een Nvidia RTX 5090-GPU, maar helaas zijn we nu op dat punt beland.

Dit is de nieuwste ontwikkeling in de huidige RAM-situatie. De prijzen van RAM zijn sinds oktober 2025 (of september 2025 in sommige gevallen) gigantisch gestegen en de situatie lijkt alleen maar erger te worden.

VideoCardz laat weten dat Corsairs Vengeance 192GB DDR5 RAM-kit, die bestaat uit vier sticks van 48GB, nu 2.225 dollar kost in de VS (via Corsair eigen website). In de Europese webshop staat de kit voor 2,452.99 euro te koop.

De prijs van deze kit is nu dus zelfs flink hoger dan die van Nvidia's Founders Edition van de RTX 5090 (2.099 euro).

Dit is overigens niet alleen het geval bij deze high-end kit van Corsair. Verschillende RAM-kits van Asgard in China zijn ook duurder dan de RTX 5090. Een 256GB-kit in dat land kost nu 3% meer dan de officiële adviesprijs van de Chinese variant van de flagship Blackwell-GPU (de Nvidia RTX 5090 D V2).

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een slecht vooruitzicht

Nou zijn 192GB- en 256GB-kits voornamelijk bedoeld voor high-end workstations, maar het is sowieso vreemd dat er überhaupt een RAM-kit te vinden is die meer kost dan een RTX 5090. Tot kort geleden hadden we dit ook niet kunnen voorspellen.

Zelfs RAM-kits van bijvoorbeeld 128GB, die sommige consumenten ook nog wel eens nodig hebben, kosten nu meer dan 1.600 euro. Dat is alsnog meer dan twee derde van de adviesprijs van de RTX 5090. Gezien het feit dat de prijzen voor RAM nog steeds aan het stijgen zijn, zou het ons niets verbazen als zo'n 128GB RAM-kit uiteindelijk zelfs meer kost dan Nvidia's flagship GPU.

De vraag is nu wanneer deze stijgingen zullen stoppen. We zijn bang dat het eerst nog wel wat slechter zou worden, voordat de markt zich weer een beetje herstelt. Er wordt zelfs voorspelt dat de RAM-voorraad voor consumenten bijna volledig uitverkocht kan raken en wat er dan nog overblijft, zal pas echt niet meer te betalen zijn.

Het lijkt er dus op dat het bouwen (of zelfs kopen) van een pc binnenkort enorm duur wordt. Dat komt niet alleen door de flinke prijsstijgingen voor RAM, maar ook dankzij stijgende kosten voor SSD's en voor GPU's.

• De pc-hardwarecrisis verdiept: grote RAM-fabrikant haakt af voor consumenten en cpu-prijzen dreigen te stijgen

Het is niet bepaald een geheim dat de markt voor pc-hardware op dit moment erg instabiel is. Prijzen voor RAM zijn enorm omhooggegaan vanwege de huidige AI-bubbel en daarom is dit Windows 11-probleem nu een groter probleem dan voorheen.

Windows Latest geeft aan dat Discord en andere Windows 11-applicaties die het Electron-framework gebruiken, gebruiken ook grote hoeveelheden RAM. Vooral bij Discord is het erg, want daar kan het oplopen tot 1GB of soms zelfs 4GB. Dit komt door het feit dat deze apps de Chromium-'browser instance' en 'Node.js' (een JavaScript runtime) gebruiken voor de desktopfunctionaliteit. Dat leidt blijkbaar tot overmatig gebruik van werkgeheugen.

Als Discord-gebruikers hebben we dan ook meerdere keren zelf meegemaakt dat het programma meer dan 1GB aan RAM gebruikte en dat het gebruik ook hoger werd naarmate de app langer open stond en actief bezig was. Hoewel het niet per se vreemd is voor apps om redelijk wat RAM te gebruiken, wordt het wel problematisch als dat gebeurt terwijl je aan het gamen bent of andere zware taken aan het uitvoeren bent.

Net als Windows Latest hebben we dit getest door een server in te gaan en en vervolgens een voice chat in te gaan en hier ook gameplay te streamen. Voordat we in de voice chat zaten, gebruikte Discord 780MB aan RAM en daarna schoot dit na een paar minuten ineens omhoog tot 1,4GB (zie de screenshots hieronder).

Dit is wel enigszins logisch, zeker wanneer je content streamt in hoge resoluties zoals 1080p of 1440p. Het meest frustrerende aspect van deze situatie was echter dat de 1,4GB RAM die tijdens het streamen werd gebruikt, niet meer verminderde nadat we stopten met streamen (en zelfs nadat we uit de voice chat gingen). In plaats daarvan bleef het gebruik redelijk consistent fluctueren tussen 1,2GB en 1,4GB. De enige manier om dit op te lossen, was door Discord compleet te herstarten.

Dit kan dus ook enigszins verklaren waarom gameprestaties slechter dan normaal lijken te zijn wanneer Discord actief is op de achtergrond en waarom er dus meteen verbeteringen te zien zijn wanneer het programma volledig gesloten wordt.

Gebruikers met 32GB of 64GB aan RAM zullen dit misschien niet heel snel merken, hoewel het wel een hoeveelheid RAM is die een impact kan hebben op functionaliteit en snelheden, maar het is een groter probleem voor mensen die maar 8GB of 16GB RAM tot hun beschikking hebben. Nu RAM-kits ook ineens enorm duur zijn geworden, is het ook lastig om te zeggen: nou, dan upgrade ik mijn RAM wel even. Dit is dus ook wel echt het slechtste moment voor applicaties om teveel werkgeheugen te gebruiken.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Dit RAM-probleem kan er ook nog wel bij

Het is natuurlijk al vervelend dat er wat problemen in Windows 11 zelf te vinden zijn waarbij achtergrondprocessen een impact hebben op gameprestaties en bloatware zorgt voor een minder gebruiksvriendelijke software-ervaring, maar het wordt nog vervelender als programma's zoals Discord bijdragen aan de prestatieproblemen en je momenteel een fortuin moet betalen om meer RAM toe te voegen aan je pc.

We hopen dan ook dat het oplossen van dit overmatig RAM-gebruik van Discord hoog op het lijstje met prioriteiten staat bij de ontwikkelaars. RAM-prijzen worden waarschijnlijk de komende tijd alleen nog maar erger, dus als Discord en andere applicaties gebaseerd op Chromium deze problemen niet oplossen, is dat alleen nog maar meer frustrerend voor pc-gebruikers.

• De pc-hardwarecrisis verdiept: grote RAM-fabrikant haakt af voor consumenten en cpu-prijzen dreigen te stijgen

De voorspellingen voor de prijzen van pc-componenten worden met de dag somberder, en nu hangt er nog een lading verse ellende bovenop de al torenhoge stapel van rampspoed met als meest treurige nieuws dat Micron zijn consumententak voor RAM stopzet.

Dat betekent het einde van het Crucial-merk van Micron dat al jarenlang populair is in de pc-wereld.

Micron bracht een verklaring uit waarin staat: “De AI-gedreven groei in datacenters heeft geleid tot een enorme stijging in de vraag naar geheugen en opslag. Micron heeft de moeilijke beslissing genomen om zich terug te trekken uit de Crucial-consumentenmarkt om zo de levering en ondersteuning voor onze grotere, strategische klanten in sneller groeiende segmenten te verbeteren.”

Met andere woorden: het bedrijf focust zich op veel winstgevendere geheugenmodules voor datacenters en laat de consumenten die het bedrijf groot hebben gemaakt in de steek.

Micron merkt op dat het “de Crucial-consumentenproducten blijft leveren via het consumentenkanaal tot het einde van fiscaal Q2 (februari 2026).”

Na februari volgend jaar wordt wat er nog op de schappen ligt, of in magazijnen, gewoon verkocht, maar daarna komt er geen Crucial RAM meer bij.

