Discord is berucht vanwege zijn hoge RAM-, CPU- en GPU-belasting tijdens het gamen. Dat is natuurlijk vervelend, want die onderdelen heb je natuurlijk ook voor gaming zelf hard nodig. Gelukkig worden een aantal van deze aspecten nu eindelijk aangepakt.

VideoCardz laat weten dat Discord werkt aan een 'Game Mode.' Dit is een nieuwe feature voor het programma die de CPU en GPU minder moet gaan belasten wanneer een game gespeeld wordt door effecten en animaties uit te schakelen. Zo geniet je van soepelere gameplay.

Discord biedt momenteel al wel opties om je systeem wat minder zwaar te belasten, zoals 'Reduced Motion', waarbij de intensiteit van animaties en zwevende effecten bij het navigeren van het programma verminderd worden. Gebruikers kunnen daarnaast ook 'hardware acceleration' uitschakelen. Als die optie uitstaat, stopt het programma met het gebruiken van de GPU om voor betere prestaties te zorgen. Het uitschakelen van hardware acceleration zorgt er als het goed is ook voor dat je niet zo snel meer te maken hebt met "visuele glitches zoals frame drops in games of prestatieproblemen".

Game Mode lijkt dus op het eerste gezicht heel erg op Reduced Motion. Zo omschrijft DiscordPreviews (op X) hoe het de animaties en effecten automatisch verminderd wanneer een game wordt gedetecteerd. Het lijkt er echter niet op dat dit alle problemen rondom dit veeleisende programma gaat oplossen. Zo wordt er namelijk niets genoemd over het verminderen van RAM-gebruik.

Daarnaast is het ook het vermelden waard dat Discord een applicatie is die gebaseerd is op Electron (een framework voor desktopapplicaties dat webtechnologie gebruikt). Dat betekent eigenlijk dat de Discord-applicatie gewoon een soort web-app is die draait in zijn eigen Chromium-browseromgeving. Dat is in principe ook waar Google Chrome op gebaseerd is en dat is nog een app die erg veel RAM gebruikt.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Hoe zit het met je scherm delen?

Het is nog niet duidelijk of de Game Mode iets anders zal doen, behalve automatisch de Reduced Motion-opties inschakelen als er een game gedetecteerd wordt. Als het verder niets doet, is er duidelijk nog veel ruimte voor verbetering. We hopen dat de desktop-app ooit wat efficiënter kan draaien, zodat gamers de kracht van hun pc zoveel mogelijk voor het gamen zelf kunnen gebruiken.

Toch is het wel een goed begin als de Discord-ontwikkelaars hiermee eindelijk erkennen dat er het een en ander te optimaliseren is. We zijn echter nog wel benieuwd of deze Game Mode het CPU- en GPU-gebruik ook zo laag mogelijk weet te houden wanneer gebruikers hun scherm delen.

Het is misschien geen verrassing dat het delen van je scherm ook wat meer van je pc vereist, zeker bij het streamen in hogere resoluties. Toch is het verbruik hierbij iets redelijker dan bij de simpele voice chats of wanneer de app simpelweg openstaat op de achtergrond en alsnog flink wat geheugen in beslag neemt.

Je framerate kan er wel onder lijden als je je scherm deelt tijdens het gamen, zelfs als je in een resolutie speelt die lager dan 1080p is. Dit is een veel groter probleem op minder krachtige systemen met minder RAM. Hier zijn wel oplossingen voor te vinden, zoals het gebruiken van een capture card op een losstaand systeem, maar dat is niet echt een goedkope optie.

Als Discord gewoon zijn desktop-app wat meer kan optimaliseren en misschien kan afstappen van zijn Electron-basis, dan zou dat mogelijk de problemen al voor een groot deel kunnen oplossen. Het is namelijk ergens wel ironisch dat dit programma in de eerste instantie voornamelijk is ontwikkeld voor gamers, maar dus ook de gameprestaties merkbaar negatief kan beïnvloeden.

De crisis rondom pc-onderdelen blijft maar voortzetten. Inmiddels lijkt het ook niet goed te gaan met de CPU-verkoop en er is nu ook alweer een waarschuwing voor neppe Samsung-SSD's.

De Duitse tech-website ComputerBase laat weten (via VideoCardz) dat een consument in Oostenrijk twee Samsung 990 Pro-SSD's van een retailer heeft gekregen die allebei nep bleken te zijn.

De verpakking van de 1TB-schijven zag er nog overtuigend uit, waardoor het niet meteen duidelijk was, maar bij nadere inspectie bleken de SSD's een blauwe printplaat te hebben, terwijl Samsung altijd zwart gebruikt. Ze beschikten daarnaast ook over de verkeerde SSD-controller (een Realtek in plaats van een Pascal).

Wat een nog grotere hint was dat de schijven nep waren, was dat ze ook gewoon helemaal niet werkten. Sommige "goede" nepschijven werken tenminste nog wel en worden soms zelfs als een echte schijf geïdentificeerd door je pc, maar dit was dus overduidelijk.

Toen ComputerBase Samsung op de hoogte bracht van dit probleem, kwam het bedrijf meteen met een statement: "Samsung neemt zulke meldingen over neppe geheugenproducten erg serieus. We ondernemen consistent actie tegen de distributie van zulke nepproducten."

"We raden aan om Samsung-opslagmedia exclusief via de Samsung Online Shop of geautoriseerde retailers aan te schaffen. Consumenten kunnen ook de Samsung Magician-software gebruiken om te verifiëren dat hun product echt is."

Nu de prijs van CPU's ook flink omhooggaat, moeten we momenteel ook uitkijken voor meer nepprocessors. Het lijkt erop dat dure processors en deze gehele geheugencrisis ook een hele slechte invloed hebben op de markt van desktopchips.

PC Gamer geeft aan dat TechEpiphany, die regelmatig cijfers deelt van de grote Duitse retailer Mindfactory, recent data heeft gedeeld op X waaruit blijkt dat de CPU-verkoop flink is gedaald in de afgelopen drie weken (nadat de situatie gedurende heel maart al niet fantastisch was). Vooral de verkoop van AMD's Ryzen-chips is flink afgenomen, maar de verkoop van Intel-chips was eigenlijk sinds het begin van 2026 ook al niet geweldig.

Aan de hand van die data en andere verkoopcijfers van bijvoorbeeld Amazon postte TechEpiphany op X: "In 10 jaar van het bijhouden van retail CPU-verkoopcijfers (en gerelateerde verkoopcijfers), heb ik nog nooit zo'n sterke daling gezien."

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een 11,5 op een schaal van 1-10

Het zegt toch wel wat wanneer iemand zoals TechEpiphany zegt dat dit de slechtste periode in 10 jaar tijd is voor de CPU-verkoop. Wanneer TechEpiphany gevraagd werd om aan te geven "op een schaal van 1-10" hoe slecht het er nu voor staat, was het antwoord dat we nu op een "11,5" zitten.

Stijgen de processorprijzen dan echt ineens zo sterk? Nou, na veel geruchten over grote prijsverhogingen tegen het einde van vorig jaar, gaan de prijzen nu inderdaad echt omhoog. Daarnaast is er dus ook een CPU-tekort dat steeds erger wordt.

Het gaat echter niet alleen maar om processors. De hele pc-markt is momenteel verstoord. De prijzen van vrijwel alle onderdelen gaan omhoog, en dan vooral van RAM en opslag. Als je zelf een computer wil bouwen of op zoek bent naar een flinke upgrade in de vorm van bijvoorbeeld een nieuw moederbord, dan is dat momenteel een heel duur grapje.

Het is dus ook logisch dat veel mensen nu geen nieuwe pc of pc-onderdelen kopen en dat heeft dan weer een negatief effect op de verkoopcijfers van al deze onderdelen. Het is helaas niet alleen bij geheugen gebleven.

Scammers maken natuurlijk graag gebruik van deze situatie waarin alles enorm duur is door nepproducten te verkopen. Er werden al meer nepproducten in Japan gesignaleerd, maar nu lijkt dat probleem dus ook meer naar Europa te komen. In ieder geval was dit recente voorbeeld niet zo geraffineerd als eerdere scams die we hebben gezien.

Het feit dat consumenten niet te veel lijken toe te geven aan de torenhoge prijzen, zowel bij CPU's als blijkbaar ook bij RAM, is wel een goed teken. Dat kan hopelijk de balans tussen vraag en voorraad weer een beetje in balans brengen en de prijzen weer wat drukken. Zoals PC Gamer recent aangaf, lijkt MediaTek voorzichtig te voorspellen dat de prijzen voor RAM in de tweede helft van 2026 weer een beetje de goede kant op lijken te gaan.

MediaTeks SVP en hoofd van wereldwijde sales, Eric Fischer, liet recent weten aan analistenfirma Counterpoint: "We zijn erg voorzichtig, misschien voorzichtig optimistisch over de tweede helft [van 2026], over waar het heengaat, want op een bepaald punt zullen de prijzen een impact hebben op de mogelijkheid van consumenten om uit te geven – of het nou om notebooks gaat of [andere] consumentenproducten."

Dit is een sentiment dat we eerder ook al elders hebben gehoord, maar het is ook weer niet heel erg geruststellend dat dit momenteel de beste hoop is voor dingen om weer een beetje in balans te komen. Het is wel heel erg als we moeten wachten tot prijzen zo hoog zijn dat mensen gewoon niets meer uitgeven aan pc-onderdelen. Maar dat lijkt dus wel een beetje de situatie te zijn waar we nu in zijn beland.

• "Tijd om een nieuwe pc te kopen?": onderzoek toont aan dat voorraden zijn toegenomen, maar de vraag is afgenomen

We wisten al dat het momenteel slecht gaat met de markt van pc-onderdelen, door verschillende tekorten en prijsstijgingen, maar nu lijken CPU's de klos te zijn.

PC Gamer haalde een verslag van Nikkei Asia aan, waaruit blijkt dat de markt voor processoren aan het lijden is dankzij "een gemiddelde prijsverhoging van tussen de 10% tot 15%". Deze impact is te merken bij CPU's voor in servers, maar ook voor in gewone pc's. De informatie is gedeeld door meerdere bronnen die dus helaas allemaal hetzelfde aangeven.

Nikkei Asia claimt ook dat deze bronnen het volgende suggereren: "Intel en AMD hebben recent klanten verteld dat ze de prijzen voor alle series van CPU's vanaf respectievelijk maart en april zullen verhogen."

Het duurt ook steeds langer voordat bestellingen verzonden worden en wachttijden zijn verlengd van een paar weken tot een paar maanden of zelfs nog langer.

Een van de bronnen is schijnbaar iemand met een leidinggevende functie bij een fabrikant van gaming-pc's en deze bron geeft aan dat er verwacht wordt dat de voorraad van CPU's zal afnemen in het tweede kwartaal van 2026. De leidinggevende liet weten: "Intel en AMD hebben capaciteit voor server-CPU's de prioriteit gegeven, en de voorraad voor pc's is kleiner geworden... Wat pc-gamers kunnen krijgen in Q2 is veel minder dan het volume dat we kregen in Q1."

De bron voegde hier verder nog aan toe: "Waar we ons zorgen om maken, is dat zelfs als we meer betalen, we nog steeds niet meer kunnen krijgen. Het CPU-tekort wordt elke dag steeds serieuzer [en is] geen minder [groot probleem] dan de geheugenchip-situatie."

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

AI is nog steeds het probleem

Dat is dus een zorgelijk statement over de staat van CPU's. Als de situatie rond processoren vergelijkbaar wordt met de situatie rondom RAM, dan is dat een hele slechte situatie. Toch lijkt het inderdaad wel die kant op te gaan en het artikel haalt dan ook meerdere bronnen aan die op dit effect wijzen.

Natuurlijk is ook dit allemaal weer gelinkt aan AI. Er is steeds meer rekenkracht nodig voor AI en dat gaat dus verder dan alleen werkgeheugen en opslag. Er zijn ook processoren nodig en omdat er voor CPU-fabrikanten meer te verdienen valt bij AI-datacenters, geven ze de prioriteit aan die klanten, in plaats van aan de gemiddelde consument. Dat is precies hetzelfde dat we zagen bij RAM. Natuurlijk is dat gewoon een zakelijke beslissing en willen die bedrijven zoveel mogelijk winst binnenhalen, maar het is voor de consument wel erg vervelend.

Helaas wordt de opslagcrisis ook steeds slechter. Zo kregen we deze week te horen dat de prijs van een 1TB externe SSD van SanDisk in de Apple-store ineens drie keer zo duur was geworden (via Gizmodo). Daarnaast heeft Ayaneo de pre-orders voor zijn nieuwe premium Next 2-gaming-handheld stopgezet volgens een verslag van Kotaku. Dankzij de flink stijgende kosten van opslag en RAM zou die Next 2 uiteindelijk rond de 4.000 dollar moeten gaan kosten en die prijs zal de consument natuurlijk niet gaan betalen voor dit apparaat. Misschien hielp het gebruik van een premium Strix Halo Ryzen-CPU hier ook niet mee.

Verder heeft ASUS ons ook al gewaarschuwd voor prijsstijgingen van 25% tot 30% voor zijn pc's in Taiwan in het volgende kwartaal en dit zal waarschijnlijk ook een realiteit worden in andere regio's.

De situatie ziet er dus steeds slechter uit. Wat wel opmerkelijk is, is dat Intel net een aantal budgetvriendelijke CPU's heeft onthuld als onderdeel van zijn Arrow Lake-refresh. We zijn benieuwd hoe die lagere prijzen gaan werken gezien de huidige staat van de pc-markt. Misschien is er ook maar een erg beperkte voorraad van deze nieuwe chips.

Als je dus aan het overwegen bent om een nieuwe CPU voor je pc te kopen, dan kan je dat het beste zo snel mogelijk doen. Of je moet waarschijnlijk weer heel lang wachten voordat de prijzen weer een beetje normaal worden. Hetzelfde geldt helaas dus ook voor veel andere producten in de pc-wereld, waaronder laptops.

• De beste laptops in 2026 volgens onze experts

Een nieuw gerucht suggereert dat de eerste laptops met Nvidia's nieuwe CPU's (gebaseerd op ARM) nog hun debuut zullen maken in de eerste helft van dit jaar.

Een verslag van de Wall Street Journal (via VideoCardz) claimt dat zowel Dell als Lenovo werken aan laptops met de nieuwe ARM-chips van Nvidia (die in samenwerking met MediaTek zijn ontwikkeld). Die laptops "kunnen in de eerste helft van dit jaar arriveren".

Dat zou dus betekenen dat we deze eerste laptops ergens in de komende vier maanden nog te zien zouden krijgen. Deze informatie zou vanuit de toeleveringsketen van Nvidia komen.

Het gaat hier om de N1- en N1X-CPU's waar we inmiddels al vrij lang geruchten over horen. Het verslag geeft aan dat de hoop is dat de nieuwe chips van Nvidia laptops extra dun en licht kunnen maken en toch nog een lange batterijduur moeten laten bieden. Het klinkt ook wel geloofwaardig dat een ARM-chip die beloftes waar kan maken, want we zagen bijvoorbeeld bij Qualcomms laptopchips al dat deze een zeer indrukwekkende batterijduur wisten te bieden voor dunne, lichtgewicht laptops.

Het verslag noemt specifiek Dell en Lenovo als fabrikanten van de laptops met de nieuwe chips, maar de outlet heeft ook aangegeven dat andere laptopfabrikanten ook gebruik zullen maken van de nieuwe ARM-chips van Nvidia. Misschien is het wel zo dat Dell en Lenovo hun laptops met deze chips als eerste op de markt zullen brengen.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

De voor- en nadelen van ARM

De ARM-architectuur heeft dus zo zijn voordelen, zeker op het gebied van energie-efficiëntie, maar ARM-laptops hebben soms toch ook wel last van wat unieke Windows-problemen. Zo zijn er soms compatibiliteitsproblemen voor bepaalde software en games. Toch is er al veel vooruitgang geboekt en is gaming op ARM-laptops vorig jaar al flink verbeterd.

Een Windows-laptop met een ARM-chip van Nvidia klinkt toch ook wel erg interessant voor gamers. Deze chips zouden het mogelijk kunnen maken voor dunne, lichtgewicht laptops om verrassend degelijke gaming-prestaties te kunnen bieden dankzij Nvidia's geïntegreerde graphics. De GPU van de chip zal namelijk ongetwijfeld een van de sterkste punten zijn gezien de reputatie van Nvidia op dat vlak. Eerdere geruchten wezen er ook al op dat het aantal grafische cores vergelijkbaar zou kunnen zijn met dat van de RTX 5070. Dat betekent niet meteen dat de prestaties ook vergelijkbaar zijn, want geïntegreerde graphics worden natuurlijk nog wel enigszins beperkt door factoren zoals minder ruimte voor koeling.

Nvidia heeft hier wel een kans om beter te presteren dan zijn grote rivaal op het gebied van ARM-chips voor laptops, Qualcomm, als het gaat om de kwaliteit van de drivers. De drivers voor de Adreno-GPU's van Qualcomms Snapdragon-chips hebben hier en daar nog wel wat problemen gehad, maar Nvidia heeft hier toch al redelijk veel ervaring mee.

Gezien deze zogenaamde releaseperiode in de eerste helft van 2026, maken we ons nog wel zorgen over de invloed van de RAM-crisis op de lanceringsplannen van Nvidia. Deze crisis maakt bijna alle releases in de pc-wereld momenteel wat onvoorspelbaar dankzij het tekort aan RAM en geheugenchips.

Eerdere geruchten suggereerden een lancering in Q1 2026 voor de nieuwe laptops met N1X-chips, maar dat klonk vanaf het begin al erg optimistisch. Nvidia benoemde deze apparaten niet eens tijdens CES 2026 en dat hadden ze waarschijnlijk natuurlijk wel gedaan als de apparaten op het punt stonden om binnen een paar maanden al gelanceerd te worden.

We zijn dan ook nog niet helemaal overtuigd van deze zogenaamde releaseperiode van "de eerste helft van 2026". De Wall Street Journal is voorzichtig met zijn woorden en lijkt dus ook niet heel zeker te zijn over de releaseperiode. Gezien de huidige staat van de pc-wereld lijkt een lancering in Q3 ons eigenlijk net zo waarschijnlijk als een lancering in Q2, maar we zullen zien.

Al dit informatie roept echter ook nog verdere vragen op. Hoe zit het met de zogenaamde ARM-chip van Nvidia voor desktop-pc's? En hoe past Nvidia's andere samenwerking (los van MediaTek) met Intel, waarbij Nvidia werkt aan geïntegreerde graphics voor Intel-CPU's, bij de ARM-strategie van Nvidia? 2026 lijkt in ieder geval een interessant jaar te worden voor Nvidia, maar de kans is redelijk groot dat we toch nog wat langer moeten wachten.

• Is er een nieuwe handheld-pc van Nvidia onderweg met de kracht van een RTX 5070?

Hoewel Nvidia natuurlijk een erg grote speler is in de wereld van gaming-pc's en -laptops dankzij zijn krachtige GPU's, zijn er verrassend genoeg nog geen handheld-pc's op de markt gekomen met een GPU (of APU) van Nvidia. De apparaten die hier het dichtst bij in de buurt komen, zijn de Nvidia Shield en de Nintendo Switch 2. Daar zou binnenkort verandering in kunnen komen.

Nvidia's CEO, Jensen Huang, heeft recent informatie gedeeld over de N1X- en N1-chips van het bedrijf (via VideoCardz). Deze chips worden ontwikkeld in samenwerking met MediaTek. Huang heeft al gehint naar het idee dat deze energie-efficiënte chips met sterke prestaties erg handig kunnen zijn voor in AI-computers.

De N1X en N1 zijn nog niet officieel onthuld, maar we weten dus wel al dat ze voornamelijk ontwikkeld zijn voor AI-pc's. Daarnaast suggereren meerdere geruchten echter ook dat we deze chips kunnen verwachten in krachtige gaming-laptops, omdat ze zogenaamd grafische prestaties van RTX 5070-niveau moeten kunnen bieden.

Dankzij de nieuwe chips zou Nvidia dus direct kunnen gaan concurreren met AMD en Intel. Intel kondigde recent nog een speciaal handheld gaming-platform aan binnen zijn line-up van Panther Lake-processors. Hoewel we niet zeker weten of Nvidia deze markt ook wil betreden, lijken de aankomende N1X- en N1-chips wel erg geschikt voor handhelds. Het zou ons dus ook niet verbazen als we die chips toch ook in handheld-pc's zullen zien.