Er zijn nog meer geheugen-doemscenario’s. Wat dacht je van Samsung dat weigert om zichzelf RAM te verkopen? Het klinkt belachelijk, maar het is mogelijk, en zoals PC World meldt, gaat het om Samsung Semiconductor Global (dat Samsung’s geheugenchips produceert) dat niet wil verkopen aan Samsung Electronics, dat RAM nodig heeft voor zijn Galaxy-smartphones (en tablets, laptops, enzovoort).

‘Niet verkopen’ is misschien wat sterk uitgedrukt, want de nuance is dat Samsung Electronics een contract wilde om leveringen en prijzen voor een volledig jaar vast te leggen, maar die langetermijnovereenkomst werd afgewezen. Samsung Semiconductor wil liever elk kwartaal opnieuw onderhandelen, mogelijk inclusief stevige prijsstijgingen doorheen het jaar.

Dan is er nog TeamGroup, een grote producent van RAM-modules voor pc’s. Zoals Tom’s Hardware opmerkt, zegt het bedrijf dat de contractprijzen voor DRAM de laatste tijd bijna zijn verdubbeld en dat de beschikbaarheid in 2026 nog slechter wordt. Volgens TeamGroup wordt de geheugensector mogelijk pas in 2027 of zelfs 2028 weer normaal.

Dan een ander onderwerp: er gaat ook een gerucht rond dat de prijzen van CPU's stijgen, althans aan de AMD-kant.

OC3D meldt, op basis van bronnen in de industrie, dat AMD Ryzen-processors begin december in prijs zijn verhoogd en dat geldt voor alle CPU’s, van de Ryzen 9000-serie tot en met oudere generaties.

We hebben deze week geen prijsstijgingen gezien voor Ryzen-CPU’s, behalve dat Black Friday-prijzen zijn verdwenen, maar zoals OC3D verduidelijkt, gaat het om prijsverhogingen in de distributieketen.

Dat effect zal dus niet meteen merkbaar zijn voor consumenten, maar het zit eraan te komen voor producten die straks in de winkels liggen.

Analyse: Belangrijke overwegingen als je een nieuwe pc of component-upgrade overweegt

Als de geruchten kloppen, zouden we bij de start van 2026 prijsstijgingen kunnen zien voor Ryzen-CPU’s, bovenop eerdere prijsverhogingen voor AMD Radeon-GPU’s. En er doen ook aparte geruchten de ronde over Nvidia-videokaarten. GPU’s worden natuurlijk geraakt door de stijgende geheugenkosten, omdat ze videogeheugen gebruiken, dus dat is volledig logisch.

Waarom de prijzen van CPU’s zouden stijgen, is een andere vraag en een vraag waar OC3D niet op ingaat, wat het rapport een tikkeltje twijfelachtig maakt.

Toch, zelfs als Ryzen-CPU’s niet met die vermeende prijsstijgingen worden opgezadeld, geldt dat wel voor GPU’s en geheugen. En met geheugen bedoelen we óók opslag, SSD’s dus, maar de huidige effecten van de krapte zijn het duidelijkst te zien bij RAM-modules, waarvan de prijzen zijn geëxplodeerd. De afgelopen maanden zagen we dat de prijzen van veel RAM-kits voor pc’s zijn verdubbeld of zelfs verdrievoudigd, en zelfs Black Friday bracht nauwelijks verlichting.

Wat is op dit moment ons aankoopadvies, gezien al deze ontwikkelingen? Het voelt sterk alsof je nu een GPU moet kopen, of tijdens een eindejaarskorting, want dit zou weleens de laatste kans kunnen zijn op een fatsoenlijke prijs (relatief ten opzichte van de adviesprijs). Voor SSD’s geldt iets vergelijkbaars: die zijn al flink in prijs gestegen, maar we hebben het gevoel dat het nog véél slechter kan worden. Voor 2026 lijken verdere, serieuze prijsstijgingen voor opslag vrijwel zeker.

Wat RAM betreft is het kwaad al geschied: de enorme prijsstijgingen van de afgelopen maanden zijn een feit. Maar omdat een groot deel van het meest recente slechte nieuws juist rond RAM hangt, en omdat het verdwijnen van het merk Crucial vragen oproept over hoe andere geheugenfabrikanten hun consumententak gaan behandelen, is het misschien toch niet zo’n slecht idee om nu RAM te kopen. Mits je nog iets vindt dat niet absurd hoog geprijsd is, hoewel dat moeilijk wordt.

Hoe zit het dan met complete systemen? Als je al zeker weet dat je een nieuwe desktop-pc wilt bouwen, is het verstandig om snel de onderdelen in huis te halen, behalve RAM, zoals gezegd. Het kan bovendien slim zijn om het werkgeheugen uit je huidige pc voorlopig opnieuw te gebruiken, als dat mogelijk is, totdat de prijzen weer dalen. Maar dat kan zomaar duren tot 2027 of zelfs 2028.

Op dit moment is bouwen echter niet de beste route als je een nieuwe pc wilt — de betere optie is om een prebuilt desktop te kopen. Er is nog steeds voorraad van kant-en-klare systemen die tegen relatief normale prijzen worden verkocht, omdat ze zijn gebouwd met onderdelen die in bulk zijn ingekocht vóór de recente RAM-prijsstijgingen. Voor veel mensen is dit écht de beste keuze.

Daarnaast heeft een prebuilt kopen sowieso voordelen: betere garantie en klantenservice, én je loopt geen risico dat er iets misgaat tijdens het bouwen (zoals het opblazen van cruciale onderdelen).

Kortom: als je een nieuwe desktop-pc wilt, moet je die nu kopen en serieus overwegen om een prebuilt te nemen. Anders zul je het volgend jaar moeten doen met je huidige pc en moeten wachten tot 2027 voor een upgrade. En voor upgrades van GPU’s en opslag geldt opnieuw dat nú of binnen een maand waarschijnlijk het beste moment is.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Die kleine pauze wanneer je je scherm deelt tijdens een videogesprek. Het haperen wanneer je terugschakelt naar je browser. Klinkt dit herkenbaar? Dan is de kans groot dat je laptop simpelweg te weinig geheugen heeft, want met slechts 8GB RAM kom je vandaag de dag echt niet meer ver.

8GB heeft een mooie, lange tijd meegedraaid. Eind jaren 2000 was het de standaard op premium laptops, en zelfs toen het later doorschoof naar budgetmodellen, voldeed het meestal prima.

Maar dat tijdperk is voorbij. In 2025 is 16GB of meer de enige verstandige keuze voor iedereen die geeft om de dagelijkse prestaties en als je echt soepel wilt multitasken met je laptop.

Te weinig geheugen

Als je de bovenstaande symptomen herkent, dan komt dat haperen doordat je laptop zonder RAM-geheugen komt te zitten en gedwongen wordt je SSD te gebruiken als trage noodoplossing. Dit is een proces waardoor de systeemprestaties en reactiesnelheid snel achteruit gaan.

Een deel van het probleem is dat moderne software geheugen opslokt alsof het niets is. Webbrowsers cachen veel meer dan vroeger, en creatieve tools reserveren RAM voor live-previews en AI-functies die je misschien niet eens nodig hebt.

Je favoriete apps (of de programma’s die je voor werk móét gebruiken), zoals Chrome, Teams en Slack, zijn bewust ontworpen om zoveel mogelijk geheugen te laden in een poging de ervaring soepel te houden. En dáár zit de kern van het probleem. Ongebruikte geheugenruimte is verspilling, maar te weinig hebben is nog veel erger.

Moderne besturingssystemen zijn ontzettend goed om het beschikbare geheugen zo goed mogelijk in te zetten, maar ook die magie kent zijn grenzen. Met slechts 8GB kan het systeem geen extra capaciteit uit de lucht toveren, en dat merk je vrijwel meteen.

Het probleem is het grootst bij budgetlaptops die vaak slechts 8GB aanbieden. Zodra RAM schaars wordt, moeten de zwakkere CPU en SSD extra werk verrichten, maar die hebben simpelweg niet genoeg kracht om de snelheid op peil te houden.

Een bijkomend probleem is het gebruik van geïntegreerde graphics. Bij veel laptops deelt de grafische chip (GPU) het werkgeheugen met het systeem. Zodra je een game of een zware applicatie opstart, of zelfs gewoon een of twee extra monitoren aansluit, wordt een aanzienlijk deel van het RAM voor grafische taken gereserveerd.

Met slechts 8GB blijft er dan te weinig over om de rest soepel te laten draaien. Met 16GB of meer behoud je de nodige marge om de laptop responsief te houden, zelfs wanneer de GPU extra geheugen opeist.

Daarnaast speelt de mogelijkheid tot upgraden een steeds kleinere rol. Hoewel sommige modellen nog uitbreidbaar geheugen bieden, wordt RAM in de meeste moderne laptops vastgesoldeerd en is dus niet vervangbaar. Wie vandaag een laptop met 8GB koopt, legt daarmee ook de beperkte levensduur vast.

Kies je voor 16GB, dan verleng je de bruikbare jaren van je laptop, stel je een vervanging uit en bespaar je uiteindelijk kosten over de hele levensduur van het apparaat.

Zelfs Apple is inmiddels overstag gegaan. Waar het bedrijf jarenlang 8GB verdedigde in zijn instapmodellen, starten de MacBooks tegenwoordig standaard met 16GB. Een duidelijker signaal over de nieuwe geheugenstandaard voor moderne laptops kun je nauwelijks krijgen.

Koopadvies

Zie 16GB als de nieuwe standaard voor algemeen gebruik. Daarmee kun je moeiteloos studeren, kantoorwerk doen, surfen op het web, media streamen, lichte fotobewerkingen uitvoeren en zelfs enkele professionele tools draaien. Voor wie code schrijft, video’s bewerkt, lokale AI-modellen gebruikt of tientallen zware applicaties tegelijk openhoudt, is 32GB een essentiële upgrade die je absoluut niet mag overslaan.

Opslag speelt uiteraard ook een rol, maar zelfs de snelste SSD kan een tekort aan geheugen niet compenseren.

Toch blijven fabrikanten en retailers 8GB aanbieden om de instapprijzen aantrekkelijk te houden. We schrijven al jaren over dit probleem, maar nog altijd wordt 8GB vaak als basismodel gepresenteerd. Ons advies: sla die modellen over en wacht liever op een aanbieding waarmee 16GB binnen bereik komt. De extra investering levert je vanaf dag één een soepelere ervaring op én voorkomt compromissen in de toekomst.

Want de werkelijke kosten zitten in de frustratie en verloren tijd die je doorbrengt met het sluiten van tabbladen, herstarten van apps of het verontschuldigen voor haperende videogesprekken.

• De beste laptops in 2025 volgens onze experts
• Dit zijn de beste laptops voor studenten in 2025 volgens onze experts

Pc-onderdelen zijn schaars op dit moment, maar leren hoe je een pc bouwt is absoluut de moeite waard. In deze gids leggen we uit hoe je van een stapel onderdelen, een krachtige pc maakt.

 Het eerste wat je moet doen is onderzoeken welke onderdelen je nodig hebt. Je wil immers een pc bouwen die je met trots kan laten zien. Als je nog nooit een pc hebt gebouwd, kan het een eng zijn om voor het eerst te doen. Vooral omdat het redelijk wat werkt kost. Het is echter makkelijker dan je denkt.

• Wat is RAM en hoeveel heb je nodig?
• Beste grafische kaarten 2021: alle topklasse GPU's voor gaming
• Dit zijn de beste CPU's van Intel en AMD

Wat voor een pc heb je nodig?

In het dagelijks leven, is een pc bijna onmisbaar. Maar pc’s zijn in veel verschillende categorieën te krijgen. Dus het is belangrijk om te weten wat je nodig hebt, voordat je gaat bouwen.

Als je bijvoorbeeld een pc alleen gebruikt voor kantoortaken, zoals tekstverwerken en browsen, heb je geen luxe machine nodig. De meeste mensen die een eigen machine bouwen, zijn waarschijnlijk de meer enthousiaste gebruikers, zoals gamers. 

Een goede pc bouwen met de beste onderdelen is zo gedaan, maar daar hangt ook een behoorlijk prijskaartje aan. Gelukkig zijn er ook opties voor mensen met een beperkt budget, mits je de juiste onderdelen kunt vinden. Voordat je begint met het aanschaffen van onderdelen, bedenk even wat je met je pc wil doen. We hebben hier een handige gids waarin alle pc-onderdelen uitgelegd staan.

Gereedschap

Het enige wat je nodig hebt om een pc te bouwen is een kruiskopschroevendraaier, maar met wat meer gereedschap maak je de ervaring een stuk beter. Een pincet is bijvoorbeeld handig om schroeven in moeilijke plaatsen te krijgen.

Voor het organiseren van de kabels zijn kabelbinders of tie wraps ideaal. Soms hoef je ze niet eens te kopen. Sommige onderdelen worden met kabelbinders geleverd. Hou ook een schaar bij de hand om ze af te knippen, indien nodig.

Wanneer je werkt met elektrische apparaten, is het handig om een antistatische armband om te doen. Waarschijnlijk kun je niet genoeg statische elektriciteit afgeven om de componenten te beschadigen, dus het is geen must-have. Tenzij je de hele dag op tapijt rondrent.

Een ruime werkplek, zoals een grote tafel, is heel belangrijk. Tijdens het bouwen moet je de pc regelmatig kantelen, optillen of verplaatsen. Daar heb je genoeg ruimte voor nodig. Daarnaast heb je een plek nodig voor schroeven en andere kleine onderdelen. Een magnetische schroevenhouder is heel handig hiervoor.

Om te testen of je pc werkt, heb je een muis, toetsenbord en monitor nodig. Zorg dat je deze in de buurt hebt staan. Ook een beschikbare internetverbinding en een stopcontact voor je pc zijn nodig om te controleren of alles werkt.

Daarnaast is het handig om een USB-stick bij de hand te houden. Deze kun je gebruiken om Windows mee te installeren en eventueel de BIOS van je moederbord te updaten als dat nodig is.

Stap voor stap

1. Kast openen
Het eerste wat je wil doen is het openmaken van de pc-behuizing, zo ver als dat kan. Dus de zijpanelen eraf halen en mogelijk het paneel aan de voorkant, als dat mogelijk is. Zorg ervoor dat je de schroeven goed bewaart. Raadpleeg altijd de handleiding van de pc-kast voor tips en bouw-instructies. Elke behuizing is immers anders.

2. Ventilatoren
Als je extra pc-ventilatoren hebt gekocht, is dit het moment waar je ze installeert. Probeer de koeling te balanceren. Zorg ervoor dat je ventilatoren hebt die lucht naar binnen trekken en ventilatoren die lucht naar buiten duwen. Meestal staat de luchtrichting aangegeven op de ventilatoren.

Twee ventilatoren om lucht in te nemen en eentje om het weg te duwen, is meestal voldoende. Een pc-behuizing vaste plekken om de ventilatoren vast te schroeven.

3. CPU
Het is verstandig om zo veel mogelijk onderdelen op je moederbord te installeren voordat je deze in de kast plaatst. Het eerste onderdeel, is de CPU.

Op je moederbord zit een socket waar de CPU in geplaatst moet worden. Hier zit een metalen hendel naast. Haal de hendel voorzichtig opzij en omhoog. Dan opent het socket. Bij Intel-processoren zit er een metalen houder op het socket. Als deze omhoog is kun je de CPU eronder plaatsen. Op de processor zit een goudkleurig driehoekje. Ook op de socket zit een driehoek. Bij het plaatsen van de CPU moeten de driehoeken dezelfde kant op wijzen.