Prestaties van RTX 5070-niveau in een handheld klinkt misschien overdreven, maar we zagen bij AMD's Strix Halo Ryzen AI Max+ 395-APU al prestaties van RTX 4060-niveau, dus heel ongeloofwaardig is het toch niet meer. Die chip van AMD kan je vinden in onder andere de ASUS ROG Flow Z13 (2025), maar ook in handhelds zoals de GPD Win 5 en de aankomende Ayaneo Next 2. Een focus op AI betekent dus zeker niet dat dit soort chips niet in handheld gaming-pc's kunnen verschijnen.

Het is geweldig om te zien dat het eindelijk mogelijk is om dit soort krachtige hardware in handheld-pc's te verwerken. De prestaties zijn dan ook niet echt meer waar wij ons zorgen om maken als Nvidia inderdaad beslist om de N1X-chip in handhelds te gebruiken.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een handheld met een Nvidia-chip zal niet goedkoop zijn

Het is nog wel even belangrijk om aan te geven dat Nvidia zelf niet gesuggereerd heeft dat de N1X- of N1-chip in een handheld zal worden gebruikt, maar klinkt voor ons wel als en logische keuze. De chips lijken voor nu echter voornamelijk bedoeld te zijn voor in AI-pc's en laptops.

Als er echter wel een nieuwe handheld met Nvidia-chip (en RTX 5070-prestaties en waarschijnlijk ook DLSS 4.5-ondersteuning) op de markt komt, dan zijn we wel bang dat dit waarschijnlijk een erg duur apparaat wordt. Reken er maar op dat je hier meer geld voor moet neerleggen dan zelfs voor premium handhelds zoals de ASUS ROG Xbox Ally X en de Lenovo Legion Go 2.

Prestaties van RTX 5070-niveau op een handheld zijn natuurlijk al erg indrukwekkend, maar voeg daar DLSS aan toe en deze hypothetische handheld kan wel eens veel krachtiger worden dan handhelds met AMD- en Intel-chips die respectievelijk gebruikmaken van FSR en XeSS voor upscaling. DLSS 4.5 zorgt ook voor een flinke verbetering qua scherpte in vergelijking met voorgaande versies en Nvidia's upscalingtechnologie loopt sowieso al voor op de concurrentie.

We weten op dit punt natuurlijk niets zeker als het gaat om Nvidia-chips voor handhelds, maar we hopen dat Nvidia toch ook deze markt betreedt en gaat samenwerken met een fabrikant zoals ASUS of Lenovo (of misschien zelfs met Valve aan een opvolger voor de zeer succesvolle Steam Deck), want meer concurrentie zorgt natuurlijk voor betere apparaten voor de consument.

De voorspellingen voor de prijzen van pc-componenten worden met de dag somberder, en nu hangt er nog een lading verse ellende bovenop de al torenhoge stapel van rampspoed met als meest treurige nieuws dat Micron zijn consumententak voor RAM stopzet.

Dat betekent het einde van het Crucial-merk van Micron dat al jarenlang populair is in de pc-wereld.

Micron bracht een verklaring uit waarin staat: “De AI-gedreven groei in datacenters heeft geleid tot een enorme stijging in de vraag naar geheugen en opslag. Micron heeft de moeilijke beslissing genomen om zich terug te trekken uit de Crucial-consumentenmarkt om zo de levering en ondersteuning voor onze grotere, strategische klanten in sneller groeiende segmenten te verbeteren.”

Met andere woorden: het bedrijf focust zich op veel winstgevendere geheugenmodules voor datacenters en laat de consumenten die het bedrijf groot hebben gemaakt in de steek.

Micron merkt op dat het “de Crucial-consumentenproducten blijft leveren via het consumentenkanaal tot het einde van fiscaal Q2 (februari 2026).”

Na februari volgend jaar wordt wat er nog op de schappen ligt, of in magazijnen, gewoon verkocht, maar daarna komt er geen Crucial RAM meer bij.

Er zijn nog meer geheugen-doemscenario’s. Wat dacht je van Samsung dat weigert om zichzelf RAM te verkopen? Het klinkt belachelijk, maar het is mogelijk, en zoals PC World meldt, gaat het om Samsung Semiconductor Global (dat Samsung’s geheugenchips produceert) dat niet wil verkopen aan Samsung Electronics, dat RAM nodig heeft voor zijn Galaxy-smartphones (en tablets, laptops, enzovoort).

‘Niet verkopen’ is misschien wat sterk uitgedrukt, want de nuance is dat Samsung Electronics een contract wilde om leveringen en prijzen voor een volledig jaar vast te leggen, maar die langetermijnovereenkomst werd afgewezen. Samsung Semiconductor wil liever elk kwartaal opnieuw onderhandelen, mogelijk inclusief stevige prijsstijgingen doorheen het jaar.

Dan is er nog TeamGroup, een grote producent van RAM-modules voor pc’s. Zoals Tom’s Hardware opmerkt, zegt het bedrijf dat de contractprijzen voor DRAM de laatste tijd bijna zijn verdubbeld en dat de beschikbaarheid in 2026 nog slechter wordt. Volgens TeamGroup wordt de geheugensector mogelijk pas in 2027 of zelfs 2028 weer normaal.

Dan een ander onderwerp: er gaat ook een gerucht rond dat de prijzen van CPU's stijgen, althans aan de AMD-kant.

OC3D meldt, op basis van bronnen in de industrie, dat AMD Ryzen-processors begin december in prijs zijn verhoogd en dat geldt voor alle CPU’s, van de Ryzen 9000-serie tot en met oudere generaties.

We hebben deze week geen prijsstijgingen gezien voor Ryzen-CPU’s, behalve dat Black Friday-prijzen zijn verdwenen, maar zoals OC3D verduidelijkt, gaat het om prijsverhogingen in de distributieketen.

Dat effect zal dus niet meteen merkbaar zijn voor consumenten, maar het zit eraan te komen voor producten die straks in de winkels liggen.

Analyse: Belangrijke overwegingen als je een nieuwe pc of component-upgrade overweegt

Als de geruchten kloppen, zouden we bij de start van 2026 prijsstijgingen kunnen zien voor Ryzen-CPU’s, bovenop eerdere prijsverhogingen voor AMD Radeon-GPU’s. En er doen ook aparte geruchten de ronde over Nvidia-videokaarten. GPU’s worden natuurlijk geraakt door de stijgende geheugenkosten, omdat ze videogeheugen gebruiken, dus dat is volledig logisch.

Waarom de prijzen van CPU’s zouden stijgen, is een andere vraag en een vraag waar OC3D niet op ingaat, wat het rapport een tikkeltje twijfelachtig maakt.

Toch, zelfs als Ryzen-CPU’s niet met die vermeende prijsstijgingen worden opgezadeld, geldt dat wel voor GPU’s en geheugen. En met geheugen bedoelen we óók opslag, SSD’s dus, maar de huidige effecten van de krapte zijn het duidelijkst te zien bij RAM-modules, waarvan de prijzen zijn geëxplodeerd. De afgelopen maanden zagen we dat de prijzen van veel RAM-kits voor pc’s zijn verdubbeld of zelfs verdrievoudigd, en zelfs Black Friday bracht nauwelijks verlichting.

Wat is op dit moment ons aankoopadvies, gezien al deze ontwikkelingen? Het voelt sterk alsof je nu een GPU moet kopen, of tijdens een eindejaarskorting, want dit zou weleens de laatste kans kunnen zijn op een fatsoenlijke prijs (relatief ten opzichte van de adviesprijs). Voor SSD’s geldt iets vergelijkbaars: die zijn al flink in prijs gestegen, maar we hebben het gevoel dat het nog véél slechter kan worden. Voor 2026 lijken verdere, serieuze prijsstijgingen voor opslag vrijwel zeker.

Wat RAM betreft is het kwaad al geschied: de enorme prijsstijgingen van de afgelopen maanden zijn een feit. Maar omdat een groot deel van het meest recente slechte nieuws juist rond RAM hangt, en omdat het verdwijnen van het merk Crucial vragen oproept over hoe andere geheugenfabrikanten hun consumententak gaan behandelen, is het misschien toch niet zo’n slecht idee om nu RAM te kopen. Mits je nog iets vindt dat niet absurd hoog geprijsd is, hoewel dat moeilijk wordt.

Hoe zit het dan met complete systemen? Als je al zeker weet dat je een nieuwe desktop-pc wilt bouwen, is het verstandig om snel de onderdelen in huis te halen, behalve RAM, zoals gezegd. Het kan bovendien slim zijn om het werkgeheugen uit je huidige pc voorlopig opnieuw te gebruiken, als dat mogelijk is, totdat de prijzen weer dalen. Maar dat kan zomaar duren tot 2027 of zelfs 2028.

Op dit moment is bouwen echter niet de beste route als je een nieuwe pc wilt — de betere optie is om een prebuilt desktop te kopen. Er is nog steeds voorraad van kant-en-klare systemen die tegen relatief normale prijzen worden verkocht, omdat ze zijn gebouwd met onderdelen die in bulk zijn ingekocht vóór de recente RAM-prijsstijgingen. Voor veel mensen is dit écht de beste keuze.

Daarnaast heeft een prebuilt kopen sowieso voordelen: betere garantie en klantenservice, én je loopt geen risico dat er iets misgaat tijdens het bouwen (zoals het opblazen van cruciale onderdelen).

Kortom: als je een nieuwe desktop-pc wilt, moet je die nu kopen en serieus overwegen om een prebuilt te nemen. Anders zul je het volgend jaar moeten doen met je huidige pc en moeten wachten tot 2027 voor een upgrade. En voor upgrades van GPU’s en opslag geldt opnieuw dat nú of binnen een maand waarschijnlijk het beste moment is.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Als we een nieuw gerucht moeten geloven, is Apple's nieuwe M5-chip toch wel heel erg snel.

Tom's Hardware geeft aan dat de M5, waar de nieuwe 14-inch MacBook Pro op draait (en ook de vernieuwde iPad Pro en Vision Pro), sneller is dan Qualcomms nieuwe Snapdragon X2 Elite Extreme als het gaat om single-core prestaties. Dat is tenminste wat een gelekt Geekbench-resultaat suggereert, gedeeld door Tech Info op X.

In de post hierboven zie je een vergelijking tussen de MacBook Pro en iPad Pro met M5-chips (10-core). De laptop wint het hier van de tablet en dat toont de voordelen van betere koeling bij een laptopvormfactor. De M5 in de MacBook Pro haalt 4,61GHz en de iPad Pro 4,43GHz.

Wat echter nog interessanter is, zijn de resultaten van de 14-inch M5 MacBook Pro bij de CPU-test. Het toestel behaalt volgens dit lek een single-core score van 4.263 en een multi-core score van 17.862. Dat zegt op zichzelf misschien niet heel veel, maar het is dan ook vooral interessant als je deze resultaten vergelijkt met die van andere chips.

Dat is dan ook wat Tom's Hardware heeft gedaan. Deze outlet gaf bijvoorbeeld aan dat de Snapdragon X2 Elite Extreme in Qualcomms officiële benchmarks een single-core score van 4.080 wist te behalen. Dat betekent dat de M5-chip van Apple op dat vlak bijna 5% betere prestaties levert.

Tom's Hardware heeft de scores van de M5 ook vergeleken met die van een aantal enorm krachtige desktopprocessors aan de hand van de gemiddelde scores van die chips in de Geekbench-database. Hieronder zie je een overzicht met de scores van deze chips.

Zoals je zien weet Apple volgens deze scores zelfs de krachtigste desktopconcurrenten op de markt te verslaan als het gaat om single-core prestaties.

Bij multi-core prestaties is het dan weer een ander verhaal. Voordat we te hard van stapel lopen, is het wel handig om iets meer context te bieden voor deze vergelijkingen.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Beter dan de Elite Extreme... soort van

Ten eerste moeten we altijd voorzichtig zijn met informatie uit gelekte benchmarks, want je weet natuurlijk nooit zeker of de informatie klopt. Daarnaast zouden dit ook alleen maar de resultaten van één benchmark en specifiek één test met de M5-chip zijn. Dat is dus niet zo representatief als de gemiddelde scores die de andere desktopchips in de bovenstaande tabel hebben. Die scores zijn gebaseerd op veel meer tests, waarbij de chips natuurlijk soms beter en soms slechter hebben gescoord.

Als je bijvoorbeeld alleen de snelste single-core score van de Intel Core Ultra 9 285K erbij pakt (en dus niet het gemiddelde), dan zou je denken dat die chip sneller is dan de M5, dankzij een score van 4.306. Hoe dan ook, het blijft wel indrukwekkend dat de M5 in de buurt zit van Intels flagship processor.

Verder is het verhaal dus ook wel iets anders bij de multi-core scores. Op dit vlak loopt de M5 wel duidelijk met zo'n 20% tot 30% achter op de grote desktopchips. De processors hebben dan ook wel veel meer dan 10 cores. De Snapdragon X2 Elite Extreme verslaat de M5 echter ook bij multi-core prestaties. Met een score van 23.491 is die chip hier zo'n 30% sneller. Die chip heeft echter ook 18 cores.

Hoewel deze scores dus nog niet per se alles zeggen over het prestatievermogen van de M5-chip, hebben we nu wel een beetje een idee van wat we mogelijk kunnen verwachten. Apple lijkt weer een zeer krachtige chip te hebben ontwikkeld.

Er komen natuurlijk ook nog krachtigere versies van de M5 aan met meer cores en dus waarschijnlijk betere multi-core prestaties. We weten alleen nog niet zeker wanneer we de M5 Pro en M5 Max kunnen verwachten.

• M6 MacBook Pro lijkt pas echt een grote upgrade te krijgen in de vorm van een OLED-touchscreen

Bugs in Windows 11 zorgen wel vaker voor problemen en worden uiteindelijk opgelost. Het ding met deze bug is dat de oplossing een jaar op zich liet wachten, waardoor een grote groep met bepaalde Intel-processors niet konden updaten naar de nieuwste versie. Microsoft is deze keer niet de schuldige in het verhaal. Deze bug in Windows 11 24H2 trof namelijk pc's met bepaalde versies van Intel Smart Sound Technology (SST), een audiocontroller.

Zoals Neowin meldt, heeft het probleem alleen gevolgen voor Windows 11-pc's met Intel-processors van de 11e generatie. Gebruikers met een computer met een Rocket Lake-chip (of Tiger Lake) konden niet updaten naar versie 24H2, omdat Microsoft dit tegenhield vanwege een compatibiliteitsprobleem.

Het probleem werd voor het eerst aangegeven door Microsoft in het dashboard voor de status van Windows-releases op 30 september 2024. Door de bug crashten apparaten volledig. In dit geval vertrouwde Microsoft erop dat Intel deze driver zou aanpassen zodat die compatibel zou zijn met Windows 11 24H2. Dat duurde langer dan verwacht, want op 26 september 2025 werd het probleem als "opgelost" gemarkeerd. Dat is bijna een volledig jaar nadat het werd opgemerkt.

Gebruikers met een Intel Rocket Lake CPU die tot nu toe de 24H2-update niet hebben kunnen krijgen, moeten ervoor zorgen dat ze het bijgewerkte Intel SST-stuurprogramma downloaden en installeren. Dit is versie 10.30.00.5714 (of 10.29.00.5714, afhankelijk van je exacte Windows-versie) of later. Je moet hoe dan ook het Intel SST-stuurprogramma met versienummer 5714 achteraan gebruiken.

Microsoft legt uit dat dit Intel-stuurprogramma in Windows Update moet worden aangeboden, dus kijk eerst daar. Zodra dat is gebeurd, kan je opnieuw controleren op updates en zou je eindelijk Windows 11 versie 24H2 moeten krijgen.

Als je de Intel SST-driver niet via Windows Update kan bijwerken, dan legt Microsoft uit dat het mogelijk is dat er geen drivers voor deze audiocontroller zijn ontwikkeld voor de specifieke configuratie van je apparaat. Als dat het geval is, moet je contact opnemen met de fabrikant van je pc voor meer informatie.

Niet de eerste keer

Er zijn nog enkele andere bugs opgelost die de update naar Windows 11 24H2 blokkeerden. Dat dit soort struikelblokken zo lang blijven bestaan, is duidelijk geen goede zaak voor Microsoft. Zoals gezegd, wachtte Microsoft echter op Intel voor de oplossing. Deze ene keer komen ze er dus mee weg.

Het gaat verder niet om een verwaarloosbare groep gebruikers die niet konden updaten naar Windows 11 24H2. Naar schatting hebben 10 tot 15 procent van alle Windows-pc's ter wereld een Rocket Lake-chip.

Het is ten slotte vermeldenswaard dat gelijkaardige problemen met Intels 11e generatie CPU's in 2022 de updates naar Windows 11 22H2 en 21H2 blokkeerden. Dat probleem was net ietsje erger, omdat het ervoor zorgde dat gebruikers niet van Windows 10 naar Windows 11 konden gaan.

Er is een Windows 11-bug ontdekt die processors ernstig vertraagt in testversies van het besturingssysteem. Microsoft heeft gezegd dat het al aan een oplossing werkt, dus met een beetje geluk zijn de problemen snel van de baan. De bug is aanwezig in preview builds van Windows 11 24H2, de volgende grote update voor het besturingssysteem, en wordt veroorzaakt door de Cross-Device Experience Host.

Neowin heeft gezien dat enkele gebruikers hebben aangegeven dat hun CPU-prestaties worden beïnvloed door het proces. Zoals de naam al doet vermoeden, is de Cross-Device Experience Host (CDEH) de functionaliteit die je smartphone en Windows-pc met elkaar verbindt om bijvoorbeeld makkelijker foto's te delen.

Er zijn meldingen van de bug op verschillende plaatsen, waaronder Microsofts eigen Feedback Hub en het forum Answers.com. De eigenlijke vertraging varieert, waarbij sommigen zeggen dat het CDEH-proces zo'n 5% tot 10% van hun CPU opslokt, terwijl anderen spreken van 15% tot 20% vertraging. Één gebruiker meldde zelfs vertragingen van 25%.

Dat de CPU zoveel bronnen verliest aan een foutief proces dat op de achtergrond van Windows 11 draait, is behoorlijk vervelend. Jen Gentleman, medewerker van het Windows-testteam bij Microsoft, heeft bevestigd dat er hier een probleem is en dat er wordt gewerkt aan een oplossing.

Slechte timing

Het goede nieuws is dat er een oplossing op komst is. Onthoud ook dat je geen last hebt van deze bug, tenzij je een tester bent. De CDEH-functionaliteit bevindt zich nog in de preview en is nog niet uitgerold naar alle Windows 11-gebruikers. Dat zal later dit jaar wel gebeuren, maar tegen die tijd zijn alle bugs hopelijk verholpen.

We zijn er verder niet 100% zeker van of de CPU-storing aanwezig kan zijn bij Copilot+ PC's, maar voor zover we weten zal dat niet het geval zijn. Die pc's zijn nu te koop en draaien standaard al een aangepaste versie van Windows 11 24H2. Er ontbreken namelijk enkele functies in die versie en de volledige versie zal pas later dit jaar verschijnen wanneer de 24H2-update wordt uitgerold naar alle Windows 11-apparaten. 

Het is geruststellend dat Microsoft nu al werkt aan een oplossing. De 24H2-update wordt namelijk pas in september uitgerold, waardoor er bijna drie maanden zijn om deze bugfix te implementeren.

De timing van deze bug kon weliswaar niet slechter zijn. De Copilot+ PC's moeten het namelijk al doen zonder Recall, hun belangrijkste functie, na een opeenstapeling van controverses en negatieve reacties. Voeg daar CPU-vertragingen aan toe en je krijgt geïrriteerde gebruikers.

AMD heeft tijdens Computex 2024 zijn nieuwste line-up van desktopprocessors onthuld: de AMD Ryzen 9000-serie. De chips uit de AMD Ryzen 9000-serie zijn de opvolgers van de chips uit AMD's 7000-serie uit 2022. Volgens AMD moeten deze nieuwe chips ongeveer 15% sneller presteren dan hun voorgangers. 