Nu kun je de houder voorzichtig naar beneden doen. Daarna plaats je de hendel terug in zijn originele positie. Als er een plastic dekseltje op het socket zat, hoef je deze niet terug te plaatsen. Bij een AMD-processor is het installeren iets makkelijker. AMD-sockets hebben geen houder, alleen een metalen hendel die je omhoog moet zetten voordat je de CPU plaatst. Daarna doe je de hendel weer naar beneden en zit de processor vanzelf vast. Ook hier moet je op de gouden driehoekjes letten.

Het is wel belangrijk om bij AMD-processoren extra voorzichtig te werk te gaan. Op de CPU zitten namelijk pinnen die voorzichtig in het socket moeten vallen. Als deze pinnen beschadigd raken of loskomen, werkt de processor niet meer. Neem rustig je tijd om de driehoekjes uit te lijnen en de processor voorzichtig te plaatsen.

4. RAM
De volgende stap is het plaatsen van de RAM. Dit is vrij eenvoudig. Aan het uiteinde van de RAM-slots zitten plastic hengsels, klik deze open. Nu kun je de RAM plaatsen. Onderaan de modules zit een inkeping, voordat je de RAM-sticks plaatst, controleer of deze inkeping overeenkomt met inkeping in het RAM-slot. Daarna plaats je de module. Druk deze aan beide zijdes naar beneden tot je een klik hoort. Het plastic hengsel zou vanzelf terug op zijn oude plaats moeten schieten. Dan zit de RAM goed vast.

Als je twee RAM-modules gebruikt, plaatst deze dan in het tweede en vierde RAM-slot, geteld vanaf het CPU-socket. Dan maak je gebruik van een Dual Channel-configuratie, wat voor optimale prestaties zorgt.

5. Koeling
De CPU-koeler is een lastig component om te installeren. Waterkoelers en luchtkoelers hebben namelijk andere installatiemethodes. Het eerste wat je moet doen is in de handleiding van jouw koeler kijken voor uitleg. 

Veel luchtkoelers gebruiken een plaat die je aan de achterkant van het moederbord moet installeren. De exacte instructies staan in de bijbehorende handleiding. Meestal is het niet moeilijker dan de achterplaat in de juiste positie plaatsen en vastmaken met vier schroeven.

Dan komt de koelpasta. Sommige koelers, met name waterkoelers, komen met een laagje koelpasta al aangebracht op de koeler. Als dit zo is, kun je de koeler gelijk bevestigen aan het CPU-socket. Let wel op dat je eventuele plastic beschermlagen weghaalt. Je wil geen gesmolten plastic in jouw systeem hebben. Als je zelf koelpasta moet aanbrengen, is dat zo gedaan. Pak de bijgeleverde tube en spuit een kleine hoeveelheid midden op de CPU, ongeveer ter grootte van een erwt. Dit hoef je niet uit te spreiden, als je de koeler plaatst zorgt de druk ervoor dat de koelpasta zichzelf verspreid.

Als je gebruik maakt van een luchtkoeler, plaats deze nu. De metalen koeler bevestig je, zonder de ventilator erop, op de achterplaat. Let goed op de oriëntatie van de koeler. Je wil hem zo plaatsen dat de ventilator ruimte heeft om frisse lucht naar de koeler te trekken. Meestal doe je dit door de ventilator richting de voorkant van de kast te plaatsen. Als je de ventilator op de koeler monteert, plug deze dan gelijk in op de CPU-fan-connector op het moederbord. Waar deze zit, staat in de handleiding van het moederbord.

Waterkoelers volgen een vergelijkbaar proces, maar het vergt wat meer voorbereiding. Hierbij moet je namelijk ook een radiator op je pc-behuizing aansluiten, en daarop de ventilatoren. Je kan het beste eerst de radiator aansluiten in de kast, en dan de koeler op de CPU plaatsen nadat je het moederbord in de kast hebt vastgeschroefd. Hoe je het moederbord plaatst, leggen we uit in een latere stap. 

6. M.2-opslag
Als je gebruik maakt van een NVMe-SSD, die je in het M.2-slot op je moederbord plaatst, kun je dit nu doen. Dit is een simpel proces. Je schuift de module schuin in het slot, met een hoek van grofweg 45 graden naar boven. Als deze erin zit, gebruik je een schroef om de SSD naar beneden te duwen en vast te zetten. Het M.2-slot en het bijbehorende schroefgat zitten op en verhoging, waardoor de SDD niet in contact komt met je moederbord.

7. Moederbord
Wanneer dit allemaal klaar is, is het tijd om het moederbord in de kast te plaatsen. Maar eerst moet je een aantal zaken controleren. Kijk in de pc-kast of er cilinders zijn geplaatst voor de schroeven van het moederbord. Je moederbord moet namelijk niet direct op de kast geplaatst worden, maar met afstandhouders ertussen. Controleer of de cilinders in de kast overeenkomen met de schroefgaten op jouw moederbord. Als dit niet zo is, kun je ze eruit draaien en verplaatsen.

Nu kun je de moederbord in de kast plaatsen. Dit doe je door de kast plat te leggen en het moederbord er voorzichtig in te laten zakken. Gebruik de cilinders van de schroeven om de juiste positie te bepalen. Daarnaast zit er op de achterkant van je kast een opening, waar het zogenoemde I/O-schild van je moederbord in moet. Dit is waar onder andere de USB-poorten zitten. Soms zit het I/O-schild bevestigd aan je moederbord, maar soms ook niet. Als dat het geval is, moet je het losse schild in de kast plaatsen voordat je het moederbord erin zet. Je kan het schild ook gebruiken om de positie van je moederbord te oriënteren.

Als je het moederbord hebt geplaatst, controleer dan of alles goed is. Kijk of je bij alle schroefgaten kan en of het I/O-shield goed zit. Als alles klopt, kun je het moederbord vastmaken met de bijgeleverde schroeven.

Gebruik je geen M.2-SSD? Dan is dit de fase waar je de opslag installeert. Elke pc-kast heeft compartimenten voor SSD’s en HDD’s. Aansluiten is niet moeilijker dan de harde schrijf in het compartiment plaatsen, en met schroeven vastmaken. Let goed op dat de aansluitingen van je harde schijf nog bereikbaar zijn. Met een SATA-kabel sluit je de harde schijf aan op je moederbord. Sommige harde schijven hebben ook een stroomvoorziening van je voeding nodig. Hier is een aparte kabel voor, sluit deze ook aan.

8. Voeding
Nu is het tijd voor je voeding, ook PSU genoemd. Als je een modulaire PSU gebruikt, waarbij je de kabels los kunt maken, bekijk dan van te voren welke kabels je nodig hebt.

De meeste pc-kasten hebben een aangewezen locatie waar de voeding moet. Dit is doorgaans in de hoek aan de onderkant. Schuif de PSU hierin en bevestig deze met de bijgeleverde schroeven. Dit kan gemakkelijk vanaf de achterkant van jouw kast. Hou de PSU vast met je andere hand terwijl je hem vastschroeft, zodat hij op de juiste plek blijft zitten.

Op de PSU zit een ventilator. Het is verstandig om deze naar buiten te richten. Als je voeding in de onderkant van je kast zit, richt dan de ventilator naar de opening onderin je kast, zodat deze frisse lucht kan aantrekken.

9. Knoppen
Nu kun je de knoppen van je kast op je moederbord aansluiten. Anders kun je de pc immers niet aanzetten. Soms is dit een kabelblok die je onderin je moederbord inplugt, meestal aan de rechterkant. Als je pech hebt, is het geen kabelblok, maar een setje kleine kabels die je één-voor-één moet inpluggen.

Als dit het geval is, pak dan de handleiding van je moederbord erbij. Daarin staat uitgelegd welke kabel bij welke pin hoort. Sluit deze kabels voorzichtig aan, zonder de pinnen te buigen. Dit is ook een goed moment om USB-kabels van je pc-kast aan te sluiten op je moederbord. Deze hangen aan de binnenkant van je kast. Meestal zitten de aansluitingen hiervoor in de buurt van de aansluiting voor de knoppen, waar je zojuist mee gewerkt hebt. Op de kabel staat aangegeven of het een USB 2.0- of 3.0-aansluiting is.

10. Kabelmanagement
Hier komt het meest frustrerende gedeelte van een pc-bouwen: kabelmanagement. Toch is het belangrijk om wat tijd in te steken. Slecht georganiseerde kabels kunnen namelijk een obstructie vormen voor de luchtstroom in jouw systeem, waardoor hij heter wordt en slechter presteert. Daarnaast kan slechte kabelmanagement zorgen voor kortsluiting. Volg deze tips om ervoor te zorgen dat jouw systeem deze problemen niet krijgt.

Er zitten twee panelen aan de zijkanten van jouw pc-kast. Zet je pc rechtop en open het paneel achter je moederbord. Hier zit ruimte om jouw kabels discreet weg te werken. Probeer, indien mogelijk, zo veel mogelijk kabels door deze ruimte te leggen. Aan de andere kant van de kast zitten gaten waar je de kabels doorheen kunt trekken zodat je ze kan aansluiten op je moederbord. Op deze manier kun je bijvoorbeeld een kabel van je voeding, discreet achter je moederbord langs halen en vervolgens terug naar de voorzijde trekken om hem in te pluggen in je moederbord. Gebruik deze openingen om alle kabels achterlangs te halen.

De eerste kabel om in te pluggen is de CPU-stroomkabel. Deze heeft 8-pins en sluit je aan in het slot aan de bovenkant van het moederbord. Trek de kabel niet over je moederbord heen, maar achterlangs via de achterkant van het chassis. Hetzelfde geldt voor de 24-pins-stroomkabel die je ook op het moederbord moet aansluiten. Dit is een brede kabel die je doorgaans aan de rechterzijde van het moederbord inplugt.

Daarna is het tijd voor de SATA-kabels. Deze voorzien de harde schijven van stroom. Sluit deze kabels aan van de PSU op de harde schijven. Dit is een goed moment om gelijk de data-kabels van de harde schijven op het moederbord aan te sluiten. Als laatste heb je nog de PCIe-stroomkabel die van je voeding naar je videokaart gaat. De videokaart zit er in deze fase nog niet in, maar je kan alvast de kabel achterlangs trekken en klaarleggen.

11. Videokaart
Nu deze kabel klaarligt, is het tijd voor de videokaart, het laatste stukje van de puzzel.

Neem even een kijkje bij je moederbord en zoek het PCIe-slot wat het dichtstbij je processor zit. Het PCIe-slot is makkelijk te herkennen. Het lijkt op een RAM-slot, maar dan groter. Ook hier zit een plastic hengsel aan. Als je deze hebt gevonden, kun je nog niet gelijk de videokaart installeren. Kijk eerst aan de achterkant van de kast. Hier zitten waarschijnlijk beschermingsplaten die je eerst weg moet halen. Gebruik je videokaart om te bekijken welke beschermplaten in de weg zitten, vervolgens haal je die van de achterkant van je kast af door ze los te schroeven. Bij sommige kasten zijn deze platen van metaal gemaakt en kun je ze niet terugzetten als je ze eraf hebt gebroken. Dit is geen probleem, ze moeten weg om ruimte te maken voor de videokaart.

Haal nu je videokaart uit de beschermhoes en plaats hem in het PCIe-slot. Net zoals bij een RAM-slot moet je eerst het plastic hengsel openen. Duw de videokaart voorzichtig in het slot tot je een klik hoort. Daarna schroef je de videokaart vast, op de plek waar je de beschermplaten van je kast hebt verwijderd. Nu is je pc bijna klaar.

12. BIOS
Wacht nog even met het terugplaatsen van de panelen tot je alles hebt getest. Als eerste moet je controleren of alles wel goed werkt. Sluit een stroomkabel, muis, toetsenbord en display aan op je pc. Let erop dat je het display aansluit op de HDMI of DisplayPort-ingang van je videokaart, niet die van je moederbord.

Zet je pc aan en klik regelmatig op de Delete-knop. Dit is hoe je de BIOS opent. Bij sommige moederborden is het F12 in plaats van Delete. De BIOS is een overzicht van de instellingen van je moederbord. Hier kun je controleren of alle onderdelen worden herkend. Check of je RAM en harde schijf worden gevonden. Ook kun je hier even kijken of de temperatuur een beetje klopt. Als de CPU rond de 30 tot 45 graden zit, is dat prima. Als hij heter is dan dat, controleer dan of je koeler goed aangesloten zit. Als je systeem je RAM of harde schijven niet herkent, check dan of deze wel goed aangesloten zitten.

Als alles lijkt te kloppen, sla de instellingen op en sluit je pc af. Ging je pc niet aan bij deze stap? Controleer dan de kabels en of je RAM goed in de slots zit. Ook kan het zijn dat de kabel naar je aan-uitknop niet op de juiste pin zit.

13. Opruimen
Nu we weten dat alles werkt, haal de stroomkabel uit je pc en breng hem terug naar je werkplek. Dit is een goed moment om alle kabels goed weg te stoppen. Hier kun je kabelbinders of tie wraps gebruiken om alles netjes vast te maken.

Als alle kabels goed weggestopt zijn en je pc er netjes uitziet, kun je de panelen erop zetten. Nu is het tijd voor de laatste stappen.

14. Windows
Om je pc te kunnen gebruiken, is een besturingssysteem nodig. Windows is een logische keuze bij een zelfgebouwd systeem.

De makkelijkste manier om Windows te installeren is via een USB-stick. Hier kun je het Windows 10-hulpprogramma op downloaden. Hoe dit moet, staat uitgelegd op de website van Microsoft.

Als je dit hebt gedaan, steek dan de USB-stick in jouw pc. Zet je systeem aan en ga naar de BIOS. Daar kun je de optie aan te vinken om op te starten vanaf een USB-apparaat. Activeer deze optie en start je pc opnieuw op. Dan kun je door het installatieproces van Windows gaan.

15. Desktoponderhoud
Nu kun je eindelijk aan de slag met jouw nieuwe pc. Maar er zijn nog een aantal kleine dingetjes om even te controleren. Het is verstandig om gelijk alle drivers te updaten van je moederbord en videokaart.

Dit doe je door naar de websites van de fabrikanten te gaan. Daar staat meestal een tabblad met downloads. Als de nieuwste drivers geïnstalleerd zijn kun je echt beginnen. Alle programma’s die je wil gebruiken installeren, is nogal wat gedoe. Ninite is een programma wat je helpt om alles in één keer te installeren. Als dit hele proces klaar is, is het tijd om te ontspannen en te genieten van je nieuwe battlestation.

Wat is RAM? Simpel gezegd, het is het korte termijngeheugen van een apparaat. Hier staat data waar je processor snel bij moet kunnen tijdelijk opgeslagen. RAM staat voor random-access memory. Het fungeert als een overbrugging tussen je processor en de data opgeslagen op je harde schijf.

Misschien denk je gelijk aan pc’s wanneer je aan RAM denkt, maar het zit ook in smartphones, servers en game-consoles. Als je een app gebruikt, of bestanden probeert te openen, geeft de RAM van jouw apparaat het door aan de CPU.

Hoeveel RAM je nodig hebt, is een moeilijke vraag. Dat is afhankelijk van wat je met een apparaat wil doen. Een game-pc heeft andere eisen dan een laptop voor productiviteit. RAM is niet alleen een hoeveelheid geheugen. Je moet ook kijken naar welke DDR-generaties en snelheid je nodig hebt.

Daar is dit artikel voor. Om je te helpen dit allemaal te begrijpen. Hier hebben we de fundamentele informatie over RAM uitgelegd waarmee je uit kan vogelen wat je nodig hebt.