De 9000-serie is ontwikkeld met de next-gen AMD Zen 5-architectuur en dat is een grote verbetering ten opzichte van de Zen 4-cores in de Ryzen 7000-serie. Volgens AMD krijgt de Ryzen 9000-serie ook tot twee keer zoveel 'instruction'-bandbreedte, L2 tot L1 en L1 tot FP databandbreedte en verbeterde AI-prestaties. Bij allerlei verschillende taken, van gaming tot creatieve taken, moeten de nieuwe Zen 5-chips een IPC-verbetering van ongeveer 16% hebben ten opzichte van Zen 4. Dat zorgt voor snellere, responsievere prestaties op je pc. 

De line-up van de Ryzen 9000-serie zal bij de lancering bestaan uit de volgende chips (per chip zie je ook de algemene specs): 

Wat opvallend is, is dat we hier geen 3D V-Cache-varianten zien en dat ook de zogenaamde Ryzen 9800X mist. We gokken dat deze chips wel op de planning staan, maar dan voor later dit jaar of begin volgend jaar. Volgens AMD zullen de Ryzen 9000-processors vanaf juli 2024 beschikbaar zijn, maar de prijzen van de chips zijn momenteel nog niet bekend. 

Wat ook opmerkelijk is, is dat de Ryzen 9 9900X een TDP heeft die ongeveer 50W lager is dan die van de Ryzen 9 7900X. De nieuwe chips lijken dus ook weer efficiënter te zijn en dat is natuurlijk een groot pluspunt. 

Hoewel de nieuwe Zen 5-cores misschien voorzien zijn van allerlei nieuwe hardware en features, lijken de chips uit de Ryzen 9000-serie niet te beschikken over een speciale NPU. Bij het gebruik van deze chips zullen AI-taken dus nog steeds op de ouderwetse manier moeten worden uitgevoerd, namelijk met behulp van een grafische kaart. 

AMD is weer eens sneller dan Intel

AMD's next-gen Ryzen-desktopchips zullen eerder op de markt verschijnen dan de aankomende chips van Intel. Dat zal AMD ook een mooie boost geven tijdens de paar maanden die we moeten wachten op de komst van Intels Arrow Lake-chips (die tegen het einde van het jaar zullen verschijnen). Aangezien Intel zijn Lunar Lake-chips nog niet eens heeft aangekondigd, kan het nog wel even duren voordat zijn nieuwste desktopchips op de markt verschijnen. Dat geeft AMD lekker veel ruimte op de markt. 

Het helpt ook dat de processors uit de Ryzen 9000-serie gewoon weer in elk AM5-moederbord zullen passen. Als je momenteel nog een Ryzen-chip van de vorige generatie gebruikt en je graag wil upgraden, hoef je dus niet ook nog eens een nieuw moederbord aan te schaffen.

Alle Ryzen 9000-chips zullen (maar) DDR5 ondersteunen en er is speciale PCIe 5.0-ondersteuning waardoor je tegelijkertijd de nieuwste grafische kaarten en NVMe SSD's kan gebruiken. Zo hoef je dus niet in te leveren op de PCIe 5.0 SSD-snelheden wanneer PCIe 5.0 grafische kaarten eindelijk worden geïntroduceerd.

Nu AMD zijn nieuwe generatie heeft aangekondigd, zullen we dus nog maar even moeten wachten om te zien wat Intel later dit jaar zal onthullen. 

• Beste processoren 2024: de beste CPU's voor je PC van Intel en AMD

AMD’s Zen 5-processors zullen misschien eerder dan verwacht arriveren. Tenminste, nieuwe informatie heeft ons hoop gegeven dat de next-gen chips er inderdaad binnenkort aankomen. De bekende hardware-leaker HXL bracht ons dit nieuws via Twitter (X). De leaker wees hiervoor naar een nieuwe BIOS-update van ASUS. 

De firmware-update voor het ASUS ROG Crosshair- en Strix X670E-moederbord beschikt over de nieuwe AGESA-versie 1.1.7.0 en dit zorgt voor ondersteuning voor Zen 5-processors. Deze processors zijn de next-gen desktop–chips van AMD en zullen misschien behoren tot de Ryzen 8000- of 9000-serie (de geruchten hebben nog niet aangegeven welke het meest waarschijnlijk is, maar wij gokken op de 9000-serie). 

Aangezien er nu dus al ondersteuning in de BIOS is verschenen, zijn de Zen 5-processors misschien dichterbij dan verwacht. ASUS zou dit onderdeel van de BIOS waarschijnlijk nog niet geüpdatet hebben als de CPU's nog ver weg waren. 

Tenminste, daar gaan we nu vanuit, maar zoals altijd raden we je aan om dit met een korreltje zout te nemen. Wat verder ook het benoemen waard is, is dat deze firmware ondersteuning toevoegt voor maximaal 256 GB DDR5 RAM. Bereid je echter maar wel voor op een flink hoge prijs als je 256 GB RAM wil toevoegen aan je pc.

Hoe snel verschijnt Zen 5?

Deze nieuwe firmware zit nog in bèta en het is dus ook nog een vroege versie die allerlei veranderingen met zich meebrengt. Veel gebruikers kunnen misschien voor nu dus ook beter nog maar even wachten met updaten. Voor nu is het vooral interessant dat deze firmware hint naar het idee dat Zen 5-chips misschien wel eens eerder dan verwacht een plaats op onze lijst van de beste processoren kan krijgen.

Hoe snel kunnen we ze dan verwachten? AMD heeft recentelijk bevestigd dat Zen 5 volgens de planning in de tweede helft van 2024 zal arriveren. Misschien is er dus hoop voor een debuut in het derde kwartaal. Een paar maanden geleden hoorden we al geruchten die suggereerden dan de massaproductie voor de next-gen Ryzen CPU's van start was gegaan. Andere geruchten hintten niet alleen naar een debuut in Q3, maar specifiek ook naar een vroeg debuut (misschien al in juli, maar zelfs juni werd niet zo lang geleden genoemd).

Aan de andere kant hebben we echter ook geruchten gehoord dat de massaproductie van Zen 5 pas van start zal gaan in Q3 en dat wijst dus eerder op een release in Q4. Ook dat is natuurlijk nog een realistische optie. 

Het is dus niet per se onrealistisch dat Zen 5 binnenkort zal worden gelanceerd, maar het is ook nog niet zeker. Deze actie van ASUS lijkt echter wel aan te geven dat er in ieder geval vooruitgang is. We verwachten ook dat we nog wel iets meer over de aankomende Zen 5-processors zullen horen tijdens Computex in juni. Dat zal waarschijnlijk echter vooral om de onthulling van de volgende generatie van Ryzen gaan. 

Wat vooral interessant is aan het idee dat we Zen 5 misschien al snel in handen kunnen krijgen, is dat Intels Arrow Lake-processors misschien pas tegen het einde van 2024 zullen arriveren, of zelfs pas in begin 2025. Als een ander recent gerucht accuraat is en de race tussen de next-gen CPU's inderdaad zo zal verlopen, dan is dit misschien slecht nieuws voor Intel. 

Intel kan niet al te lang leunen op zijn Raptor Lake Refresh-chips, die maar een kleine verbetering waren ten opzichte van de Raptor Lake-chips, om het op te nemen tegen Zen 5. Die chips zullen dan namelijk ongetwijfeld vrij snel verslagen worden op het gebied van prestaties. Waarschijnlijk volgen er ook nog Zen 5 X3D-processors met 3D V-Cache nadat eerst de standaard desktop-processors verschijnen en daar moet Intel ook nog maar mee weten te concurreren (misschien al vroeg in 2025). 

Via VideoCardz

• Apple's M4-chips verschijnen misschien begin 2025 al

Intels Core i9-14900KF is pas net uit en het vlaggenschip van de Raptor Lake Refresh-serie heeft nu al het vorige wereldrecord voor overklokken verbroken. 

De Core i9-14900KF (wat eigenlijk gewoon dezelfde chip is als de standaard 14900K, maar dan zonder geïntegreerde graphics) wist overklokt te worden tot 9.044MHz (of 9,04GHz) door een team van overklokkers bij Asus (waaronder SkatterBencher, een bekende naam binnen de wereld van het CPU-overklokken).

Tom’s Hardware gaf al aan dat dit resultaat werd bereikt op een enkele (performance) core en dat er vloeibare helium werd gebruikt voor de koeling. De pc was gebouwd rondom een Asus ROG Maximus Z790 Apex Encore-moederbord en een 1200W Enermax-voeding.

Dit overklokresultaat verbetert het vorige wereldrecord met 35MHz, dus dat is niet echt een heel groot verschil. Binnen de wereld van overklokken is echter zelfs zo'n kleine verbetering erg indrukwekkend. 

Die iets betere resultaten zijn namelijk niet bepaald simpel om te behalen. SkatterBencher gaf ook aan dat het een hele week duurde voordat eindelijk het vorige record (van de 13900KF, zoals misschien ook wel te raden was) werd verbroken. 

Conclusie: Nog verder dan 9,1GHz?

Het is al fantastisch om bij 9,1GHz in de buurt te komen, maar dit was overigens niet de eerste keer dat de barrière van 9GHz werd verbroken. Het vorige record met de 13900KF was namelijk 9,008GHz.

Zelfs met dit nieuwe record was het Asus-team nog niet helemaal tevreden en ze hebben vervolgens de 14900KF nog meer onder druk gezet en een resultaat van 9,1GHz behaald. Die snelheid wisten ze echter maar heel kort te behalen, voordat vervolgens de pc vastliep. De pc was dus niet stabiel genoeg (voor lang genoeg) om die snelheid van het overklokken te valideren, maar technisch gezien is de 9,1GHz dus wel bereikt. 

Dit was nog maar de eerste poging tot overklokken, dus er is een grote kans dat die 9,1GHz ook nog wel officieel zal worden behaald (op een stabielere manier) met de krachtigste chip uit de Raptor Lake Refresh-serie. De beste resultaten van chips zien we vrijwel altijd ook pas wat later na de release. 

Er is dus zeker een kans dat we nog betere resultaten te zien krijgen. De 13900K haalde in de eerste instantie een overkloksnelheid van 8,8GHz, voordat deze uiteindelijk een paar maanden later net boven de 9GHz uitkwam.

De Core i9-14900K zal dus een enorm snelle processor worden, maar we hebben ook al aangegeven dat hij niet de beste keuze is voor de gemiddelde pc-eigenaar en eigenlijk zeker niet voor gamers.

De 14700K maakte echter ook een hele goede indruk op ons en wordt ongetwijfeld een van de beste processoren die je kan kopen (ook al heeft hij wel wat minpunten vergeleken met zijn voorganger).

• Intel heeft eindelijk zijn nieuwe budgetvriendelijke Arc A580-GPU uitgebracht

Intel heeft de volledige line-up van zijn 'Raptor Lake Refresh'-processors gelekt voor hun officiële lancering en dat terwijl die lancering schijnbaar erg dichtbij is. 

VideoCardz was al snel op de hoogte van dit lek vanuit Intel. De informatie kwam naar buiten via een 'Product Change Notification'-document (PCN).

Zo'n PCN-document wordt naar Intels klanten verstuurd om ze op de hoogte te houden van veranderingen voor bepaalde producten en verpakkingen van producten. VideoCardz heeft opgemerkt dat het dit keer om upgrades voor de CPU-'trays' gaat (waar pc-fabrikanten en -verkopers de producten in ontvangen).

Deze nieuwe trays zijn natuurlijk ontworpen voor de Raptor Lake Refresh-processors, oftewel de volgende generatie van desktop-processoren van Intel. Laptops zullen namelijk worden voorzien van Meteor Lake-chips, maar die worden pas in december gelanceerd.

Intel heeft nu dus ook al zijn Raptor Lake Refresh-modellen toegevoegd aan zijn lijst met CPU's die gebruikmaken van een LGA1700-socket.

Dankzij deze lijst weten we nu dus welke next-gen desktop-chips we allemaal kunnen verwachten (en welke misschien dus ook een plaats zullen krijgen op onze lijst van de beste processoren). Het gaat om deze chips:

• Core i9-14900K
• Core i9-14900KF
• Core i9-14900
• Core i9-14900F
• Core i9-14900T
• Core i7-14700K
• Core i7-14700KF
• Core i7-14700
• Core i7-14700F
• Core i7-14700T
• Core i5-14600K
• Core i5-14600KF
• Core i5-14600
• Core i5-14600T
• Core i5-14500
• Core i5-14500T
• Core i5-14400
• Core i5-14400F
• Core i5-14400T
• Core i3-14100
• Core i3-14100F
• Core i3-14100T

Zoals je ziet zijn er verschillende variaties van elke chip. De 'K'-varianten zijn 'unlocked'. Dat betekent dat je ze kan overklokken (dat kan niet zomaar bij alle processors). 

Een ‘F’ achter het nummer betekent dat deze chip geen geïntegreerde graphics heeft (hiermee kan je dus wat geld besparen als je die optie toch niet nodig hebt). De ‘T’ geeft aan dat het om een energie-efficiënte chip gaat (met een laag stroomverbruik, maar ook een iets lager prestatievermogen). Deze 'T'-varianten worden vaak gebruikt in all-in-one pc's, waar ruimte vaak beperkt is en er geen goede koeling past. 

Conclusie: Misschien later nog een extra model

Dit is niet de eerste keer dat Intel zijn volledige line-up van nieuwe processors heeft gelekt voor de officiële lancering. Het zal waarschijnlijk ook niet de laatste keer zijn. Dit is inmiddels nou eenmaal te verwachten net voor de lancering van een nieuwe lading CPU's. Dit staat ons namelijk naar verwachting op 16 oktober te wachten. vervolgens zouden de Raptor Lake Refresh-chips volgens geruchten vanaf de volgende dag te koop zijn. Deze processors zijn misschien dus al over een week te bestellen.

Het is ook belangrijk om te onthouden dat Intel al een aantal specs van de belangrijkste Raptor Lake Refresh-modellen heeft gelekt, namelijk voor de 14900K, 14700K (deze lijkt nu al de show te gaan stelen bij de 14e generatie) en 14600K (waar we recentelijk ook positieve informatie over voorbij zagen komen).

VideoCardz is er van overtuigd dat er uiteindelijk nog een processor zal worden toegevoegd aan de lijst hierboven, namelijk de Core i9-14900KS. Meestal lanceert Intel in de eerste instantie gewoon zijn normale flagship en later verschijnt er dan een snellere speciale versie met ‘KS’ in de naam (dit zal dus gewoon een iets betere 14900K met snellere kloksnelheden zijn).

Dat zou dus inderdaad dit keer zomaar weer kunnen gebeuren. De reden waarom hij niet op deze lijst staat zou te maken kunnen hebben met het feit dat hij misschien pas later verschijnt. We verwachten overigens alleen maar de ‘K’-modellen (en ‘KF’-modellen) deze maand. De rest van de Raptor Lake Refresh-modellen zullen waarschijnlijk aan het begin van volgend jaar volgen. 

De volgende leak die we nu eigenlijk verwachten voor de lancering van de 14e generatie van Intel-processors, is een leak van de kloksnelheden. Bij de Alder Lake-generatie wist VideoCardz deze informatie ook al van tevoren in handen te krijgen, dus dat zou dit keer misschien opnieuw kunnen gebeuren.

• Volgende generatie Intel CPU's verschijnt misschien eerder dan verwacht

De Intel Core i7-14700K krijgt weer wat aandacht, deze keer in de vorm van gelekte benchmarks, gedeeld door Benchleaks. Het lijkt erop dat deze Raptor Lake Refresh-processor een van de beste CPU's voor desktops kan worden.

Het eerste belangrijke punt is dat de kloksnelheid van de chip bijna de 6GHz heeft bereikt (5985MHz of 5,985GHz om precies te zijn). Zoals het gerucht al deed vermoeden, heeft de CPU vier extra efficiënte cores in vergelijking met de huidige 13700K.

Gezien het verschil in cores en kloks, zou je verwachten dat de 14700KF een stuk sneller is. Dat is ook zo als we kijken naar deze Geekbench-resultaten. De Core i7-14700KF behaalde scores van 3.097 punten en 21.196 punten voor respectievelijk single-core en multi-core. Dat is 9% en 18% sneller in deze tests dan de 13700K.

Sterker nog, de 14700KF komt dicht in de buurt van de Core i9-13900KS met zijn multi-core-prestaties. De i9 heeft slechts een voorsprong van 2%, hoewel hij de allerkrachtigste en duurste CPU is binnen de 13e generatie Raptor Lake Intel-processoren.

Spannende upgrades

Dit klinkt allemaal erg indrukwekkend. Toch moeten we niet te hard van stapel lopen, want de CPU kan overklokt zijn voor de resultaten. Volgens de geruchten bedraagt de boostsnelheid 5,6 GHz (en dus niet bijna 6 GHz). Dit laat natuurlijk wel het overklokpotentieel van de 14700K zien.

De prestatiewinst komt overeen met eerdere geruchten, die wezen op 15% winst op vlak van multi-core. Er is genoeg om naar uit te kijken bij de Core i7-14700K en dit niveau van overklokken is enorm veelbelovend.

Het probleem van Raptor Lake Refresh is dat Intel zo stil is geweest over deze desktopprocessors. De 14700K (en misschien een of twee andere chips) zal wellicht thuishoren in een serie die verder niet heel interessant is. Een uitgelekte briefing van MSI lijkt dat ook te bevestigen.

Vergeet tot slot niet dat Intel onlangs zijn grote Innovation-evenement heeft gehouden en niets heeft gezegd over de Raptor Lake Refresh tijdens een van de grote keynotes of sessies. De CPU's werden slechts kort getoond en niet verder toegelicht, dus we weten momenteel niet hoe groot de upgrades zijn.

De volgende generatie van Intel-processors is inmiddels, veel eerder dan verwacht, al gespot op de website van een retailer. Volgens geruchten zouden de chips namelijk pas in oktober (of later) gelanceerd worden. 

Tom’s Hardware heeft in een verslag gedeeld dat Telemart, een Oekraïense retailer, verschillende 'K'-variant processors van de 'Raptor Lake Refresh' op zijn website heeft vertoond (de 'K'-chips kunnen worden overklokt en worden meestal als eerste uitgebracht door Intel). 

De Core i9-14900K, Core i7-14700K en Core i5-14600K waren de chips in kwestie die werden vertoond, samen met hun KF-varianten die niet beschikken over geïntegreerde graphics. Er zijn momenteel nog geen prijzen bekend, maar een aantal van de specs die werden vermeld, komen wel overeen met wat een aantal geruchten ook al hebben aangegeven. 

Zo zouden deze 14e generatie CPU's 200MHz sneller zijn dan hun voorgangers en dat zou dus een erg mooie snelheidsboost betekenen (in de meeste gevallen in ieder geval, want in een aantal gevallen zou de verbetering eerder rond de 100MHz zitten).

Verder lijkt de 14700K de enige chip te zijn die ook meer cores krijgt. Intel voegt hier namelijk vier efficiëntie-cores aan toe, zoals nogmaals eerder voorspeld is. Die efficiëntie-cores zijn niet heel krachtig, dus het zal niet echt voor een heel groot verschil zorgen, maar ze kunnen wel helpen bij zwaardere multi-core taken. Er is dus zeker een grote kans dat deze CPU ook zal verschijnen op onze lijst van de beste processoren.

Conclusie: Nog even afwachten

Natuurlijk zijn deze aankomende Intel-CPU's nog niet eens beschikbaar om te pre-orderen en ze hebben ook nog geen verwachte prijzen, maar deze verschijning suggereert wel dat de chips misschien eerder zullen verschijnen dan verwacht. 

Momenteel is de verwachting dat de 14e generatie processors in oktober worden gelanceerd en waarschijnlijk zal  die lancering specifiek ergens in het midden of tegen het einde van oktober plaatsvinden. Aangezien we een aantal van de processors nu al gezien hebben, ongeveer twee maanden voor de verwachte releasedatum, is het misschien toch mogelijk dat ze eerder in oktober al zullen arriveren. 

Het zou ook kunnen dat de redelijk kleine retailer gewoon deze details gelekt heeft om even wat aandacht te krijgen. We zien namelijk wel vaker dat dit soort leaks vanuit kleinere retailers komen. Deze vroege verschijning hoeft dus ook weer niet per se een eerdere release te betekenen.