RAM uitgelegd

Al je documenten, video’s, games en programma’s staan opgeslagen op je harde schijf of SSD. Dat is het lange termijngeheugen van een apparaat. Hier blijven deze bestanden staan tot je ze zelf verwijdert.

Wanneer je een programma opent of je pc aanzet, gaat deze informatie tijdelijk van je harde schijf naar je RAM. Die reikt de data aan naar de processor (ook CPU genoemd) om te verwerken. Daarna gaat de verwerkte informatie terug naar het RAM waar het blijft tot je het programma sluit.

Zie het als een werkbank met gereedschap, waar je de spullen die je snel nodig hebt dichtbij neerlegt. Hoe meer RAM je hebt, hoe groter deze werkbank wordt. Als je jouw pc afsluit, wordt de hele werkbank weer leeggemaakt.

Wat we kennen als RAM, is eigenlijk DRAM (dynamic random-access memory). Er zijn nog meer soorten, zoals VRAM, maar dat is voor nu niet belangrijk.

In theorie kan een pc werken zonder RAM, alleen is hij dan een stuk trager. Dan moet de CPU bestanden rechtstreeks van de harde schijf lezen. Zelfs een moderne NVMe-SSD is langzamer dan DDR4 RAM. Moderne moederborden hebben RAM nodig om in hun eigen besturingssysteem te kunnen. Dus een nieuwe pc zal niet opstarten zonder RAM.

DDR en frequentie

Als je RAM koopt, zijn dit de belangrijkste zaken om op te letten: het formaat (8GB, 16GB, enzovoort), DDR en de frequentie (getoond in MHz).

DDR staat voor double data rate. Dit is al jaren de RAM-standaard. De meeste moederborden die je nu kunt kopen maken gebruik van de vierde generatie van deze technologie, DDR4. De opvolger, DDR5, is inmiddels al gearriveerd, maar bijna niet verkrijgbaar. Wie nu een pc bouwt, zal hoogstwaarschijnlijk van DDR4 gebruik maken.

DDR4 verscheen in 2017 en is een meer moderne en geavanceerde versie van DDR3. De minimale frequentie van DDR4 is 2.133MHz, wat voor DDR3 ontzettend hoog is. Ook heeft de vierde generatie meer bandbreedte. DDR5 tilt deze prestaties nog verder omhoog.

Als het om prestaties gaat, is de frequentie belangrijker dan de DDR-generatie. Dit bepaalt namelijk de snelheid van de RAM. Een nieuwere generatie heeft echter meer opties en ondersteuning.

Als je 16GB aan DDR3 RAM gebruikt op een snelheid van 2.133MHz, is dat ongeveer net zo snel als DDR4 RAM met dezelfde specs. Als je echter van plan bent om in de toekomst te upgraden, kun je beter DDR4 kiezen.

Als je voor een oudere DDR-generatie gaat, ben je ook gebonden aan oudere moederborden. Je kan niet zomaar je huidige DDR3 RAM omruilen voor DDR4, je moederbord ondersteunt maar 1 generatie. Als je een nieuw systeem gaat bouwen, is een DDR4-compatibel moederbord verreweg de meest logische keuze.

DDR5 gaat de lat nog hoger leggen. Moederborden en RAM-sticks van deze generatie zijn al in mondjesmaat beschikbaar, maar het zal nog even duren voordat de volledige transitie naar de volgende generatie is gemaakt.

Hoeveel RAM heb je nodig?

Toen DDR4 voor het eerst verscheen, was er veel enthousiasme omtrent de mogelijkheden. In theorie kun je één RAM-module hebben van 512GB. In de praktijk zie je dit niet. Voor simpele taken zoals browsen en tekstverwerken is 8GB genoeg. Voor zwaardere taken en gaming is 16GB een goede hoeveelheid. 32GB of 64GB heb je eigenlijk pas nodig bij zwaardere, professionele taken.

Vrijwel geen enkele game verwacht meer dan 16GB RAM van een systeem. Ook heeft de hoeveelheid geheugen weinig impact op de prestaties van een spel. Een game runt bijna net zo goed op 8GB RAM als hij op 32GB doet als de CPU en videokaart hetzelfde zijn.

Meer RAM heeft wel zijn voordelen voor professionals die met grote bestanden en ingewikkelde programma's werken, bijvoorbeeld bij videobewerking. Als je veel browser-tabbladen, applicaties en bestanden tegelijk open hebt, is 32GB of meer wenselijk.

Op een moederbord zitten meestal vier RAM-slots. Dus als je 16GB aan ram wil gebruiken, kun je kiezen voor 4 keer 4GB, 2 keer 8GB of 1 keer 16GB.

Welke configuratie voor jou het beste is, ligt aan of je van plan bent te upgraden in de toekomst. Je RAM uitspreiden over 4 modules is vaak goedkoper, maar dan moet je de volledige configuratie vervangen bij een upgrade. De meeste moederborden ondersteunen dual-channel RAM, dat wil zeggen dat je het meeste uit je geheugen haalt als je gebruik maakt van 2 modules. Raadpleeg de handleiding van je moederbord om te kijken welke 2 RAM-slots je het beste kunt gebruiken voor optimale prestaties.

2 modules gebruiken is de beste middenweg. Hiermee krijg je de beste prestaties en hou je ruimte over voor een upgrade in de toekomst. Let wel op dat je dan exact dezelfde RAM gebruikt.

• We hebben de beste laptops van 2021 op een rij gezet

Het moeilijkste aan een pc maken, is niet het bouwen zelf. Het meest frustrerende onderdeel is een goede lijst samenstellen met welke onderdelen je nodig hebt. In de pc-wereld barst het van de merken en vakjargon waar je een weg door moet vinden. 

De juiste grafische kaart, processor of RAM vinden is niet makkelijk. Vooral niet als je rekening moet houden met een budget. Maar wij zijn er om te helpen.

Een beetje voorbereiding maakt de bouw-ervaring stukken beter. In deze gids laten we zien waar je moet beginnen met je planning en onderzoek om de juiste onderdelen te vinden. Ook leggen we uit wat de onderdelen doen en waarom het de moeite waard kan zijn om er extra geld aan uit te geven, of juist niet.

• We hebben de beste routers van 2021 op een rij gezet

Budget

Een goed pc-bouwproject begint met twee dingen: een budget en ambitie. Het budget spreekt voor zich, bedenk van te voren hoeveel geld je aan jouw nieuwe pc wilt uitgeven. Ambitie is belangrijk, omdat je moet bedenken waar je jouw nieuwe pc voor gaat gebruiken.

Met 4.000 euro op zak kun je een absoluut beest van een gaming-pc maken, maar zelfs met 800 euro kun je een eind komen. Het is belangrijk om af te wegen in welke onderdelen je gaat investeren.

Wil je een krachtige gaming-pc maken? Of misschien een media-pc voor in een thuisbioscoop? Of ben je een creatieveling die graag video's bewerkt? Voor verschillende doeleinden, heb je verschillende prioriteiten nodig.

De meeste fatsoenlijke pc’s kunnen al deze taken aan. Maar door je te focussen op de juiste onderdelen, kun je geld besparen op de minder belangrijke zaken.

Als je weet wat je budget is, en wat je met je pc wilt doen, is het tijd om onderdelen uit te kiezen. De eerste keuze is of je voor een Intel- of AMD-systeem gaat.

Processor

Het belangrijkste onderdeel van elke pc, en de eerste die je moet kiezen, is de processor. Deze wordt ook CPU (central-processing unit) genoemd. De twee grootste CPU-makers zijn Intel en AMD. Niet elke processor past in elk moederbord, dus welke je kiest heeft invloed op de rest van je onderdelen.

Beide chipmakers hebben een goedkope optie op de markt. Deze zijn ideaal als je niet meer doet dan browsen of video’s kijken. Bij Intel zijn dit de Pentium- en Celeron-reeksen, bij AMD is dit de Athlon-serie. Ben je van plan om wat meer te multitasken en te gamen? Dan ga je een stap omhoog naar de Intel Core en AMD Ryzen-processoren. Voor de echte multimedia-professionals heb je nog de hoogste graad aan CPU’s: Intel Core X en AMD Ryzen Threadripper. Deze zijn weggelegd voor video-producenten, game-streamers en 3D-artiesten.

De meest gangbare chips voor middenklasse gaming-pc’s zijn de Core i5 en Ryzen 5000-CPU’s. Moderne games draaien prima op deze processoren. Daarnaast zijn ze ook geschikt voor multitasking en taken als foto- en videobewerking. Sommige nieuwe games vragen wat meer van een CPU, maar over het algemeen zul je goed zitten met eentje uit deze reeksen.

Als het om processoren gaat spande Intel een lange tijd de kroon, maar inmiddels is AMD terug in het gevecht. Beide bedrijven produceren kwalitatieve CPU’s in verschillende prijscategorieën. Voor welk team je gaat, maakt niet uit. Intel was lang de kampioen als het om prestaties gaat, AMD staat bekend om een uitstekende prijs-kwaliteitverhouding.

De nieuwste processoren in de middenklasse van deze makers zijn de Intel Core i5-12600K en de AMD Ryzen 5600X. Dit zijn beide hexacore-CPU’s, wat wil zeggen dat ze zes processorkernen hebben. Het aantal kernen heeft invloed op hoeveel taken een pc tegelijk kan doen. Meer kernen zorgt voor betere multitasking, maar ook voor een hogere prijs. Vind je multitasking belangrijk, maar moet je op de centen letten? Bij sommige verkopers kun je oudere modellen kopen. Denk hierbij aan de Ryzen 3600X en de Core i5-9600. Deze zijn nog steeds zeer geschikt voor gaming en multitasken, maar mogelijk krijgen ze na een tijdje geen updates en ondersteuning meer.

Moederbord

Een goede CPU heeft een goed moederbord nodig. Dit is het geraamte wat alles in jouw pc met elkaar verbindt. Welk moederbord je moet kiezen, is nogal ingewikkeld. Je moet nadenken over het formaat, de functies en welke processor erin kan. Laten we bij het begin beginnen: het formaat.

ATX, ITX, uATX, deze termen lijken nogal cryptisch, maar ze staan bij elk moederbord genoteerd. Dit zijn benamingen voor het formaat van een moederbord. Verreweg de meeste moederborden zijn ATX of uATX. ATX is het standaardformaat. Hierop vind je alle belangrijke functies, maar je hebt een grote kast nodig om hem in te plaatsen. Een uATX-moederbord is kleiner en heeft daardoor minder opties. Meestal lever je dan een PCIe-poort (waar je een GPU of uitbreidingskaarten op aansluit) in.

Dan komen de volgende ingewikkelde termen, zoals B550, Z590 of X570. Dit zijn de chipsets van de moederborden. Deze bepalen welke processor erin past, want niet elke processor kan zomaar in elk bord. Een Ryzen 5000-serie CPU, moet bijvoorbeeld in een X570- of B550-moederbord. Lees daarom goed de omschrijving van de moederborden om te kijken of hij compatibiliteit heeft met de processor die je hebt gekozen. Twee veelvoorkomende types zijn Z590-borden voor nieuwe Intel Core-CPU’s en B550-borden voor AMD Ryzen 5000-chips.

Ook RAM heeft een bepaalde vorm, die niet in ieder moederbord past. De meeste moderne moederborden ondersteunen DDR4-RAM, maar de opvolger, DDR5, is onderweg. Controleer welke RAM-categorie geschikt is voor jouw moederbord.

Het laatste waar je naar moet kijken bij een moederbord is functionaliteit. Behoefte aan Wifi of Bluetooth? Sommige moederborden ondersteunen dit, waardoor je geen aparte uitbreidingskaarten hoeft te kopen.

Grafische kaart

Dit is een must-have voor iedere gaming-pc. Je grafische kaart bepaalt de visuele mogelijkheden van jouw systeem. Ze worden ook videokaart of GPU (graphics processing unit) genoemd. Een fatsoenlijke media-, gaming- of productie-pc heeft een videokaart nodig.

Dit is waarschijnlijk het duurste onderdeel. Door het wereldwijde chiptekort is de prijs van GPU’s de lucht in geschoten. De nieuwe GeForce RTX 3000-reeks van Nvidia biedt fantastische kwaliteit, maar op dit moment zijn ze niet voor de richtprijs te krijgen. Bereid je voor om een groot deel van je budget aan een videokaart te besteden.

De twee grote spelers, als het om videokaarten gaat, zijn Nvidia en AMD. Voor welk merk je gaat, zal afhankelijk zijn van het aanbod. De Nvidia GeForce GTX 1660 is een prima kaart waarmee je moderne games kunt spelen. Deze kost rond de 600 euro. Voor ongeveer 100 euro meer, kun je de AMD Radeon 6600 krijgen. Dit is een nieuwere GPU. Als je wil gamen in 4K, of op een hele hoge framerate, moet je investeren in een krachtiger model. Deze prijzen lopen snel op, dus doe uitgebreid onderzoek en zoek naar goede deals.

Geheugen

Wanneer je aan geheugen denkt, schiet misschien als eerst je harde schijf binnen. Een nog belangrijkere vorm van geheugen in een pc, is RAM (random-access memory). RAM is het korte termijngeheugen van jouw systeem. Hierop wordt een beperkte hoeveelheid informatie voor een korte tijd opgeslagen, zodat je er snel bij kan. Alle data op een pc gaat door de RAM heen.

Om goed te kunnen multitasken, is RAM ontzettend belangrijk. Bij het uitzoeken van het geheugen, kun je capaciteit of snelheid afwegen. Wat ons betreft is capaciteit iets belangrijker, zodat je tientallen Google Chrome-tabbladen, Discord en jouw favoriete game allemaal tegelijk open kan laten staan.

Voor simpele games en licht werk is 8GB aan RAM genoeg, toch bevelen we aan om voor minimaal 16GB te gaan. Dat maakt je systeem geschikt voor zwaardere games en foto- en videobewerking.

Er zijn verschillende geheugenmerken op de markt die allemaal een prima prijs-kwaliteitverhouding hebben. Denk aan Corsair, HyperX en G.Skill. Voor welk merk je gaat, maakt niet uit. Zo lang het maar een type geheugen is die in jouw moederbord past, waarschijnlijk DDR4. Met minimaal 16GB aan RAM met een snelheid van ongeveer 3.200 MHz zit je de komende jaren goed.

Snelle RAM kan zorgen voor betere prestaties. Over het algemeen profiteren Intel-CPU’s niet zo veel van snel geheugen. AMD-processoren daarentegen wel. Als je ruimte hebt in jouw budget, kun je voor snellere RAM gaan. Zorg wel dat je van te voren je moederbord controleert. Goedkopere moederborden ondersteunen soms geen hoge RAM-snelheden. 4.000 MHz-RAM in een moederbord stoppen die maar 3.000MHz aankan, is zonde van het geld.

Opslag

Als RAM het korte termijngeheugen van een pc is, is de opslag het lange termijngeheugen. Dit is waar al jouw data opgeslagen is. Waarschijnlijk weet je al een beetje hoe geheugencapaciteit werkt. Jouw smartphone, laptop, console of laptop hebben allemaal een bepaalde hoeveelheid opslag.

Ook opslag is te krijgen in verschillende soorten, groottes en snelheden. De twee belangrijkste types zijn SSD (solid state drive) en HDD (hard-disk drive). HDD’s zijn voor een lage prijs beschikbaar in enorme capaciteiten. Deze zijn ideaal voor het opslaan van games, films of andere grote bestanden. SSD’s daarentegen zijn duurder, maar een stuk sneller.