Het is dus een kwestie van afwachten, maar we kunnen dit in ieder geval beschouwen als een hint naar de mogelijkheid dat de aankomende processors van Intel eerder zullen arriveren dan verwacht of in ieder geval naar het feit dat er vooruitgang wordt geboekt bij de productie. Dat geldt tenminste voor de eerste paar ‘K’-modellen, want de andere 'non-K'-processors (de processors die niet kunnen worden overklokt) worden pas ergens volgend jaar verwacht. 

Nu hebben we het trouwens over de echte releasedata, want de onthulling van deze 'Raptor Lake Refresh'-chips zal waarschijnlijk wel eerder komen. Er bestaat een grote kans dat dit zal gebeuren tijdens het 'Intel Innovation'-evenement, dat plaatsvindt op 28 september.

• Kijk uit AMD: Intel Arc A580 kan de volgende beste betaalbare GPU worden

Intel heeft een vrij moeilijke start gehad dit jaar, maar er is beterschap op komst in de vorm van de Meteor Lake CPU's. Volgens de hardware leaker Moore's Law Is Dead (MLID) op YouTube, hebben interne bronnen aangegeven dat de nieuwe chips tot de beste processoren ooit gemaakt zouden behoren. Daardoor veroorzaken ze lichte paniek bij alle belangrijke concurrenten van Intel op uiteenlopende manieren.

Een belangrijk onderdeel is de geïntegreerde GPU (iGPU) van Intel in de Meteor Lake-chips, die naar verwachting later dit jaar worden gelanceerd, vermoedelijk alleen voor laptops. Intel Iris Xe geïntegreerde graphics hebben zich redelijk goed bewezen en als deze info juist is, zouden de nieuwe chips die prestaties aanzienlijk verbeteren.

De bron van MLID is in feite niet van Intel, maar van een gelekte interne dia van AMD, waarin zijn nieuwe 'Phoenix' APU's worden vergeleken met Nvidia GPU's en geschatte prestaties van een 45W Meteor Lake chip. Zoals MLID opmerkt, plaatste AMD de Intel-chip net achter zijn concurrerende Phoenix Ryzen-chip, maar het is mogelijk dat AMD te optimistisch is over zijn eigen chips.

Qua grafische prestaties plaatst dat de nieuwe Meteor Lake chip ergens tussen de Nvidia GTX 1650 en RTX 3050. De 1650 is misschien drie jaar oud, maar het is de meest populaire GPU op het moment van schrijven volgens de Steam Hardware Survey.

Dit kan problemen opleveren voor Nvidia. We hebben in het verleden al nagedacht over het vooruitzicht dat geïntegreerde graphics mogelijk losse GPU's kunnen vervangen. Wat Intel hier doet, lijkt een stap in die richting. Het zou ook zorgwekkend kunnen zijn voor AMD, die doorgaat met iGPU's voor ultradunne gaming laptops en apparaten zoals de geweldige Asus ROG Ally.

Prestaties met hoofdletter p

Natuurlijk zullen de Apple M2-chips in laptops zoals de MacBook Air (2022) deze chips waarschijnlijk nog steeds overtreffen qua pure grafische mogelijkheden. De basis M2 is namelijk vergelijkbaar met een Nvidia RTX 3060, maar meer iGPU-kracht is niet alles wat Intel achter de hand heeft.

MLID beweert dat laptopfabrikanten met Intels nieuwe chips een sterk verbeterde batterijduur zullen krijgen. Laat dat net iets zijn waar MacBooks al lang aan kop staan. Het weglaten van een discrete GPU als een hardwarevereiste zal veel energie besparen en meer ruimte creëren voor een grotere batterij.

We hebben in het verleden al opgemerkt dat Meteor Lake geweldig zou kunnen zijn voor laptopbatterijen en dit is nog meer bewijs. Met deze nieuwe chips zouden de beste lichte laptops eindelijk kunnen concurreren met de ongelooflijke batterijduur van de nieuwste MacBook Pro (2023), zonder afbreuk te doen aan de prestaties.

De problemen van Intel zijn niet uniek want elk bedrijf heeft klappen gekregen de voorbije maanden. Intel is wel erg zwaar getroffen en zag recordverliezen in zijn meest recente financiële resultaten, met een verlies van maar liefst 2,8 miljard dollar in slechts drie maanden, vergezeld van een daling van 36 procent van de totale inkomsten in vergelijking met dezelfde periode in 2022.

In een recent statement beweerde Intel dat het zich richt op het identificeren van kostenbesparingen en efficiëntieverbeteringen door middel van meerdere initiatieven. Dat is een beleefde manier om te zeggen dat er in budgetten zal worden gehakt en personeel zal worden ontslagen. Laten we hopen dat de nieuwe chips beterschap brengen.

Ze zijn eindelijk hier. AMD heeft na meerdere vertragingen nu zijn splinternieuwe laptopprocessors, de Ryzen 7040U-serie, getoond. Deze chips zijn ontworpen om de volgende generatie ultradunne apparaten aan te sturen. Met deze processors kunnen laptopprestaties wel eens naar een heel nieuw niveau getild worden en AMD heeft dan ook vertrouwen in de nieuwe chips. 

Waarom is dat van belang? AMD is zeker niet terughoudend met zijn promotiemateriaal: we hebben directe vergelijkingen gekregen met niet alleen Intels 13e generatie CPU's, maar ook met Apple's enorm krachtige M2-chip. 

AMD draait er niet omheen: de Ryzen 7 7840U (in de eerste instantie de flagship-APU van de nieuwe serie) biedt blijkbaar 9 procent betere 3D-rendering, een 14 procent beter reactievermogen en zelfs 72 procent betere multiprocessing dan de standaard M2-chip. Dat is de processor die je terugvindt in de nieuwste MacBook Air. Het zal waarschijnlijk dus ook een sterke concurrent zijn voor de M2 Pro en M2 Max-chips uit de MacBook Pro van dit jaar.

Met maximaal 8 Zen 4-cores, AMD’s Radeon 780M geïntegreerde graphics en de XDNA AI-architectuur zijn deze nieuwe chips echt ontwikkeld voor in de beste lichtgewicht laptops die je straks kan vinden. Ze verbruiken ook indrukwekkend weinig stroom, zelfs de flagship 7840U gebruikt maar 15W bij zijn basiskloksnelheid. Dat is ongeveer de helft van de basis-TDP van de concurrerende Intel Core i7-1360P.

De RDNA 3-i GPU's zijn hier ook flink verbeterd en weten Intels Iris Xe geïntegreerde graphics blijkbaar ook met gemak te verslaan. AMD levert hiermee ongeveer 139 procent betere grafische prestaties dan de i7-1360P. Dat is echter wel bij 1080p en lage instellingen, maar dat is nog steeds enorm indrukwekkend voor een systeem zonder een discrete grafische kaart. 

Er zijn vier nieuwe chips getoond: de eerder genoemde Ryzen 7 7840U, de midrange Ryzen 5 7640U en 7540U en de budgetvriendelijke Ryzen 3 7440U. Er is dus nog geen Ryzen 9-chip en we weten nog niet of die gewoon niet op de planning staat of dat AMD deze achter de hand houdt voor een latere release.

De toekomst van gaming laptops?

We hebben eerder al gezegd dat AMD’s nieuwste chips een grote impact kunnen hebben op Nvidia en de markt van grafische kaarten in het geheel. Nu hebben deze nieuwe cijfers voor de prestaties ons (nog) niet echt bepaald omver geblazen (het zegt ook wat dat AMD percentages vergelijkt in plaats van het laten zien van echte framerates), maar het lijken nog steeds erg indrukwekkende nieuwe processors te zijn. 

AMD zet zich echt helemaal in op zijn geïntegreerde graphics en dat is dan ook een positieve ontwikkeling, want geïntegreerde graphics zijn misschien wel de toekomst van pc-gaming en met dit soort processors zet AMD in ieder geval al een stap in de juiste richting. 

AMD staat natuurlijk verder ook bekend om het ontwikkelen van de chips die onze moderne consoles van hun kracht voorzien, van de Nintendo Switch tot de PS5. Vrij recent heeft AMD ook zijn nieuwe Z1-serie APU's aangekondigd. Onder andere de interessante nieuwe gaming handheld van Asus, de ROG Ally, zal op zo'n Z1-chip draaien. 

Processors met weinig stroomverbruik en indrukwekkende geïntegreerde graphics kunnen dus in ieder geval de toekomst van gaming laptops worden. Als je ooit zelf een gaming laptop hebt gebruikt, dan weet je waarschijnlijk dat de meeste van deze apparaten vrij groot en zwaar zijn. Dat komt vooral door het feit dat ze ergens aan de binnenkant een grafische kaart kwijt moeten, samen met een koelingsmethode en een grote batterij om deze kaart te ondersteunen. 

Als je een discrete grafische kaart weglaat, dan krijg je laptops zoals de prachtige Dell XPS 13: stijlvol, lichtgewicht en zonder de herrie van de ventilatoren in een gamin -apparaat, waardoor het lijkt alsof er een vliegtuig aan het opstijgen is. Het lijkt er dus op dat deze APU's de toekomst zijn. Eerlijk gezegd zou ik ook liever rondlopen met een dunne, lichtgewicht laptop in mijn rugzak (die toch kan gamen) dan met mijn dikke, zware gaming laptop, dus ga vooral zo verder AMD!

• 14e generatie Intel CPU's kunnen misschien dit jaar al verschijnen

Intel Core i7-13700K: Review in een notendop

De Intel Core i9-13900K wordt over het algemeen het meeste geprezen binnen de techwereld, maar de Intel Core i7-13700K vormt echt de basis van het succes van Intel Raptor Lake en het is ook niet zo moeilijk om te zien waarom. 

Ten eerste biedt de Intel Core i7-13700K, net als de rest van de Raptor Lake-chips die tijdens de lancering uitkwamen, erg veel veelzijdigheid op het gebied van ondersteuning  voor hardware. Zo kan je bijvoorbeeld gewoon DDR4 RAM blijven gebruiken, in tegenstelling tot bij de AMD Zen 4-processors, die je forceren om duurder werkgeheugen aan te schaffen en je oude werkgeheugen (hopelijk niet op de e-waste-stapel) weg te gooien. 

Net als de twee andere Raptor Lake-chips, die tijdens de oorspronkelijke lancering uitkwamen, vereist de i7-13700K ook erg veel stroom. Het is nog niet zo belachelijk als bij de i9-13900K, maar het kost zeker wel wat energie om de i7-13700K te gebruiken. 

Daar komt dan ook het probleem van verhitting van de chip bij kijken. Intel-chips worden hebben sinds de lancering van Alder Lake in 2021 al last van dit probleem waarbij ze erg heet worden. Dat is bij deze processor dus ook weer het geval, ook al is het probleem dit keer wel minder groot dan bij Alder Lake. Toch zal je een stevige pc-voeding en een van de beste CPU-koelers nodig hebben.

Verder is het belangrijkste detail van de i7-13700K waarschijnlijk toch wel zijn prijs. Je kan deze processor inmiddels vanaf ongeveer 449 euro krijgen en dat is een erg goede deal voor een chip van zulke hoge kwaliteit. Hij biedt ook een geweldige prijs-kwaliteitverhouding, want hij gaat waarschijnlijk erg lang mee en hij kan ook veeleisende taken aan. 

Terwijl AMD indrukwekkende resultaten neerzet met zijn '3D V-Cache'-technologie (zie bijvoorbeeld onze AMD Ryzen 7 7800X3D review of de AMD Ryzen 9 7950X3D review voor meer details over die innovatie), is Intel bezig met zijn versie van ARM's 'big.LITTLE'-architectuur, eveneens met indrukwekkende resultaten. 

De i7-13700K is dus echt een absoluut werkpaard, die met gemak elke taak aankan die je er tegenaan gooit, ook al is hij misschien voor geen van die taken echt de beste chip die je kan krijgen. In plaats daarvan zorgt deze chip gewoon voor prima prestaties in het algemeen, zodat hij zowel voor gaming als voor productiviteit geschikt is, zonder al te veel compromissen.  

Het is het soort processor waar je heel gemakkelijk allerlei soorten computers omheen kan bouwen. Hij is uitermate geschikt voor serieuze taken en is flexibel genoeg om op heel veel vlakken redelijk goed te presteren. Als dat is waar jij naar op zoek bent, dan is de Intel Core i7-13700K de beste processor die je kan kopen. 

Intel Core i7-13700K: Prijs en beschikbaarheid

• Huidige adviesprijs: 449 euro
• Tussen de Ryzen 7 7700X en Ryzen 7 7800X3D qua prijs

De Intel Core i7-13700K is momenteel beschikbaar voor een adviesprijs van 449 euro. Dit maakt hem ongeveer 30 procent goedkoper dan de Core i9-13900K, ongeveer 10 procent goedkoper dan AMD's Ryzen 7 7800X3D en ongeveer 15 procent duurder dan AMD's (non-3D) Ryzen 7 7700X.

Dit is ongeveer dezelfde prijs als die van de i7-12700K van de vorige generatie. Die chip had ook een adviesprijs van ongeveer 450 euro. Het is wel verfrissend om eens een keer geen last te hebben van een prijsverhoging. 

Natuurlijk moet je bij de kosten voor de processor ook nog kosten voor een nieuw moederbord rekenen als je nog niet hebt geüpgraded naar (minstens) Intel Alder Lake. Raptor Lake gebruikt namelijk het LGA 1700-platform dat werd geïntroduceerd bij Intel's 12e generatie processors.  

Ondertussen zullen de meeste fabrikanten van CPU-koelers toch wel over de hardware beschikken, die je nodig hebt om je oude koeler op de nieuwe chip te kunnen zetten. Daar zijn echter in het verleden wel wat problemen mee geweest en als je geen goede koeling hebt, dan zal je gloednieuwe processor vrij snel gaan 'throttlen', waardoor de prestaties minder worden en dan is het dus niet echt meer de upgrade waar je op gehoopt had.  

Hoeveel deze upgrade je in totaal gaat kosten, hangt dus af van je huidige set-up, maar als je van een AMD-systeem overstapt naar deze chip of als je een 11e generatie Intel-chip (of ouder) gebruikte tot nu toe, dan is het helaas niet gewoon een kwestie van alleen even een nieuwe processor kopen. 

• Prijs-kwaliteit: 4/5

Intel Core i7-13700K: Chipset en features

• Overklokbaar
• Ondersteunt DDR4 en DDR5

De Intel Core i7-13700K is Intel's tweede grote poging voor een 'big.LITTLE'-chip met een hoger prestatievermogen en er is dan ook zeker het een en ander verbeterd binnen die architectuur. 

Raptor Lake is gefabriceerd met Intel's "Intel 7"-node. Dat is hoe het bedrijf zijn '10nm Enhanced SuperFin'-proces nu noemt. Volgens Intel levert deze chip dezelfde prestaties als een 7nm-chip van TSMC. Als je naar de prestatiescores van de Intel 7 kijkt (die Intel heeft gepost) en je deze vergelijkt met de scores van de TSMC 7nm-chips in AMD Zen 4-processors, dan kan je Intel ook niet echt een leugenaar noemen. Het gaat natuurlijk nog steeds om een 10nm-chip, maar de i7-13700K is in ieder geval net zo snel als vergelijkbare 7nm-chips of misschien zelfs sneller. 

De processor heeft een misleidend lage "basis"-TDP van maar 125W. Dat wattage zal je echter in de praktijk niet vaak zien wanneer je deze chip voor zwaardere taken gebruikt. In de Turbo-modus kan hij maximaal 253W halen en dat is dan ook meer wat je kan verwachten wanneer je pc-games aan het spelen bent of wanneer je een complex 3D-project aan het renderen bent. Ga er dus maar vanuit dat je regelmatig hogere wattages zal zien.  

Net als de rest van de Raptor Lake-serie, biedt de i7-13700K ook ondersteuning voor DDR5 RAM (tot 128GB) en hij heeft een maximale geheugenbandbreedte van 89,6GB/s. De nieuwe i7 biedt echter ook nog ondersteuning voor DDR4 RAM, dus dat is fijn als je nog wat langer wil wachten voordat je overstapt naar DDR5.  

Er is een "hoofd"-L2 cache van 24MB en daarnaast nog een "smart cache" van 30MB, dus in totaal krijg je 54MB. Dat is 50MB lager dan wat de Ryzen 7 7800X3D biedt, dus je zult sneller bottlenecks merken op de i7-13700K dan op de Ryzen 7 7800X3D bij cache-intensieve taken zoals gamen in 1080p.  

De i7-13700K beschikt ook over geïntegreerde Intel UHD graphics en ondersteuning voor DirectX12. Technisch gezien kan Intel UHD 8K/60Hz aan, maar verwacht niet dat je echt kan gamen op deze chip. Het is zeker geen volledige APU, die op zichzelf een goedkope gaming pc van kracht kan voorzien. 

Verder kan je de Intel Core i7-13700K ook volledig overklokken en dat kan je niet bij AMD's 7800X3D of Ryzen 9 7950X3D (hoewel je wel beperkte overklokmogelijkheden hebt op de 3D V-Cache-chips van AMD's Ryzen 7000-serie dankzij bepaalde presets).

• Chipset en features: 4/5

Intel Core i7-13700K: Prestaties

• Fantastische prestaties op alle vlakken
• Blinkt uit bij creatieve en productiviteitstaken 
• Degelijke gaming chip

De prestaties van de Core i7-13700K zijn een van zijn grootste pluspunten, maar niet omdat er hier echt records worden verbeterd. Wat de i7-13700K zo aantrekkelijk maakt, is dar hij vrijwel alles goed genoeg kan doen, zodat je op geen enkel vlak echt iets hebt om over te klagen, zeker niet als je hem met heel veel andere chips vergelijkt (zoals wij hebben gedaan voor deze review). 

In de meeste algemene CPU-benchmarks weet de i7-13700K steeds weer de AMD Ryzen 7 7700X te verslaan. Zo leverde hij bijna 55 procent betere multi-core-prestaties in CinebenchR23 en bijna 43,5 procent betere multi-core-prestaties in Geekbench 5. Daarnaast presteerde hij ook 35,11 procent beter in de 3DMark Timespy CPU-test en 30,28 procent beter in de V-Ray 5 CPU-test. 

De Ryzen 7 7700X komt het dichtst bij de prestaties van de Core i7-13700K in de Geekbench single-core-prestaties. Daarbij zijn de prestaties ongeveer gelijk aan elkaar, hoewel de 13700K wel weer een redelijke voorsprong had bij de single-core-scores in CinebenchR23.

Ook in vergelijking met de Ryzen 7 7800X3D, zet de Core i7-13700K erg sterke prestaties neer in de synthetische tests, waaronder bijna 71 procent betere multi-core-prestaties in CinebenchR23 en bijna 49 procent betere multi-core-prestaties in Geekbench 5. Ook het verschil in de single-core-scores lijkt weer heel erg op de verschillen met de 7700X. De i7-13700K zette ongeveer een 7,5 procent betere score neer in Geekbench 5, maar de i7-13700K neemt weer duidelijk de leiding met een bijna 22 procent betere score in de single-core-test in CinebenchR23. 

Voor creatief werk levert de Core i7-13700K toch wel echt betere prestaties dan beide midrange AMD-chips. Tussen die twee Ryzen 7-processor zit niet veel verschil in de creatieve prestaties. Of je nou kijkt naar de rendering-prestaties in Blender, de prestaties van Adobe Photoshop en Premiere, of videocodering, de i7-13700K levert over het algemeen ongeveer 13 tot 18 procent betere prestaties bij creatieve taken dan de concurrerende Ryzen 7-chips. 

Voor gaming wint de Core i7-13700K het bij bijna elke titel die we hebben getest van de Ryzen 7 7700X. De enige game waarbij de 7700X beter presteerde was F1 2022, maar dat was ook alleen bij de minimale fps. Daarbij haalde de 13700K 329 fps vergeleken met de 375 fps van de 7700X, dus dat was ook maar ongeveer 12 procent minder. De 13700K versloeg de 7700X alsnog bij de gemiddelde fps in deze game (454 fps tegenover 423 fps, dus 7,5 procent beter). 

Bij alle andere games is de 13700K toch wel duidelijk de winnaar met gemiddeld een 10,57 procent hogere laagste fps en een 13,53 procent hogere gemiddelde fps.

De Ryzen 7700X is echter niet de AMD-chip die specifiek op gaming is gericht, dat is namelijk de Ryzen 7 7800X3D. Die chip is dan ook een veel sterkere concurrent voor de Core i7-13700K. De i7-13700K wist alleen te winnen in onze Total War: Warhammer III Battle-benchmark. De 13700K haalde minimaal 527 fps en gemiddeld 605 fps vergeleken met de 464 fps (minimum) en 552 (gemiddeld) van de Ryzen 7 7800X3D. Dat is dus respectievelijk 13,77 procent en 9,7 procent hoger. 

Bij alle andere benchmarks legt de i7-13700K het echter af tegen de Ryzen 7 7800X3D, soms zelfs met bijna 25 procent. Over het algemeen scoort de i7-13700K ongeveer 9 procent lager dan de Ryzen 7 7800X3D, bij de tests voor minimum én gemiddelde fps. 

Uiteindelijk is de Intel Core i7-13700K zonder twijfel echt de beste processor uit zijn klasse. Het is een uitstekende keuze voor als je een CPU nodig hebt die heel veel verschillende taken aankan en ze ook erg goed uitvoert. Hij is dan niet zo ongelofelijk krachtig als de Core i9-13900K, maar deze processor is zeker meer dan genoeg voor de meeste gebruikers die wel goede prestaties nodig hebben, maar voor wie de i9 misschien een beetje overkill is. De Ryzen 7 7800X3D is misschien dan wel de beste processor voor gaming uit de drie CPU's die we hier tegenover elkaar hebben gezet, maar de prestaties zijn ook weer niet zo veel beter dat de Core i7-13700K voor schut staat. Hij is namelijk op vrijwel alle andere gebieden wel sterker dan deze AMD-chips. 

Die krachtige prestaties komen echter niet uit het niets en dat brengt ons dan ook bij een groot minpunt van de i7-13700K, namelijk zijn stroomverbruik. Het is echt een energieslurper. Hij is nog niet zo erg als de Core i9-13900K met zijn maximale stroomverbruik van 332W, maar hij loopt dan ook weer niet heel ver achter met een maximum van 282,028W die we tijdens het testen haalden. 

Aan de andere kant heeft deze processor wel weer een minimum stroomverbruik van maar 8,227W, vergeleken met 17,341W op de 7700X en 16,783W op de 7800X3D. Deze chip gebruikt dus veel minder stroom wanneer hij niet (intensief) in gebruik is. Als je jouw processor echter voor langere periodes wil gebruiken, dan is het wel goed om te weten dat de 7700X maximaal maar 143,910W verbruikte tijdens onze tests en de 7800X3D zelfs maar 75,652W.

De i7-13700K is dus zeker niet de beste keuze voor een zuinige pc, behalve als je hem 'ondervolt' om hem te kunnen gebruiken met een kleinere voeding. Dat gaat dan wel weer ten koste van de kracht van de chip en daar koop je hem waarschijnlijk juist voor. Voor een energiezuinige set-up kan je dus beter een Ryzen 7 7800X3D kopen.

• Prestaties: 4,5/5

Moet je de Intel Core i7-13700K kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

Intel Core i7-13700K: Alternatieven

Als je aan de hand van deze Intel Core i7-13700K review ook andere opties wil bekijken, dan vind je hieronder in ieder geval nog twee andere processors om te overwegen. 

Zo hebben we de Intel Core i7-13700K getest

• We hebben de Intel Core i7-13700K bijna twee weken lang getest
• We hebben vergelijkbare benchmarks gebruikt voor deze chip en een aantal concurrenten
• We hebben meerdere dagen games gespeeld met deze chip

We hebben gedurende ongeveer twee weken erg veel tijd gestoken in het testen van de Core i7-13700K. Daarbij hebben we hem voor gaming, alledaagse taken en werk gebruikt.  

We hebben hem daarnaast niet alleen voor algemene taken en gaming gebruikt, maar we hebben hem ook uitgebreid getest in creatieve programma's zoals Adobe Photoshop, Adobe Illustrator en Blender (voor het maken van 3D-modellen).

We hebben de chip ook blootgesteld aan heel veel verschillende benchmarks samen met een aantal andere vergelijkbare CPU's van de concurrentie. Naast de chips zelf hebben we geprobeerd om daarbij de hardware verder zo identiek mogelijk te houden, zodat we de resultaten echt goed met elkaar konden vergelijken. Op die manier kregen we een goed idee van hoe de verschillende processors presteerden bij echte en gesimuleerde taken. 

Lees meer over hoe we testen

Een nieuwe leak op het Chinese sociale media platform Weibo suggereert dat we de 14e generatie van Intel CPU's misschien dit jaar al zien verschijnen, maar er zit waarschijnlijk wel een addertje onder het gras en dat maakt ons bezorgd over Intel's plannen voor zijn aankomende chips. 

Weibo-gebruiker Golden Pig Upgrade (wat een gebruikersnaam) claimt dat de 'refresh' van de 13e generatie Raptor Lake-processors, waar we eerder geruchten over hebben gehoord, nu als 14e generatie producten zullen worden uitgebracht. De "echte" 14e generatie Meteor Lake-chips zullen dus maar een deel van de Intel Core 14000-serie uitmaken. 

Voor de mensen die hier misschien niet zo bekend mee zijn: Raptor Lake is Intel's codenaam voor de processor-architectuur van de 13e generatie van zijn chips. Dat is de architectuur die is gebruikt voor de huidige reeks Intel Core CPU's, met aan de top de enorm krachtige Core i9-13900K. Meteor Lake is de codenaam voor de volgende generatie, maar als deze nieuwe leak blijkt te kloppen, dan gaat Intel's 14e generatie van Core-chips niet volledig gebruikmaken van een nieuwe architectuur (voor alle processors uit de serie). 

Dit komt niet helemaal als een verrassing, want sommige Intel-processors uit de 13e generatie gebruiken een combinatie van de Raptor Lake-architectuur en de architectuur van de vorige generatie (Alder Lake). Wat wel als een verrassing komt, is dat Meteor Lake volgens deze leak misschien helemaal niet naar desktop-pc's zal komen. Zo zouden Intel's 14e generatie desktop-CPU's alleen maar gebruikmaken van de vernieuwde Raptor Lake-architectuur. Dit komt overeen met eerdere geruchten die gedeeld werden door Wccftech. Het gaat natuurlijk nog om geruchten, maar er kan hier dus een kern van waarheid in zitten. 

Opinie: Geen next-gen desktop-CPU's klinkt erger dan het eigenlijk is

Op papier ziet dit er misschien niet zo geweldig uit, maar het is eigenlijk misschien niet zo'n slecht idee van Intel. We hebben eerder al aangegeven dat Meteor Lake misschien niet zo veel zal verschillen van Raptor Lake en die nieuwe architectuur lijkt in ieder geval wel uitstekend voor laptops te worden, dankzij de verbeterde energie-efficiëntie. 

Meteor Lake zal Intel’s eerste ‘tile-based’-architectuur worden. Dat betekent dat de verschillende onderdelen van de processor verdeeld worden over vier "tegels" in plaats van dat alles zich net als voorheen op één groter oppervlak bevindt. Dit moet ervoor zorgen dat de chips veel energie-efficiënter worden en dat is minder belangrijk voor desktop-pc's, omdat deze niet afhankelijk zijn van een accu. 

Verder hebben we eerlijk gezegd ook nog niet echt nieuwe desktop-processors nodig. De Core i7-13700K is bijvoorbeeld nog steeds een erg krachtige processor met een vrij redelijke prijs, dus als je wil upgraden, dan hoef je niet te wachten op deze zogenaamde vernieuwde Raptor Lake-chips. 

Intel en AMD lijken steeds sneller nieuwe processors uit te brengen, maar wij houden over het algemeen meestal ook nog wat chips van de vorige generatie op onze lijst van de beste processoren. Uiteindelijk zit er namelijk een limiet aan hoe vaak mensen bereidt zijn om hun computeronderdelen te upgraden.

Snellere releases van laptop-CPU's is wel iets logischer. Op die manier weer je namelijk (meestal) zeker dat je gloednieuwe laptop de beste processor heeft die je op dat moment kan krijgen. Op desktopcomputers kan je echter je CPU upgraden wanneer je maar wil, dus daar is er niet zo'n grote reden om constant nieuwe chips uit te brengen. 

Intel mag het dus ook wel wat rustiger aan doen. Sommige leaks geven namelijk ook aan dat Meteor Lake misschien nogal teleurstellend wordt, dus misschien heeft Intel eigenlijk nog wat extra tijd nodig. Het bedrijf hoeft zich ook helemaal niet te haasten, want de 13e generatie was echt een groot succes, dus daar mag Intel eerst nog wel even van genieten, voordat het meteen weer een nieuwe generatie lanceert. 

• Dalende verkoopcijfers pc's zijn goed nieuws voor gamers

Losstaande (discrete) grafische kaarten kunnen binnenkort misschien wel overbodig worden, in ieder geval, als het aan AMD ligt. Een recente leak vanuit de GeekBench benchmarking-softwaredatabase toonde een testresultaat van een AMD Ryzen 7 7840HS-processor die nog niet uit is. Het ging specifiek om een OpenCL-test in GeekBench, die heeft onthuld dat deze chip gebruikmaakt van de nieuwe AMD Radeon 780M geïntegreerde graphics. 

Waarom is dit zo interessant? Nou, de Radeon 780M lijkt enorm indrukwekkend te worden voor een 'iGPU' (geïntegreerde GPU op de CPU-chip). Het resultaat van de OpenCL-benchmark was een score van 36.757 en dat is ongeveer vergelijkbaar met die van de Nvidia GTX 1650.

De GTX 1650 was nou ook niet een van de beste grafische kaarten. Hij was zelfs zo teleurstellend dat we er niet eens een review van hebben gedaan, toen deze uitkwam in 2020. We zouden deze kaart ook niet echt aanbevelen vandaag de dag, omdat je bijvoorbeeld beter voor een GTX 1660 Super of een RTX 3050 kan gaan.

Toch is dit een goede demonstratie van hoe krachtig AMD’s APU's (de term die AMD gebruikt voor CPU's met een ingebouwde iGPU) zijn en het zal ook dienen als een waarschuwing voor AMD's grote rivaal Nvidia. Als de Radeon 780M iGPU namelijk nu al dit soort prestaties kan leveren, hoe krachtig zouden deze APU's dan wel niet kunnen worden in de toekomst? 

Zijn APU's de toekomst voor gaming?

De Ryzen 7 7840HS is een van AMD’s ‘Phoenix’-APU's. Hij wordt gemaakt aan de hand van TSMC’s 4nm-productieproces, beschikt over 8 ‘Zen 4’-cores en werkt met een frequentie van 5,1GHz. De TDP schijnt maar 54W te zijn, terwijl de Nvidia GTX 1650 bijvoorbeeld met 75W veel meer stroom vereist en dan zit er bij die GTX 1650 nog niet eens een bijbehorende CPU. 

Volgens de GeekBench-leaks, blijkt de chip in een Chinees testmodel van een onbekende laptop te zitten, die gebruikmaakt van een werkgeheugen van 32GB. De Radeon 780M iGPU lijkt overigens gebaseerd te zijn op AMD’s oudere 'RDNA 2'-grafische architectuur. Toekomstige APU's kunnen dus als het goed is nog meer kracht leveren als ze gebruikmaken van RDNA 3 en 4. 

AMD heeft al laten zien dat het erg krachtige grafische prestaties kan leveren in de wereld van de consoles. Apparaten zoals de PlayStation 5 en de Valve Steam Deck laten goed zien hoe sterk de gaming-prestaties kunnen zijn zonder een discrete grafische kaart. We vragen ons dus echt af hoe lang het nog zal duren voordat geïntegreerde graphics zo goed zijn dat we geen discrete GPU's meer nodig hebben voor gaming. 

AMD heeft een echte kans om de eerste keuze te worden voor pc-gamers

AMD maakt al een aantal van de beste processoren voor pc-gaming. Zo heb je bijvoorbeeld de krachtige Ryzen 9 7950X3D en de iets meer toegankelijke Ryzen 7 7700X. Toch heeft AMD nog moeite om te concurreren met Intel's high-end Intel Core i9-13900K qua ruwe CPU-kracht en de desktop-APU's zitten ook nog niet echt op hetzelfde niveau. De Ryzen 7 5700G is wel oké voor gaming, maar we hebben nog niet een echt succesvolle Ryzen 7000 APU van de G-serie op de markt zien verschijnen.  

Nvidia heeft nu al een tijd lang de prestaties en de prijs flink omhoog gebracht binnen de wereld van de discrete grafische kaarten en de nieuwste flagship, de GeForce RTX 4090, heeft dan ook een schokkende adviesprijs van 1.839 euro (en je hebt echt geluk als je hem ook voor die prijs kan vinden).

Een groot voordeel voor AMD’s APU's is dat ze simpelweg een veel betere prijs-kwaliteitverhouding aanbieden. Ten eerste krijg je een CPU en een GPU ineen en daarnaast hebben deze chips ook een veel minder hoog stroomverbruik (en geen last van kabels die smelten) dan Nvidia’s high-end kaarten. Dan hebben we het nog niet eens gehad over het feit dat je deze APU's met een goede koeling ook een veel compactere apparaten kwijt kan, zoals in draagbare consoles of in de beste lichtgewicht laptops.

AMD produceert natuurlijk ook nog zijn eigen discrete GPU's, maar laten we eerlijk zijn, AMD heeft maar een erg klein marktaandeel vergeleken met Nvidia. Daarnaast is er nu ook nog eens concurrentie van Intel op het gebied van budgetvriendelijke GPU's. Intel hanteert namelijk een nogal agressief prijsbeleid voor zijn nieuwe Intel Arc-GPU's.  

We hebben het in het verleden ook al gehad over hoe geïntegreerde graphics misschien wel eens de toekomst zouden kunnen zijn van pc-gaming en we hopen dan ook dat AMD zich meer gaat focussen op de mogelijkheden die zijn gaming-APU's kunnen bieden. Het hoeft misschien niet meer belachelijk lang te duren voordat deze Phoenix-chips de beste goedkope grafische kaarten kunnen verslaan. Als AMD dat lukt, dan kan het zijn dat Nvidia zich maar op GPU's voor zakelijk gebruik en voor AI-training moet gaan richten in plaats van op grafische kaarten voor gaming. 

• Nvidia zet in op ChatGPT en dat is geen goed nieuws voor gamers

Intel heeft aangekondigd dat de Core i9-13900KS CPU nu te koop is, met de vermelding dat het 's werelds snelste desktopprocessor is. Deze verbeterde versie van de 13900K Raptor Lake ontbrak gek genoeg op CES, maar werd vervolgens gespot bij retailers in Europa en Azië net na de show.

We kenden de specificaties van deze processor al, waaronder de 6GHz boost zonder te overklokken. Het enige dat we nog moesten invullen was de officiële adviesprijs, die Intel ons nu heeft gegeven.

Voor wie wat geld onder hun matras heeft gevonden, hebben we bij deze de adviesprijs. In de VS kost deze processor 699 dollar, terwijl hij in Europa bij enkele retailers is verschenen voor prijzen rond de 750 euro.

Merk op dat de 6GHz kloksnelheid mogelijk wordt gemaakt door Intel's TVB (Thermal Velocity Boost), wat betekent dat het slechts een kortetermijnboost is zolang de temperatuur laag genoeg blijft.

Stop de klok!

Ook al is TVB in zekere mate beperkt, is het nog steeds indrukwekkend voor een desktopprocessor om deze snelheid standaard te halen. Wie er zin in heeft, kan deze chip zelf overklokken met de juiste koeling. Op die manier kan je een veel hogere kloksnelheid behalen, die wel eens wat records kan verbreken.

Vergeet niet dat Raptor Lake indrukwekkend is voor overklokkers, wat blijkt uit de snelheden die de gewone 13900K al heeft bereikt. Daar zagen we namelijk een kloksnelheid van 9GHz (met vloeibare stikstof), de snelste overklok ooit op een desktop chip.

We hadden verwacht dat deze CPU evenveel zou kosten als de Alder Lake KS-versie (of zelfs meer), dus de lagere adviesprijs is een kleine aangename verrassing. Hij blijft natuurlijk erg duur, maar het is goed om te zien dat er toch één ding niet duurder wordt in 2023.

De Apple M2-chip eindelijk bekendgemaakt, en het was het wachten waard. 

Hoewel de M2 processor een beetje overschaduwd werd door de lanvering van de M1 Ultra tijdens het Apple evenement van maart, greep het zijn kans om te shinen tijdens de WWDC 2022. 

De Apple M2-chip heeft 8 kernen volgens een 4+4-core-configuratie: vier prestatiekernen en vier efficiëntiekernen, met een TDP van ongeveer 10-15 watt. De tweede generatie Apple-processor is ontworpen op een verbeterd 5nm-principe, met 5 miljard transistors, 100 GB/s geheugenbandbreedte en tot 24 GB verenigd geheugen.

De M1 chip heeft al heel wat Apple laptops aangestuurd, zoals de MacBook Air (M1), 13-inch MacBook Pro (M1), 14-inch MacBook Pro (2021), en de 16-inch MacBook Pro (2021). Het is logisch dat mensen willen weten wat de plannen zijn voor de volgende generatie processoren.

De M1 werd ook gebruikt in andere apparaten, zoals de Apple Mac Mini (M1), 24-inch iMac (2021), Apple iPad Pro (12.9-inch, 2021), en de nieuwste iPad Air 5. De M-series processoren hebben dus zeker een gedegen plekje veroverd in het assortiment van Apple.

Dit zijn allemaal bijna stuk voor stuk de beste apparaten in hun klasse, het is dus echt spannend om te zien wat deze apparaten presteren met een Apple M2-chipset. En met de onthulling dat de Apple M2 een aantal superkrachtige GPU-cores bevat, zullen de beste Mac-games er echt uitspringen.

Met Metal API-integratie in Unreal Engine 5 is het ontwikkelen van games voor de Mac eenvoudiger dan ooit (hoewel het de vraag is of ontwikkelaars dit ook echt zullen doen). Een Apple M2-chip zal die ontwikkeling zeker stimuleren.

Er is echter gedegen concurrentie. De Intel Alder Lake-chips laten zien wat je met de big.LITTLE-architectuur kunt doen als het gaat om prestaties, maar de verwachtingen van de aankomende Intel Raptor Lake en de AMD Zen 4 zijn hooggespannen. Dus wat weten we over de volgende generatie Apple processor? Laten we de details nader bekijken.

Apple M2 chip aangekondigd op WWDC 2022

Apple M2-chip: in het kort

• Wat is het? De volgende generation Mac en iPad processors
• Hoeveel kost hij? De chip is niet los te kopen, het hangt dus af van het apparaat dat je koopt.
• Wanneer is hij beschikbaar? De chip werd aangekondigd tijdens de WWDC 2022 op 6 juni 2022. Het zal worden gebruikt in de nieuwe MacBook Air en de nieuwe MacBook Pro 13-inch in juli 2022.

Apple M2: Releasedatum

De Apple M2 werd aangekondigd tijdens het WWDC 2022-evenement op 6 juni 2022. De chip zal niet los verkrijgbaar zijn. De eerste twee producten die de Apple nieuwe chipset bevatten, zijn de MacBook Air 2022 en de nieuwe MacBook Pro 13-inch 2022.

Apple M2: Prijs

De Apple M2 zal niet los te koop zijn, maar kun jij je voorstellen dat Apple daar wel voor zou kiezen? Dat zou een grootse stap zijn!

Nee, de Apple M2 wordt alleen verkocht als onderdeel van hun eigen producten, dus het zijn die apparaatprijskaartjes waar we op letten.

De prijzen van veel hardwarefabrikanten zijn het afgelopen jaar gestegen. Misschien zijn de prijzen echt genoeg gestegen om dat te verantwoorden, misschien doen fabrikanten er zelf een stukje bovenop... dat is niet altijd duidelijk. Dingen zijn gewoon duurder in 2022, en vooral technische producten.

Het meest betaalbare product is de MacBook Air 2022 met prijzen vanaf 1519 euro, en de meer premium MacBook Pro 13-inch voor 1619 euro. Dat is duurder dan de huidige generatie hardware, maar gelukkig zullen beide M1-aangedreven varianten van de MacBook Air en MacBook Pro 13-inch nog steeds beschikbaar zijn tegen hun oorspronkelijke adviesprijs.