Ook in de wereld van SSD’s is onderscheid te maken tussen SATA-SSD’s en NVMe-SSD’s. De SATA-variant is met een kabel aangesloten op het moederbord, terwijl NVMe-SSD’s direct in het moederbord worden ingeplugd. De laatstgenoemde is de snelste van de twee, maar ook de duurste.

De snelheid van de opslag heeft invloed op de prestaties van een pc, denk aan de opstartsnelheid. Een efficiënte manier om een snelle game-pc te maken met veel opslag, is door twee schijven te gebruiken. Een SATA-SSD van 256GB om je besturingssysteem op te installeren, zodat je pc snel opstart, en een 1TB of 2TB HDD voor je games.

Voeding

Een betrouwbare voeding is het volgende onderdeel om naar te zoeken. Alle onderdelen hebben immers stroom nodig. Een slechte PSU (power supply unit) kan drastische gevolgen hebben voor je pc.

Ook een voeding heeft een bepaalde capaciteit: het aantal watt (W) wat hij ondersteunt. Voor een PC met een videokaart en redelijk krachtige processor zul je op zijn minst een 650W PSU nodig hebben. Heb je een moderne GPU, zoals eentje uit de RTX 3000-reeks, dan is het geen overbodige luxe om voor 750W of 850W te gaan. Als je van plan bent om te overclocken of meerdere videokaarten te combineren, heb je waarschijnlijk nog meer kracht nodig.

Als je niet zeker weet of je voeding genoeg kracht kan leveren, controleer dit dan met een online tool zoals PCPartPicker. Hier kun je jouw onderdelen invoeren en vervolgens geeft de website aan hoeveel watt je systeem nodig heeft.

Ook kun je kiezen tussen modulaire en niet-modulaire voedingen. Het verschil is simpel. Een modulaire voeding heeft kabels die je los kan koppelen, waardoor er minder kabels in jouw systeem hangen. Een niet-modulaire heeft vastgemaakte kabels die je niet kan verwijderen. De modulaire-optie is duurder, maar houdt je pc beter georganiseerd.

Hiernaast hebben PSU’s nog een veiligheids- en efficiëntiekenmerk. Dit is vaak af te lezen aan een sticker waar ’80 Plus Gold’, ’80 Plus Platinum’ of iets vergelijkbaars op staat. Dit kenmerk wil zeggen dat de voeding aan bepaalde efficiëntie-eisen voldoet. Goedkopere PSU’s hebben vaak een lagere beoordeling, zoals 80 Plus Bronze, of helemaal geen beoordeling.

Ga hier niet voor de goedkoopste route. Als een slechte PSU kapot gaat, kan deze kortsluiting veroorzaken en je andere onderdelen slopen. 

Behuizing

Een behuizing moet niet alleen mooi zijn, maar ook functioneel. Goede pc-kasten hebben ruimte voor kabelmanagement en ventilatie. Welke kast je kiest, is afhankelijk van de grootte van je moederbord. Zoek er eentje uit waar alles in past.

Je behuizing is niet het duurste onderdeel van je pc. Sterker nog, dit is waar je wat geld kan besparen. Maar dan maak je het bouwen waarschijnlijk een stuk moeilijker voor jezelf. Daarnaast moet je er elke dag naar kijken, maar als je ermee kan leven dat het niet de mooiste machine is, hoeft dit geen fortuin te kosten.

CPU-koeling

Om te zorgen dat jouw processor niet oververhit, heb je een goede koeler nodig. Er zijn hier twee belangrijke categorieën: luchtkoeling en waterkoeling.

Luchtkoelers gebruiken ventilatoren om frisse lucht door een metalen koellichaam te blazen, waardoor de hitte van jouw CPU weg kan. Deze zijn over het algemeen vrij betaalbaar en makkelijk te installeren, maar wat minder mooi en niet zo stabiel.

Waterkoelers houden jouw CPU koel door de hitte af te voeren via koelvloeistof en een radiator. Deze zijn moeilijker te installeren, maar een stuk stabieler. Ook maken ze vaak minder herrie. Dit is de duurdere, maar meer stijlvolle optie.

Welke van de twee opties, lucht of water, betere koelprestaties levert, is een discussiepunt. Waterkoeling lijkt hier een klein voordeel te hebben, maar luchtkoelers worden steeds groter en efficiënter. Uiteindelijk hangt het af van je budget. Als je genoeg te besteden hebt, kun je voor een grote waterkoeler gaan. Luchtkoelers zijn goede opties om wat geld te besparen. Als je niet van plan bent om jouw systeem te overclocken, is een degelijke luchtkoeler meer dan genoeg.

Sommige CPU’s, zoals de AMD Ryzen 5600X, worden geleverd met een koeler. Meestal zijn meegeleverde koelers niet geweldig, maar ze doen wat ze moeten doen. Een prima optie als je weinig ruimte meer in je budget hebt.

Bij het kopen van een koeler moet je controleren of deze op je moederbord past. De meeste moderne koelers komen met genoeg accessoires om hem op vrijwel ieder moederbord aan te sluiten. Daarnaast is het ook belangrijk om te checken of jouw koeler wel in de behuizing past. Als je voor een kleine uATX-kast gaat, is een gigantische waterkoeler misschien geen goed idee.

De volgende stap

Hopelijk heb je nu een beter beeld van wat de pc-onderdelen doen en waar je op moet letten als je ze gaat kopen. Nu komt de volgende stap: de pc in elkaar zetten. Lees daarvoor onze gids waar het stap-voor-stap wordt uitgelegd.

Google heeft een update voor zijn Chrome-webbrowser uitgerold en lost daarmee een hoop veiligheidsproblemen op. Wat opvalt, is dat de nieuwe versie van Chrome 86.0.4240.111 een patch bevat voor een recent ontdekte zero-day-dreiging.

De veiligheidsbug, vermeld als CVE-2020-15999, is een geheugencorruptie-kwetsbaarheid en zal weinig verrassend zijn voor mensen met kennis van het veiligheidslandschap van Chrome. Volgens intern onderzoek van Google zijn 70 procent van alle serieuze veiligheidsbugs bij Chrome geheugen gerelateerd. Onderzoekers van Microsoft kwamen met gelijkaardige cijfers op de proppen. 

Deze keer maakte de gepatchte dreiging gebruik van een kwetsbaarheid bij de renderingsbibliotheek van het FreeType-lettertype, die verpakt zit in Chrome. De veiligheidsbug werd ontdekt door het interne Project Zero-team van Google, nadat gebruikers van Chrome het doelwit werden van cyberaanvallen.

• De beste antivirussoftware die beschikbaar is
• De beste VPN-diensten van 2020
• Windows 10 antivirus krijgt een handige update

Een essentiële update

Chrome-gebruikers blijven beschermd door te updaten naar de laatste versie van de browser, maar andere individuen blijven misschien gevaar lopen. Andere softwareoplossingen die gebruik maken van de FreeType-bibliotheek kunnen nog steeds een doelwit worden, daarom adviseert Google gebruikers om de laatste versie van FreeType te downloaden en zo de patch binnen te halen.

"Project Zero ontdekte en rapporteerde een actief uitgebuite zero-day in FreeType die werd gericht op Chrome", tweette teamleider Ben Hawkes van Project Zero. "Ook al zagen we enkel een dreiging voor Chrome, ook andere gebruikers van FreeType zouden deze oplossing moeten gebruiken."

Het is belangrijk dat online gebruikers de patch zo snel mogelijk downloaden, omdat kwaadwillende actoren - zelfs zij die voorheen nog niet op de hoogte waren van de kwetsbaarheden - toch kunnen beslissen om toe te slaan. Aangezien FreeType open-source is, blijft de standaard patch online beschikbaar en zou deze door cyberaanvallers kunnen worden aangepast om zo hun eigen manieren te vinden om het uit te buiten.

• Check hier de beste draadloze routers van 2020

Via: ZDNet