Apple M2: specificaties en prestaties

Hoewel het cijfer hoger is, is het duidelijk niet de bedoeling dat de Apple M2 beter presteert dan de meest recente M1 Pro- en M1 Max-chips (laat staan de M1 Ultra).

Die chipsets zijn speciaal gemaakt voor professionele werkstations. Het lijkt er dan ook op dat MX-chips in consumentenapparaten zullen worden gebruikt, terwijl de MX Pro- en MX Max-chips de duurdere professionele apparaten zullen aansturen. De MX Ultra zijn voorbehouden voor desktopwerkstations zoals de Mac Studio en de nieuwe Mac Pro 2022.

De Apple M2-chip heeft 8 kernen volgens een 4+4-coreconfiguratie: vier prestatiekernen en vier efficiëntiekernen, met een TDP van ongeveer 10-15 watt. De tweede generatie Apple-processor is ontworpen op een verbeterd 5nm-principe, met 5 miljard transistors, 100 GB/s geheugenbandbreedte en tot 24 GB verenigd geheugen.

Dit zal waarschijnlijk alleen van belang zijn voor de grafische en neurale verwerkingsopdrachten van de SoC, die een MacBook Air of een iPad Pro lang niet zo veel nodig hebben als een MacBook Pro, en worden vooral gebruikt voor videobewerking of 3D-modellering.

De M2 heeft een 10-core GPU en een neurale engine die in staat is tot 5,8 miljard bewerkingen per seconde, wat volgens Apple ruim 40% meer bewerkingen zijn dan zijn voorganger, de M1.

• Bekijk hier de beste MacBooks en Macs van 2022

De beste processor kiezen is de sleutel tot optimale prestaties uit je pc halen terwijl je binnen je budget blijft. De CPU is de meest doorslaggevende upgrade die je voor je computer kunt maken, of je nu een gepassioneerde gamer of een creatieve professional bent. Een processor van hoge kwaliteit verbetert multitasking en het beheer van workloads, terwijl budgetvriendelijke opties solide prestaties leveren zonder dat je een lening moet aangaan.

Kiezen tussen AMD en Intel is een andere belangrijke beslissing, omdat elke processor unieke voordelen biedt, afhankelijk van je systeem en doelen. Wij hebben al meer dan tien jaar processors getest en gebenchmarkt, zodat we aanbevelingen kunnen doen op basis van onze eigen ervaringen. Dit artikel is er om je te helpen de beste processor te vinden voor jouw specifieke eisen en budget.

Snel overzicht

Beste processoren van 2026

We hebben hieronder de beste CPU's van 2026 verzameld om je te helpen de beste processor voor jouw behoeften te vinden. Of je nu veel of weinig geld wil besteden aan een CPU voor games, een creatieve werklast, de beste VR-ervaring of meer; wij hebben voor ieder wat wils.

De beste processor

De Intel Core i7-14700K is een geweldige processor om het LGA 1700-tijdperk mee af te sluiten, dankzij zijn uitstekende prestaties en prijs voor een midrange processor. Het is slechts een kleine verbetering ten opzichte van zijn voorganger, maar hij is wel beter voor multitasking en zware workloads die de extra kernen nodig hebben.

Hij wordt ook geleverd met WiFi 7 en Thunderbolt 5 uit de doos. Hoewel deze technologieën nog lang niet mainstream zijn, is het toch fijn om een zekere mate van toekomstbestendigheid te hebben bij een nieuwe processor.

Hoewel deze chip vergelijkbare prestaties levert als de Intel Core i9-13900K, heeft hij ook een vergelijkbaar probleem met het afvoeren van de hitte, dus je hebt de beste CPU-koeler nodig om te voorkomen dat deze chip gaat haperen.

Lees meer: Intel Core i7-14700K review

Meest betaalbare processor

De AMD Ryzen 5 7600X is de processor uit de AMD Zen 4-reeks die het meeste is gefocust op een goede prijs-kwaliteitverhouding. De redelijke prijs betekent echter niet dat deze chip een lichtgewicht is. Hij kan natuurlijk niet de grotere 16-core Ryzen 9 7950X bijbenen, maar de single-core-prestaties zijn wel bijna gelijk aan die van zijn grotere broertjes.

Het gebrek aan V-Cache mag de pret ook niet drukken, want de chip is nog steeds erg snel bij het gamen en het is dus ook een goede keuze voor gamers die over willen stappen naar AMD's AM5-platform. Dan helpt de prijs van de processor wel, aangezien de rest van je budget in dat geval aan een nieuw moederbord en nieuwe RAM kan worden besteed.

Gelukkig heb je geen nieuwe CPU-koeler nodig als je er al eentje hebt die geschikt is voor AM4. De Ryzen 5 7600X blijft ook redelijk koel tijdens het gebruik.

Lees meer: AMD Ryzen 5 7600X review

Beste processor qua prestaties

De Intel Core i9-14900K zou normaal gesproken niet het soort chip zijn in deze lijst gezien de vrij geringe prestatieverhoging in vergelijking met de Intel Core i9-13900K, maar het valt niet te ontkennen dat de 14900K de snelste chip is die Intel, of wie dan ook, heeft uitgebracht.

Meteen uit de doos is deze chip in staat om 6,0 GHz te halen, iets wat geen enkele andere gewone processor kan. Hoewel het alleen onder de juiste omstandigheden kan, telt het nog steeds. Het is ook de reden waarom Intel zijn prestatievoorsprong op AMD behoudt terwijl het volgend jaar een nieuw tijdperk ingaat met een herontworpen Meteor Lake-processor.

Dat alles behoudt dezelfde prijs als zijn voorganger. Dit is een opluchting aangezien de inflatie overal ter wereld de pan uit rijst. Deze CPU is niet foutloos. De 13900K is waarschijnlijk voordeliger en dit prestatieniveau gaat gepaard met meer oververhitting dan elke andere chip die we ooit hebben getest, dus zorg ervoor dat je de best mogelijke koeling hebt.

Lees meer: Intel Core i9-14900K review

De beste processor voor games

De AMD Ryzen 7 7800X3D is zonder twijfel de beste AMD-processor op de markt voor gamers vanwege zijn uitstekende prestaties in vrijwel elke game die je ermee speelt, dankzij de 3D V-Cache-technologie.

De prestaties naast gaming zijn echter niet geweldig, dus als je op zoek bent naar een chip die alles kan, is de AMD Ryzen 7 7700X een betere optie in deze klasse, ervan uitgaande dat je niet voor de Intel Core i7-14700K wilt gaan.

Dit is ook een dure chip, hoewel hij iets redelijker geprijsd is dan de Ryzen 9 7950X3D. Als je echter nog geen AM5-moederbord hebt, houd er dan rekening mee dat je ook veel componenten in je pc moet upgraden om deze AMD Ryzen-processor te kunnen gebruiken.

Lees meer: AMD Ryzen 7 7800X3D review

Zo testen we de beste CPU's

Het is onmogelijk om de beste processors van de slechtste te onderscheiden door er alleen maar naar te kijken. Alle kernonderdelen zijn verborgen in vrijwel identieke behuizingen. Zelfs als je die behuizing zou verwijderen, worden de transistors op de CPU-chip letterlijk in nanometers gemeten.

Gelukkig zijn er tests die we kunnen uitvoeren om te zien hoe goed een processor in de praktijk presteert en de beste manier om dat te doen is door een processor tot het uiterste te drijven met behulp van nauwkeurig gekalibreerde benchmarktools die vergelijkbare scores opleveren op basis van hoe goed een processor een specifieke taak heeft uitgevoerd. Denk aan het comprimeren van een videobestand of het uitvoeren van de complexe wiskundige berekeningen die nodig zijn voor 3D-gaming.

We gebruiken bekende tools zoals Geekbench 6, Cinebench R24 en PCMark 10 om processors synthetisch tot het uiterste te drijven met realistische workloads die je waarschijnlijk in het dagelijks gebruik zult tegenkomen. We gebruiken ook pc-games die zijn ingesteld op de laagste grafische instellingen op de beste beschikbare hardware om de CPU-prestaties tijdens het gamen afzonderlijk te bekijken.

Vervolgens kijken we, met de scores, naar de prijs van de processor. De beste processors bieden ofwel de beste prestaties in hun klasse, ongeacht de prijs, ofwel een aantrekkelijke prijs-kwaliteitverhouding. We geven een CPU geen hoge score als de prestaties prima zijn, maar buiten het bereik van een realistisch budget.

We hebben voor het eerst een blik kunnen werpen op zowel de specs als de mogelijke releasedatum van de 15e generatie Arrow Lake-P mobiele processoren, en dat terwijl we de 12e generatie Alder Lake-P-chips nog niet konden uitproberen. 

Deze informatie is afkomstig van een recent gelekte roadmap van de Intel Gen Arrow Lake-reeks. Het toont ons hoe Intel terug wil vechten tegen de M1 Pro/Max-chips van Apple, die er tot nu toe in geslaagd zijn om Intel voorbij te steken als het op geïntegreerde graphics aankomt. 

Het ziet ernaar uit dat Intel Arrow Lake gebaseerd is op de Lion Cove en Skymont-architecturen voor respectievelijk de performance en efficiency-cores. De roadmap voor investeerders vermeldt 'TSMC N3', wat impliceert dat de chips gebruik zullen maken van de N3 process node van TSMC.

Het leak meldt ook dat de CPU's zowel performance als efficiency cores zullen gebruiken, en dat in 6+8 configuraties. De hoeveelheid cores zou naar verluidt 14 zijn, wat hetzelfde is als bij de 14e generatie chips. De Arrow Lake-P APU's zullen echter wel tot 320 graphic execution units gebruiken, wat de grafische prestaties voor laptops die afhankelijk zijn van geïntegreerde graphics opmerkelijk omhoog zal halen. 

Ook al zal Intel chips vrijgeven voor desktops, toch blijft het bedrijf zich focussen op de MacBook Pro 14 inch en MacBook Pro 16 inch. Als we van de huidige geruchten mogen uitgaan, lijkt de chip van Intel het aanzienlijk beter te doen dan de M1, met 14 cores in vergelijking met de 10 van de Apple-chips. 

Volgens de roadmap zullen laptops met de Arrow Lake-P-processoren ergens in 2024 worden vrijgegeven. Dit zijn echter nog steeds allemaal onbevestigde leaks, dus neem het allemaal met de nodige korreltjes zout tot het bedrijf dit bevestigt. 

Via Wccftech

• Beste grafische kaarten van 2022: alle topklasse GPU's voor gaming

De next-gen Raptor Lake-processoren van Intel kunnen met een aanzienlijk grotere cache komen dan hun Alder Lake-voorgangers, als we een nieuw gerucht mogen geloven.

Die informatie is afkomstig van hardware-leaker OneRaichu. In een tweet stelt hij dat  de Raptor Lake-desktop de cache omhoog trekt naar 68MB.

Zoals in de twitter-thread wordt uitgelegd, omvat dit geen L1-cache, wat inhoudt dat het dus L2 en L3 is. Deze laatstgenoemde zijn grotere hoeveelheden geheugen, dat wel trager is. L1 is de snelste CPU-cache, maar kleiner.

De vermeende 68MB-configuratie van de Raptor is een upgrade ten opzichte van de 44MB voor Alder Lake (wat is opgedeeld in 30MB L3 en 14MB L2), dus het zou voor de next-gen chips een stijging zijn van 50 procent, wat best indrukwekkend is.

Analyse: wordt een grotere cache de enige upgrade?

Het is niet de eerste keer dat we horen dat Intel de CPU-cache met Raptor Lake omhoog wil halen. In maart van 2021 stelde een leak dat we in de 13e generatie CPU's een "verbeterde CPU-cache voor gaming" zouden zien.

We moeten al deze informatie zoals steeds wel met de nodige korreltjes zout nemen. De bijkomende cache zou een goede manier zijn om Raptor Lake beter te maken voor gamers, samen met de IPC (instructions per clock)-stijging die een nieuwe generatie processoren ongetwijfeld met zich meebrengt. Onthoud wel dat Raptor Lake slechts een opfrissing wordt van Alder Lake-architectuur, dus dit zijn de gebieden waar de prestatieboosts vandaan zullen komen.

Ook de core-configuraties en kloksnelheden zullen stijgen natuurlijk, al zal het bij de laatstgenoemde slechts een bescheiden upgrade zijn. Andere geruchten stellen dat de 13de generatie processor een 24-core CPU zal zijn, met 8 performance cores en 16 efficiency cores, dus in dit laatste geval zou dat een verdubbeling zijn van wat de huidige 12900K heeft.

De Raptor Lake-chips verschijnen later dit jaar, waarschijnlijk in het derde kwartaal van 2022.

• Beste processoren van 2022: de beste CPU's voor je pc van Intel en AMD

Via Wccftech

Volgens benchmarks is Apple's nieuwe M1 Max-chip drie keer zo krachtig als de originele M1-processor van het bedrijf.

De nieuwe M1 Pro- en M1 Max-chips zijn door Apple uit de doeken gedaan op het Unleashed-event in oktober. Deze chipsets zijn te vinden in de nieuwe MacBook Pro 14 inch en MacBook Pro 16 inch. 

MacRumors meldt dat de eerste Metal Benchmark op Geekbench 5 een tipje van de sluier oplicht over wat we kunnen verwachten van de M1 Max. De SoC (system-on-a-chip) krijgt een score van 68.870. Dit is drie keer zo hoog als de originele M1-chip, die 20.581 punten behaalt in dezelfde test.

Aangezien het om een vroege benchmark gaat, is het raadzaam om dit nieuws met een korrel zout te nemen totdat het product officieel verkrijgbaar is. Als de resultaten kloppen, belooft deze generatie MacBook Pro's een sterk professioneel werkstation te worden.

• De AirPods 3 zijn officieel onthuld
• Beste MacBooks en Macs van het moment
• Alles wat je moet weten over macOS 12 Monterey

De nieuwe MacBook Pro's zijn veelbelovend

Een aantal andere vroege benchmarks voor de M1 Max gingen niet specifiek in op de grafische mogelijkheden van de SoC. Sommige mensen hebben de chipset zelfs vergeleken met de chip van de PS5 op basis van het aantal teraflops, maar dat is nu niet bepaald een ideale manier om erachter te komen hoe goed een nieuw Apple-apparaat het doet op het gebied van videobewerking en rendering.

Ondanks de slechte vergelijking stelt Apple dat de ‌M1‌ Max-chip "soortgelijke prestaties" biedt als een "pro-laptop met een hoogwaardige grafische kaart", terwijl het 100W minder energie vereist. De meest premium versie van de MacBook Pro 16 inch (2021) is hierbij naast de MSI GE76 Raider en de Razer Blade 15 Advanced gelegd.

Analyse: hoe zit het met de M1 Pro-chip?

Er is nog niet zo veel informatie opgedoken over de iets minder krachtige - maar nog altijd sterke - M1 Pro-chip. Het is een betaalbaarder alternatief voor de M1 Max, terwijl het een stap voorwaarts is ten opzichte van de originele M1-chip.

We zien de afgelopen dagen enkel leaks over de meest high-end silicon van Apple, maar we moeten de M1 Pro en M1 Max nog met elkaar vergelijken om zeker te weten of de M1 Pro een goede optie is voor creatieve professionals die aan de slag willen met programma's als Adobe Premiere. Als de M1 Pro niet sterk genoeg blijkt, kom je bij een 14 inch MacBook Pro (2021) met maximale specs al uit op een fors prijskaartje van 6.659 euro. 

De vroege benchmarks van de M1 Max zijn in elk geval veelbelovend. Voor zo'n duur product presteert het momenteel naar verwachting, maar het blaast ons nu niet bepaald weg. We hopen dat de M1 Pro net zo indrukwekkend is als er eindelijk wat officiële testresultaten opduiken.

• Dit zijn de beste laptops van het moment

Apple heeft eindelijk de nieuwe Apple M1 Pro en Apple M1 Max aangekondigd. We dachten op voorhand dat de nieuwe chipset van Apple de M1X-chip zou heten. Volgens Apple is het voor het eerst dat een fabrikant een SoC (system-on-a-chip) voor een Pro-laptop heeft ontwikkeld.

De Apple MacBook Pro 14 inch (2021) en MacBook Pro 16 inch (2021) zijn tijdens het Apple Event op 18 oktober uit de doeken gedaan. De nieuwe Apple-computers zijn voorzien van de nieuwe M1 Pro- en M1 Max-chipsets. Naast de nieuwe laptops zijn ook de AirPods 3 officieel onthuld.

De nieuwe chipsets leveren maximaal 32GB aan RAM-geheugen en beschikken over een indrukwekkend snelle geheugenbandbreedte. In combinatie met het ontwerp met 10-cores moet het erg krachtige prestaties leveren.

De nieuwe chips zijn snel beschikbaar, maar het is nog niet duidelijke welke laptops ondersteund worden. Apple beweert dat de M1 Pro- en M1 Max-chips onder de meest krachtige chipsets voor Pro-laptops vallen. Dit moeten we uiteraard nog testen, maar het klinkt in elk geval veelbelovend.

Apple M1 Pro en M1 Max: prijs en releasedatum

We hadden bij de komt van de nieuwe MacBook Pro's aanvankelijk maar één processor verwacht: de M1X-chip. Uiteindelijk zijn er maar liefst twee chips verschenen: de M1 Pro en M1 Max.

De MacBook Pro 14 inch (M1 Pro) is verkrijgbaar vanaf 2.249 euro, terwijl de 16 inch MacBook Pro (M1 Pro) minstens 2.749 euro kost. De configuraties met M1 Max-chip zijn nog prijziger. Je bent dan minstens 3.209 euro kwijt voor de 14 inch variant. De 16 inch versie met M1 Max-chip is verkrijgbaar vanaf 3.439 euro.

Beide laptops zijn per direct beschikbaar om vooruit te bestellen. Tussen 10 november en 17 november worden de apparaten verscheept, als we de Apple Store mogen geloven.

Het is niet mogelijk om de Apple M1 Pro of M1 Max los te kopen, aangezien ze bij de nieuwe MacBook Pro's horen. Het is wel mogelijk dat andere Apple-computers ook met deze chipset komen.

Specs en prestaties

De Apple M1-chip uit 2020 is al een steengoede processor, aangezien het in staat is om erg krachtige prestaties te leveren, zonder al te veel energie te vergen. Dit resulteert onder meer in een indrukwekkende batterijduur in zowel de MacBook Air (2020) en de 13 inch MacBook Pro (2020). Het lijkt erop dat Apple ditzelfde principe naar de nieuwe MacBook Pro's wil brengen.

De M1 Pro betreft een chip met tien cores, wat er slechts twee meer zijn dan de originele M1-chip. Het biedt echter een dubbele hoeveelheid high-performance cores aan. Er zijn namelijk acht high-performance cores en 2 efficiency cores aanwezig. De originele M1-chip had vier efficiency cores. De M1 Pro moet dus véél sneller zijn dan de M1. Het is echter mogelijk dat de batterijduur hier iets onder zal leiden.

Volgens Apple moeten de nieuwe M1 Pro-chipset zeventig procent betere processorprestaties bieden dan de originele M1-chip. Ook de grafische kaart krijgt een boost. Je mag rekenen op 2.048 EU's (Execution Units), wat flink wat meer is ten opzichte van de 128 EU's in de originele chip. Apple heeft echter niets vermeld over de kloksnelheid van de GPU van de M1 Pro. Als we zelf wat rekenen, verwachten dat deze geklokt is op 1,26GHz, wat erg indrukwekkend is voor een 30W GPU (laag vermogen), vooral met zoveel cores.

De nieuwe M1 Max-chip zal echter nóg krachtiger zijn. De GPU beschikt over 32 cores, waardoor je 4.096 EU's krijgt. We denken dat deze nog hoger geklokt wordt, aangezien Apple stelt dat er tot 50W gebruikt wordt, maar het soortgelijke prestaties biedt als een high-end grafische kaart zoals de MSI GE76 Raider. 

Er is extra RAM-geheugen mogelijk met de komst van de nieuwe processors. De M1-chip biedt ruimte voor 16GB RAM. Voor casual gebruikers is dat meer dan voldoende, maar creatieve professionals hebben mogelijk meer geheugen nodig. De M1 Pro biedt tot 32GB aan centraal geheugen, terwijl de M1 Max maar liefst 64GB RAM-geheugen kan bieden. Voor apps als Final Cut Pro en Blender moet je dus genoeg om handen hebben.

Het extra geheugen is slechts een deel van het verhaal. Apple heeft de geheugenbandbreedte namelijk ook enorm versterkt. De M1 Pro-chip biedt 200GB/s aan bandbreedte, wat belangrijk is voor creatieve doeleinden.

De M1 Max is echter de kers op de taart, met het dubbele aan geheugenbandbreedte: 400GB/s. Het klinkt als een kleine verbetering, maar voor het bewerken van video's van hoge kwaliteit of grote projecten in Blender helpt deze extra bandbreedte je GPU om informatie heel wat sneller te laden.

Apple beweert dat de nieuwe MacBook Pro net zo snel is als de Razer Blade 15, maar de helft minder energie consumeert. Dat is een interessante bewering. Of het klopt, kunnen we pas zeggen nadat we zelf met de nieuwe laptops aan de slag zijn geweest.

• Beste iPhone 2021: welke Apple-smartphone is de beste?

Een nieuw leak van Intel toont de Alder Lake Core i9-12900K, en de benchmarks doen ons vermoeden dat het 12de generatie vlaggenschip indrukwekkende prestaties zal neerzetten.

Deze informatie is afkomstig van HXL, een hardware-leaker die op Twitter actief is. HXL vond enkele van de vermeende benchmarks op Bilibili waarin de 12900K getest wordt op Cinebench R20 en CPU-Z.

De benchmarks werden uitgevoerd op Windows 11 met DDR4 systeem-RAM, waarbij er gebruik werd gemaakt van een QS oftewel Qualification Sample. Dat wijst op de laatste versie voor de release van de chip en zal dus niet veel afwijken van het uiteindelijke product.

• Beste processoren van 2021: de beste CPU's van Intel en AMD
• Beste grafische kaarten van 2021: alle topklasse GPU's voor gaming
• Intels aankomende gaming-GPU toont flinke kloksnelheden in leak

In Cinebench R20 bleken de single-thread-prestaties van de Core i9-12900K bijna 20 procent sneller te zijn dan die van de 11900K, en de prestatieupgrade werd ook bij CPU-Z bevestigd. Hier was de 12900K zelfs 21 procent sneller.

In het multi-threaded testen van Cinebench was de 12900K 65 procent sneller dat de 11900, en slechts een tikkeltje sneller dan de AMD Ryzen 9 5950X. Op CPU-Z was het vlaggenschip van AMD 75 procent beter dan de 11900K en ook heel dicht bij de 5950X. De chip van AMD was hier slechts 3 procent sneller.

Analyse: opnieuw stevige prestaties

Zoals altijd moeten we dit soort gelekte informatie steeds met een korrel zout nemen. Het toont echter weer veelbelovende resultaten voor de Alder Lake-reeks. De single-core-prestaties die 20 procent sneller zijn dan de huidige Rocket Lake-reeks trekken zeker onze aandacht, en ook de multi-core-snelheden die in de buurt liggen van de Ryzen 9 5950X zijn vrij indrukwekkend. 

We moeten hier rekening houden met het feit dat de 5950X een 16-core CPU is met 32 threads. De 12900K komt ter vergelijking naar verluidt met 24 threads (met acht full-power prestatie-cores en acht efficiëntie-cores, met die laatste zonder hyper-threading). De Ryzen-chip heeft hier dus een voordeel van 8 threads, en de uiteindelijke versie van de 12900K-chip zou het nog steeds beter kunnen doen, zeker als hij gekoppeld wordt aan DDR5 RAM. 

Er zijn echter ook wel enkele nadelen aan verbonden. Om te beginnen is er de energieconsumptie van 257W tijdens de stresstest. Daarnaast is er ook de temperatuur die 108 graden Celcius haalde. Dat laatste had naar verluidt te maken met een foutief aangebrachte koeling. Neem die uiteindelijke temperatuur dus met een korrel zout. Die zal bij het afgewerkte product veel lager liggen en in de buurt blijven van die van de 11900K.

Dit is echter weer een veelbelovend leak voor Intel, en het is er eentje dat ons weer doet vermoeden dat Alder Lake een ware kopzorg zal blijken voor AMD en de huidige heerschappij van Ryzen.

• Beste laptop van 2021: onze toplijst laptops van dit jaar

Via Wccftech

Intel Arc is de gloednieuwe grafische technologie van Intel, die volgens het bedrijf meerdere generaties moet meegaan en een hoop producten omslaat, van hardware tot software en diensten.

Op zijn eigen website toont Intel een video waarin Intel Arc wordt uitgelicht. Het zou de manier waarop we games spelen kunnen verbeteren. Dergelijke functies omvatten mesh-shading, realtime ray-tracing en AI-supersampling voor ongelofelijk gedetailleerde foto's. Daarnaast wordt ook 4K-video-upscaling ondersteund.

De eerste grafische kaarten onder de naam Intel Arc verschijnen in het eerste kwartaal van 2022. 

Met de codenaam 'Alchemist' is de eerste reeks producten gebaseerd op Intels Xe-HPG-microarchitectuur. Dit helpt het product om geavanceerde grafische functies zoals ray-tracing op een efficiëntere wijze te kunnen berekenen. 

Naast Alchemist verschijnen er toekomstige codenamen zoals 'Battlemage', 'Celestial' en 'Druid'. 

• Intels aankomende gaming-GPU toont flinke kloksnelheden in leak
• Intels 12de generatie Alder Lake CPU's verschijnen niet allemaal in 2021
• Windows 11 is uit te proberen in je browser

Intel Arc vs. Nvidia en AMD

Het komt niet bepaald als een verrassing dat Intel de wereld van grafische kaarten betreedt. Het gerucht gaat al jaren dat het bedrijf werkt aan een high-end grafische oplossing. Er wordt zelfs gesuggereerd dat de GPU's tijdens CES 2022 worden gelanceerd.

De komst van Intel Arc kan een flinke opschudding veroorzaken op de markt van grafische kaarten. Nvidia en AMD zijn lange tijd de dominante spelers in de GPU-wereld geweest. Nvidia heeft daarbij de leidende voorsprong dankzij de indrukwekkende GeForce RTX 30-reeks. Om een dreiging te vormen voor de sterke grafische giganten zal Intel echter flink zijn best moeten doen. Een sterke eerste indruk is de sleutel tot het overhalen van consumenten.

Jammer genoeg zijn zulke grafische kaarten lastig aan te slepen. Nvidia-kaarten zijn nog steeds ongrijpbaar, onder andere vanwege het wereldwijde tekort aan chips en de toename van cryptocurrency.

Aftermarket-kaarten zoals de GeForce RTX 3060 Ti zijn steeds beter verkrijgbaar, maar de hoge prijzen kunnen enthousiaste consumenten afschrikken.

Intel Arc brengt hopelijk wat meer concurrentie naar de GPU-markt. Mogelijk zijn er dan meer kaarten beschikbaar tegen consumentvriendelijkere prijzen. Dit zou positief zijn voor de high-end pc-gaming-markt, aangezien het een breder publiek kan dienen.

• Dit zijn de beste processoren van 2021

Intel is naar verluidt van plan om zijn 12de generatie Alder Lake-S Core K- en KF-reeksen later dit jaar te lanceren. Het ziet ernaar uit dat de rest van de Alder Lake-lijn nog even op zich laat wachten.

Naast de K- en KF-processoren wil Intel dit jaar ook de Z690-chipset voor moederborden vrijgeven. De rest van de Alder Lake-reeksen en moederborden met H670, B660 en B610 staan gepland voor ten vroegste CES 2022.

Het bericht is afkomstig van Igor's Lab en stelt dat Intel eerst zijn chips en moederbordenchipsets voor "enthousiastelingen" wil vrijgeven. De lancering van de producten voor een breder publiek wordt daarmee uitgesteld.

• Beste processoren van 2021: de beste CPU's van Intel en AMD
• Windows 11 releasedatum per ongeluk gelekt door Intel
• 'Apple iMac 27 met M1X-chip verschijnt pas in 2022'

Alder Lake-release mogelijk vertraagd door gebrek aan PCIe 5.0-componenten

Een van de grootste voordelen die de 12de generatie Intel Alder Lake CPU's zal hebben ten opzichte van zijn grote concurrent AMD, is dat het de eerste zal zijn die PCIe 5.0 ondersteunt.

De verbeterde specificaties van PCIe 5.0 zorgen ervoor dat alles veel sneller en efficiënter draait. Er moeten echter nog componenten zijn die PCIe 5.0 ondersteunen om ervoor te zorgen dat de Alder Lake CPU's van de hogere snelheden gebruik kunnen maken. Als grafische kaarten, SSD's en andere componenten echter blijven hangen op PCIe 4.0, heb je vrij weinig aan die ondersteuning. 

Op dit moment slagen fabrikanten van deze componenten er nog niet goed in om de nieuwe en betere onderdelen op de markt te krijgen. De keuze van Intel om eerst enthousiastelingen aan te willen spreken, doet ons dus vermoeden dat er slechts een beperkt aantal PCIe 5.0-componenten aanwezig zal zijn later dit jaar, en ze zullen bovendien vrij high-end zijn.

We zullen dus wat langer moeten wachten op een brede lancering van de Alder Lake-processoren, maar ook op de algemene toepassing van PCIe 5.0.

• Beste grafische kaarten van 2021: alle topklasse GPU's voor gaming

Na een jaar teasen heeft AMD eindelijk bevestigd dat de FidelityFX Super Resolution-technologie op 22 juni verschijnt. 

AMD maakte de aankondiging tijdens zijn Computex 2021 keynote, en het ziet ernaar uit dat het een gelijkaardige prestatieboost levert als de DLSS-technologie (deep learning super sampling) van Nvidia. In tegenstelling tot de upscaling-tech van Nvidia zal FidelityFX Super Resolution op elke recente grafische kaart werken. AMD demonstreerde de tech dan ook op een Nvidia GeForce GTX 1060 met Godfall.

• Beste processoren van 2021: de beste CPU's voor je PC van Intel en AMD
• Beste grafische kaarten van 2021: alle topklasse GPU's voor gaming
• Beste gaming muis van 2021: de beste gaming muizen die we getest hebben

AMD FidelityFX Super Resolution zou, volgens het bedrijf zelf, een flinke 2x prestatiesprong leveren op grafische kaarten van AMD met de Quality modus van Super Resolution, en een 2x prestatieboost in de Performance modus. Deze cijfers komen van Godfall op 4K met ray tracing op een AMD Radeon RX 6800 XT, dus het is niet duidelijk of deze cijfers ook van toepassing zijn op andere grafische kaarten. 

AMD deelt wel wat informatie over hoe de technologie werkt met de grafische kaarten van zijn concurrent, maar niet even diepgaand als voor de 6800 XT. In Godfall, maar op 1440p, stelt AMD dat de Nvidia GeForce GTX 1060 van 27fps naar 38fps kan gaan op 1440p met gebruik van de Epic Preset en FidelityFX Super Resolution met zijn Quality modus. Dat is niet dezelfde 2x prestatiesprong die AMD voor zijn eigen kaarten stelt, maar het blijft een mooie boost van 41 procent.

We zullen er eerst zelf mee aan de slag moeten om te zien wat de verbetering juist inhoudt, maar gelukkig is 22 juni niet meer zo veraf. We moeten het voorlopig met de beweringen van AMD doen, maar hoe dan ook ziet het er enorm veelbelovend uit.

Er is een Intel Alder Lake processor opgedoken in een game benchmark. Daarmee wordt er gesuggereerd dat de ontwikkeling van de 12de generatie chips mooi vooruit gaat (zelfs als we de nieuwe CPU pas later in 2021 zien verschijnen dan de eerdere geruchten deden vermoeden).

De vroege engineering sample van een (niet nader bepaalde) Alder Lake-S desktop CPU werd door de Duitse techsite ComputerBase opgemerkt in de CapFrameX database. Het toont de chip die Dota 2 draait op een PC met een moederbord van Intel, 32 GB DDR5-4800 RAM en een Nvidia RTX 3080 grafische kaart. Er wordt helaas geen verdere informatie gegeven over de specificaties van de processor, op de kloksnelheid na. Deze bedraagt een relatief slome 2,2 GHz.

• Beste processoren van 2021: de beste CPU's van Intel en AMD
• Nvidia RTX 3080 Ti en RTX 3070 Ti verschijnen mogelijk al in juni
• Beste grafische kaarten van 2021: alle topklasse GPU's voor gaming

De Alder Lake-PC sloeg erin om gemiddeld 120 beelden per seconde te halen in Dota 2, maar op dit moment - met de proefversie van de chip die op een duidelijk beperkte 2,2 GHz draait, het gebrek aan verdere details van de specs van de PC en ontbrekende details rond hoe het spel geconfigureerd werd op vlak van grafische instellingen of resolutie - is dat een vrij zinloos cijfer. 

Wat het ons wel vertelt, is dat een proefversie van een Alder Lake-chip ver genoeg gevorderd is om een spel te kunnen spelen, en dat de CPU inderdaad vorige maand Dota 2 draaide (de benchmark vond op 5 april plaats). Dat is dus een goed teken dat Intel zich aan zijn belofte wil houden om later dit jaar de 12de generatie desktop CPU's te lanceren.

Strakke timing?

We hoorden net dat de Alder Lake chips pas in november verschijnen, nadat de geruchtenmolen eerder stelde dat de lancering al in september zou plaatsvinden. Om eerlijk te zijn lijkt dat ons wat vroeg en zou er slechts zes maanden zitten tussen Rocket Lake en zijn opvolger. De kans is groot dat ook Intel dit te krap vindt na de vorige lancering.

Alder Lake zal een grote verandering zijn en introduceert een nieuwe socket (wat dus ook nieuwe moederborden met zich meebrengt). Het zal op dezelfde manier werken als de big.LITTLE tech van ARM, waarbij er zowel normale CPU-kernen als kernen met een lage energie (maar hoge efficiëntie) worden gebruikt. Dat zal ongetwijfeld voordelen opleveren voor laptopgebruikers op vlak van energie-efficiëntie en batterijduur. De 'kleine' kernen zullen ook voordelig blijken voor desktops. De huidige voorspellingen wijzen op een grote sprong op vlak van prestaties ten opzichte van Rocket Lake.

• AMD Threadripper 5000 CPU's verwacht in augustus

Via VideoCardz

Navigatie-expert TomTom heeft een nieuw navigatiesysteem op de markt gebracht. De TomTom Go Discover beschikt over een 5, 6 of 7 inch scherm met HD-resolutie. Het systeem is te bedienen aan de hand van het touchscreen of door middel van stembediening. Het opstarten van het apparaat en de routeberekeningen verlopen bovendien sneller dan ooit. Ook zijn wegenkaarten nooit meer dan een week oud. 

De TomTom Go Discover heeft een iets aangepaste interface ten opzichte van de Classic of Essential modellen. Zo zijn de richtingaanwijzingen iets duidelijker in beeld gebracht. Daarnaast beschikt de TomTom Go Discover over wereldwijde kaarten, en niet enkel in Europa.

Prijs en beschikbaarheid

De TomTom Go Discover is beschikbaar in drie varianten: een met een 5 inch scherm, een 6 inch display en een met een scherm van 7 inch.

De 6 inch versie is verkrijgbaar voor 259,95 euro en die van 7 inch voor 299,95 euro. De 5 inch variant is enkel verkrijgbaar via de officiële website van TomTom, voor een bedrag van 229,99 euro.

De TomTom Go Classic kost naar verhouding 129,95 euro (5 inch) of 149,95 euro (6 inch). Voor de TomTom Go Essential geldt een prijskaartje van 199,95 euro (5 inch) of 249,95 euro (6 inch). 

Prestaties en functies

De TomTom Go Discover is speciaal gemaakt om jouw rit van A naar B nog prettiger te laten verlopen. Het navigatiesysteem beschikt altijd over de nieuwste wereldkaarten, die kunnen worden ververst door middel van supersnelle 5 GHz wifi. Volgens de fabrikant worden kaarten hierdoor drie keer sneller bijgewerkt dan vorige modellen. 

Het navigatiesysteem beschikt over een vernieuwde processor, waardoor het systeem tot vier keer sneller moet zijn dan voorheen. In de praktijk is het zeker op te merken dat het opstarten van het systeem en het laden van routes een stuk minder tijd in beslag neemt dan we gewend zijn van TomTom-navigatie.

Ons reviewexemplaar betreft de grootste variant van 7 inch, wat betekent dat het over een gigantisch scherm beschikt. Hierdoor zijn iconen een stuk groter, waardoor je makkelijker op de gewenste knop drukt met je vingers. Het HD-scherm is bovendien scherp, waardoor je geen moeite hebt om de informatie van de TomTom af te lezen.

De grootte van het apparaat zorgt er wel voor dat je deze minder makkelijk meeneemt in een handtas. Bovendien neemt het een erg groot deel van je dashboard en autoruit in beslag. Je dient daarom extra rekening te houden met de plaatsing, zodat je tijdens het rijden voldoende zicht hebt op de weg. 

De richtingaanwijzingen staan niet langer in het midden aan de bovenkant van het scherm, maar juist in de linkerbovenhoek. Aan de rechterzijde van het scherm staat nog altijd handige informatie afgebeeld, waaronder de tijd van aankomst, het resterende aantal kilometers en een indicatie van belangrijke punten langs de route (tankstations, files, parkeergelegenheden, enzovoorts).

Je kunt de TomTom Go Discover verbinden met jouw smartphone (via bluetooth), waarna je gebruik kunt maken van live verkeersinformatie, zoals vertragingen en afgesloten routes. Ook biedt TomTom één jaar lang waarschuwingen bij het naderen van flitspalen, en kan het aangeven waar de dichtstbijzijnde parkeergelegenheden en oplaadpunten voor elektrische auto's zijn. Tot slot kan het navigatiesysteem inzicht geven in de brandstofprijzen van nabijgelegen benzinepompen. Indien je hier na een jaar nog gebruik van wenst te maken, kun je nadien een abonnement afsluiten voor TomTom Live Services (4,95 euro per maand of 29,95 euro per jaar).

Een functie die we missen is de mogelijkheid om handsfree te bellen, en oproepen en berichten van je smartphone binnen te krijgen op de TomTom Go Discover. Vanwege het ietwat hoge prijskaartje hadden we een dergelijke functie wel terugverwacht. Het audioniveau van de TomTom Go Discover kan gelukkig harder dan je ooit nodig zal hebben.

De batterij van de TomTom Go Discover gaat slechts twee uur mee, waardoor je deze over het algemeen aan de bijgeleverde oplader wil hangen. De kabel is te verbinden met de bijgeleverde TomTom-houder, waardoor je het navigatiesysteem simpelweg hoeft op te hangen en de aansluiting in de sigarettenaansteker dient te steken. Gebruik je het navigatiesysteem een aantal dagen niet, dan weet het redelijk lang in standby-modus te blijven. De volgende keer als je het apparaat gebruikt, start het dan ook snel weer op.

Installatie en gebruik

De TomTom Go Discover is te bevestigen aan een autoruit of dashboard door middel van de bijgeleverde houder. De bevestiging werkt door middel van een sterke zuignap. 

De bijgeleverde sigarettenaansluiting en kabel kunnen van elkaar worden losgemaakt. Hierdoor kun je ook een sigarettenaansluiting met meerdere USB-poorten gebruiken, waardoor je ook jouw smartphone gelijktijdig kunt opladen met een aparte kabel.

Het verbinden van de TomTom Go Discover met jouw smartphone gaat erg gemakkelijk. Hiervoor dien je de app TomTom MyDrive te downloaden op je toestel en een TomTom-account aan te maken. De koppeling wordt voor je uitgelegd en vergt weinig technologische kennis.

Binnenin de app kun je alvast routes plannen en deze naar je TomTom-navigatie sturen. Daarnaast krijg je op deze manier live-verkeersinformatie binnen op je navigatiesysteem. Zo worden onder meer files op de route herkent en alternatieve routes voorgesteld. 

Moet ik het kopen?

Koop het als...

Koop het niet als...

AMD maakt zich naar verluidt klaar om de volgende generatie Ryzen Threadripper 5000 CPU's in augustus te lanceren.

De Zen 3-architectuur van AMD zit reeds in desktops, laptops en servers, maar heeft zich nog geen weg gebaand naar het high-end spectrum van de desktopmarkt. Het ziet ernaar uit dat hier binnen enkele maanden verandering in komt. Nieuwe geruchten suggereren dat de op Zen 3-gebaseerde Threadripper 5000 CPU's in augustus hun opwachting maken.

Leaker KittyYYuko, die vrij geloofwaardig is op vlak van AMD-leaks, heeft zich op Twitter uitgesproken: "In augustus zal AMD een nieuwe generatie Threadripper-processoren vrijgeven".

• Beste processoren van 2021: de beste CPU's voor je PC van Intel en AMD
• Intel-leak toont details van 12de gen CPU's
• Beste grafische kaarten van 2021: alle topklasse GPU's voor gaming

Dit is het eerste gerucht dat we horen over de lanceringsdatum van de Threadripper 5000. AMD heeft echter nog geen officiële plannen bekendgemaakt voor de next-gen high-end desktop-processoren, dus we moeten dit nieuws met een korreltje zout nemen.

HWInfo ontving recent een update waarin er werd gesteld dat de software nu in staat is om de next-gen AMD Threadripper te detecteren, wat wel suggereert dat er een officiële release aan zit te komen.

De Ryzen Threadripper 5000-reeks van AMD, met als codenaam "Chagall", behoudt naar verluidt het 64-core, 128-thread ontwerp van de huidige Zen 2-based Threadripper 3000-serie. Eerdere geruchten suggereerden dat de CPU's terugkeren naar dezelfde 16-core van de eerste generatie. 

De CPU's zouden ook een grote IPC-stijging hebben dankzij de Zen 3-architectuur. Daar zouden ook hogere kloksnelheden en een verbeterde efficiëntie bijkomen.

Er wordt gespeculeerd dat de AMD Threadripper 5000-processoren ook compatibel zullen zijn met bestaande TRX40-moederborden. Geruchten suggereren dat de CPU's de laatste voor de SP3-socket zullen zijn alvorens AMD naar zijn nieuwe platform overschakelt dat DDR5- en PCIe 5.0-ondersteuning biedt. 

Via: Videocardz

• Nvidia RTX 3080 tekort kan aanhouden tot derde kwartaal 2021

Er zijn online een aantal dia's verschenen van een interne presentatie met daarop informatie rond de 12de generatie Alder Lake desktopprocessoren. De details trekken zeker onze aandacht.

Deze dia's, die voor het eerst verschenen in een bericht van Videocardz, doen enkele pittige uitspraken over de nieuwe silicon. Zo zouden er naar verluidt 20 procent betere single core prestaties zijn en bijna dubbel zoveel voor multi threads ten opzichte van de vorige generatie. Er wordt niet verduidelijkt of het om de 11de  generatie Rocket Lake of Tiger Lake gaat. 

Het is en blijft een leak, hoe officieel de informatie er ook uitziet, dus neem alles zeker met de nodige korreltjes zout. 

De Alder Lake processoren van Intel zijn gebaseerd op de big.LITTLE-architectuur die voor het eerst door Arm Ltd. werd ontwikkeld. Alder Lake zal gebruik maken van een combinatie van kleinere cores met een hoge efficiëntie en grotere cores die zich richten of hogere prestaties, net als bij de Apple M1-chip die ook op het ontwerp van Arm is gebaseerd.

Door de weinig veeleisende processen toe te wijzen aan de efficiënte cores worden de prestatie-gerichte cores vrijgemaakt om het zware werk te verrichten, zoals gaming en video.

• Beste processoren van 2021: de beste CPU's voor je PC van Intel en AMD
• Intel Core i7-11700K presteert mogelijk toch beter dan AMD Ryzen 9 5900 X
• AMD RX 6700 XT: gelekte game benchmark toont veelbelovende GPU

Krijgt Intel zijn CPU-kroon terug met big.LITTLE?

In het begin van 2021 stootte AMD voor het eerst in meer dan 15 jaren Intel van de kroon op vlak van het desktop-marktaandeel. Dat heeft het te danken aan de populariteit en prestaties van de Ryzen-processoren.

Intel is nog steeds heer en meester op de markt van mobiele en serverprocessoren. Er wel indicaties dat AMD zich ook wil opwerken in de ruimte van mobiele toestellen, voornamelijk met zijn Pro-reeks CPU's. Het zou ons dus niet verrassen dat Intel een inhaalbeweging wil maken, en Alder Lake kan daar zeker aan bijdragen.

Gezien het succes van de M1 van Apple lijkt het een slimme zet van Intel om de big.LITTLE architectuur te gebruiken voor hun nieuwe generatie CPU's. AMD liet zich hier al minder positief over uit en stelde dat het veel te vroeg is voor big.LITTLE om een werkend platform te zijn. Apples M1 heeft ons echter getoond dat de prestatieverbeteringen wel echt zijn, zelfs zonder software die specifiek op dit soort architectuur is afgesteld. 

Intel maakt met de big.LITTLE-opstelling een groot onderscheid tussen zijn processoren en die van AMD. Als big.LITTLE zich de komende jaren bewijst, dan neemt Intel zonder problemen de CPU-kroon af van AMD, net zoals het 15 jaar geleden deed.

• Beste grafische kaarten van 2021: alle topklasse GPU's voor gaming

De Intel Core i7-11700K processor kan toch sterker uitvallen dan er eerst werd vermoed. Eerdere leaks suggereerden dat de CPU van Intel moest onderdoen voor de AMD Ryzen 7 5800X, maar een nieuw benchmarkresultaat stelt dat de chip de vlaggenschip-CPU van AMD wegblaast.

Niet iedereen is een fan van de manier waarop UserBenchmark (de website waar deze Intel Core i7-11700K-resultaten zijn opgedoken) de gemiddelde scores vermeldt, maar de CPU presteerde mooi in de single-core, dual-core, four-core en eight-core lijsten. Net zoals bij alle andere gelekte informatie kunnen we niet 100 procent garant staan voor de echtheid van de resultaten, maar hoe dan ook brengen ze de laatste Rocket Lake-S CPU opnieuw tot de aandacht. 

We zullen later deze maand meer vernemen over de Intel Core i7-11700K, met een officiële onthulling die gepland is op 16 maart. Nadat de chips te vroeg te koop werden plaatst, zagen we dat je er waarschijnlijk eentje zal kunnen kopen voor 469 euro, met een vermeende releasedatum op 30 maart.

• 'Intel Come Lake Core i9-10900KS CPU verschijnt binnenkort'
• 'AMD RX 6700 XT verschijnt in maart'
• 'Intel Rocket Lake CPU pre-orders gaan op 16 maart van start'

Serieuze benchmark?

We moeten vermelden dat Intel CPU's meestal beter presteren dan AMD als het op lower-core benchmarks aankomt. Intel legt zijn beslag op de top vijf voor de single-core lijsten op UserBenchmark, en de Intel Core i7-11700K en Core i9-11900F zijn de twee beste CPU's bij dual-core, four-core en eight-core categorieën. 

De AMD Ryzen 9 5900X en AMD Ryzen 9 5950X komen in die lijsten op de derde plaats, maar ze presteren significant beter in de lijsten met hogere cores. Gezien de schaarste die momenteel heeft rond de AMD Ryzen 9-chips maakt het ook weinig uit of ze sterker zijn.

Laat je hoe dan ook nog niet te hard meeslepen door de resultaten. De Intel Core i7-11700K benchmarkresultaten zijn op het moment van schrijven slechts gebaseerd op drie steekproeven, in tegenstelling tot de 21.000 van de AMD Ryzen 9 5900X. Zodra meer mensen met de hardware aan de slag gaan, zullen we een beter beeld krijgen van de kracht van de processor. Als je echter op zoek bent naar een nieuwe CPU, dan zul je misschien nog even moeten wachten.

• Beste processoren van 2021: de beste CPU's voor je PC van Intel en AMD

Via Notebook Check 

We moeten misschien niet lang meer wachten op Intel’s Rocket Lake processoren. De CPU's kunnen op 16 maart onthuld worden, met pre-orders die op dezelfde dag live gaan. Deze datum valt voor de algemene beschikbaarheid van de chips tegen het einde van maart. 

De 11de generatie CPU's zullen te koop zijn op 30 maart om 17:00, wat ook het moment is dat de reviews van de processoren bekend worden gemaakt. Dat hebben bronnen bekend gemaakt aan Wccftech. De details lijken vrij precies, maar zoals steeds moeten we toch de nodige voorzichtigheid aan de dag leggen met dit soort geruchten.

• Dit zijn de beste processoren
• En bekijk hier de beste grafische kaarten voor gaming
• 'Apple blijft gebruik maken van Intel-processoren'

Het nieuws van de onthulling op 16 maart ligt goed in de buurt van eerdere geruchten die stelden dat Intel de next-gen chips op 15 maart zou lanceren.

Wat ons wel een beetje gek lijkt, is dat de pre-orders live gaan na de lancering, maar de reviews verschijnen pas twee weken laten bij de officiële verkoop.

Met andere woorden: zij die de chip pre-orderen, zullen een sprong in het diepe maken, zonder iets van voorkennis rond de prestaties van deze 11de generatie chip (op wat ze uit leaks weten na).

Microcode-vertraging

Wccftech verklaart dat Intel de verkoopdatum van de Rocket Lake-chip naar verluidt vertraagt vanwege een nieuwe microcode-update die door moederbordfabrikanten moet worden uitgevoerd, en om zo te verzekeren dat deze updates ook plaatsvinden. Het is echter nog steeds onduidelijk waarom de pre-orders dan zo vroeg van start gaan. 

Als dit het geval is, en vergeet niet dat het nog steeds om speculatie gaat, dan toont het een situatie waarin Intel denkt dat gebruikers blij zullen zijn met de nieuwe Rocket Lake, zonder dat ze eerst iets van prestatiebenchmarks hebben gezien. Intel heeft al wel enkele hints gegeven, maar deze zijn niet voldoende voor het volledige plaatje.

Of gebruikers zo enthousiast gaan toehappen moeten we nog afwachten. Als het wel het geval is, dan zullen er veel pre-orders worden verkocht aan mensen die zich zorgen maken over de voorraad en beschikbaarheid van de nieuwe CPU van Intel tegen het einde van maart. 

We horen dan ook enkel nieuws over voorraadproblemen - zeker bij AMD - en hoe de grotere problemen rond de vraag en het aanbod van PC-componenten niet snel zullen worden opgelost.

Een andere theorie stelt dat Intel de pre-orders zo snel mogelijk live wilt om zoveel mogelijk winst te halen uit de eerder vermelde voorraadproblemen van AMD's Ryzen (voor de tekorten op sommige Ryzen 5000-chips beginnen te verdwijnen, wat volgens geruchten mogelijk is).

Rocket Lake zal met een octacore CPU komen (in plaats van de 10-core processor bij Comet Lake. Er zijn ook geruchten dat de premium Core i9-11900K zelfs AMD kan aanvallen als het op de prijs aankomt.

• Nieuwe versies 12de generatie Intel-processoren gelekt

Bij Intel zou een nieuwe topklasse Come Lake-processor in de maak zijn, en volgens een nieuw bericht wordt het een nieuwe variant van de vlaggenschip 10900K.

Tom's Hardware merkte een Core i9-10900KS-processor op in een Intel Software Advantage Program-document dat CPU's opsomt die in aanmerking komen voor een Crysis Remastered-gamebundel.

• 'Apple blijft gebruik maken van Intel-processoren'
• Hier is onze lijst met de beste processoren
• Nieuwe versie 12de generatie Intel-processoren gelekt

De 10900KS wordt samen naast de reeds bestaande 10900K- (het standaard model) en 10900KF- (zonder geïntegreerde graphics) versies van de topklasse Comet Lake-chips van Intel vermeldt, waarbij dit suggereert dat het een nieuwe variant is die binnenkort uitrolt. Vergeet niet dat Rocket Lake in maart zou worden gelanceerd, en als Intel een nieuwe versie van de 10900K heeft, dan zal deze waarschijnlijk voor de next-gen chips verschijnen.

Strakke CPU's

Volgens de huidige voorspellingen wordt het een speciale uitvoering van de 10900K CPU. Het zou gaan om een 'binned model' gaan, wat kortweg inhoudt dat ze lichtjes hogere kloksnelheden kunnen hebben, net zoals de eerdere 9900KS (die een all-core 5GHz boost had, maar we zullen dat moeten afwachten met de 10900KS).

We moeten natuurlijk realistisch blijven, want het verschijnen van de CPU in een document is natuurlijk geen belofte dat deze eraan zit te komen. Het zou om een drukfout kunnen gaan (misschien was Intel van plan om de CPU uit te brengen, maar heeft het zich bedacht). Er kunnen zich hier een aantal scenario's voordoen, dus neem alles met een korreltje zout. Er bestaat echter wel een kans dat een 10900KS binnenkort verschijnt.

Als we deze dan toch zien opduiken, dan zal de 10900KS zo te zien verschijnen met een kopie van Crysis Remastered, zoals het document aangeeft.

Het ziet ernaar uit dat Intel momenteel terugslaat in de strijd met Ryzen-processoren. De prijzen van Comet Lake-CPU's worden bij enkele handelaars naar beneden gehaald, en dit zou een nieuw offensief kunnen zijn in de strijd tegen AMD, dat momenteel worstelt met bevoorradingsproblemen van de nieuwe Ryzen 5000 CPU's.

• Bekijk hier de beste grafische kaarten voor gaming

Een benchmark voor een prototype van Intels aankomende 10nm Alder Lake-S CPU's toont ons dat de nieuwe big.LITTLE CPU reeds een i9-9900K processor overklast.

Verscheidene benchmarkresultaten voor de next-gen CPU van Intel, die tegen het einde van 2021 zou arriveren, zijn al online opgedoken, waaronder eentje dat de ondersteuning van DDR5 RAM toont. Deze vermeldt ook een basisfrequentie van de processor van 2,2GHz, wat het hoogste is dat we tot nu toe bij Alder Lake-S hebben gezien als het op frequentie aankomt. 

De testresultaten voor de 12th-gen CPU zijn afkomstig van Geekbench 4.4, en zoals Videocardz reeds aanhaalde, had het misschien wat problemen bij het onderscheiden van de nieuwe processorarchitectuur, aangezien het een boostfrequentie van 27,2GHz registreert en dat duidelijk een foutje is. 

Met een combinatie van acht high-performance "Golden Cove"-cores en acht "Gracemont"-efficiency cores is het nog niet duidelijk van welk type core de basisfrequentie gelezen werd, maar het haalt het waarschijnlijk van een Gracemont-core. Met een basisfrequentie van 2,2GHz zou dat significant lager zijn dan een Intel i9-9900K, die een basisfrequentie heeft van 3,6GHz en slechts één type core.

• Nieuwe versies 12de generatie Intel-processoren gelekt
• 'Apple blijft gebruik maken van Intel-processoren'
• AMD haalt Intel in op desktop CPU-marktaandeel voor het eerst in 15 jaar

Als we echter kijken naar de prestatiescore van Geekbench 4.4, dan zien we dat de Alder Lake-S de i9-9900K overklast in single core-prestaties met net onder de honderd punten (6.439 ten opzichte van 6.340). Als het op multicore-prestaties aankomt, dan raast het de i9-9900K volledig voorbij (47.870 tot 35.500), dus GeekBench las waarschijnlijk van een efficiency core bij het klokken van de basisfrequentie van de CPU.

We weten nog steeds niet alles over het prototype dat werd getest. We hebben al verschillende processorsnelheden gezien voor Alder Lake-S, dus het is nog onbekend of dit een verschillende processorklasse is, of eerder een meer volwassen herwerking van die eerdere builds.

We wisten reeds dat er PCIe 5.0-ondersteuning was, en de nieuwe benchmark lijkt wel de ondersteuning van DDR5 RAM door de Alder Lake-S te bevestigen. De huidige generatie van Ryzen CPU's is nog niet zo ver gevorderd, al heeft AMD al wel laten weten dat de 5nm Zen 4-architectuur, die in 2022 zal verschijnen, ondersteuning zal brengen voor DDR5 en PCIe 5.0.

• Hier vind je de beste processoren van 2021

Opnieuw zijn er details over Intels Alder Lake CPU-reeks verschenen. Dit maal krijgen we een kijkje in wat we kunnen verwachten.

De laatste informatie komt van een update van SiSoftware Sandra, en werd opgemerkt door KitGuru. Hierin wordt er bevestigd dat de benchmarking tool drie varianten van de CPU-architectuur zal ondersteunen: Alder Lake-S voor desktops, Alder Lake-P voor laptops en Alder Lake-M voor toestellen met een lager vermogen.

Deze CPU's zullen gebaseerd zijn op een hybride architectuur die een combinatie is van normale cores en cores met een lager vermogen - een systeem dat lijkt op ARM's big.LITTLE-technologie. Elke nieuwe versie van Alder Lake komt echter met een andere core-configuratie, afhankelijk van het systeem waar het voor wordt gebruikt.

• Dit zijn de beste grafische kaarten voor gaming
• We hebben natuurlijk ook de beste processoren opgelijst
• Nvidia's line-up van grafische kaarten werd net wat verwarrender op CES 2021

Alder Lake-M zal bijvoorbeeld beperkt worden tot twee grote cores en acht kleinere cores, terwijl Alder Lake-S maximaal acht grote en acht kleine cores zal aanbieden.

Enkele bijkomende details over Alder Lake-M werden ook al gemeld door Coreboot, dat bevestigt dat de CPU's met laag vermogen met 10x PCH PCIe lanes komen, in tegenstelling tot de 12x op de Alder Lake-P.

Ander nieuws over Alder Lake-S dat Intel kort liet vallen tijdens de presentatie op CES 2021 is opgedoken dankzij een post op open-source Media Driver GitHub van Intel. Dit onthult dat de desktop CPU's met ofwel de GT0.5 of GT1 Xe-LP iGPU's komen, met dezelfde iGPU-architectuur als de Tiger Lake en Rocket Lake-platformen.

De drie Alder Lake-sub-architecturen worden verwacht in de 12de generatie Core-serie te verschijnen. Ook al is het niet duidelijk of ze alle drie op hetzelfde moment verschijnen, Intel heeft al wel laten weten dat Alder Lake in de tweede helft van 2021 zijn opwachting maakt.

"We zullen Alder Lake voor desktop en laptop kwalificeren voor productie en beginnen met onze volumestroom in de tweede helft van 2021", zei Intel CEO Bob Swan in januari 2021.

Volgens meer recente geruchten zal Alder Lake-S waarschijnlijk in september lanceren, zes maanden na het verschijnen van Rocket Lake-S.

• AMD haalt Intel in op desktop CPU-marktaandeel voor het eerst in 15 jaar

AMD heeft zojuist voor het eerst in 15 jaren Intel voorbij gestoken als het op desktop CPU-marktaandeel komt. Dat heeft het te danken aan de kracht van de Ryzen-reeks processoren, die voor het eerst in 2017 op de markt kwamen. 

De cijfers van het marktaandeel, die door de PerformanceTest benchmarking tool van PassMark Software werden verzameld, toonden dat AMD op 4 januari 2021 wereldwijd een aandeel van 50,8 procent had in de markt van Windows desktop CPU's. Daartegenover stond Team Blue met 49,2 procent. Intel zat op 5 januari al terug op een kleine voorsprong van 0,4 procent, maar AMD heeft hoe dan ook een belangrijke grens overgestoken in de strijd met zijn aartsrivaal.

De laatste keer dat AMD Intel de loef afstak, was in Q1 2006, met een marktaandeel van 53,9 procent. Dat verloor het in het volgende kwartaal, nadat Intel de tegenaanval had ingezet en 11 jaar de koploper werd, met bijna 80 procent van het aandeel van de desktop CPU-markt in Q4 2016.

Na de release van de Ryzen-serie CPU's van AMD in 2017 keerde het tij voor Team Red. Het klom snel terug naar een gelijke voet met Intel. Met producten zoals de Ryzen 7 5800X en Ryzen 9 5900X die minder dan drie maanden oud zijn, heb je weinig redenen om te denken dat AMD zich nu zijn voorsprong laat ontnemen.

Nu steeds meer systemen benchmarks krijgen, zullen deze cijfers nog veranderen. Het wordt dus nog afwachten of AMD deze klim kan volhouden, maar aangezien Intel problemen ondervindt om zijn processoren in een 7nm architectuur te krijgen, lijkt het alsof AMD op het juiste pad zit om Intel als het op desktop CPU's aankomt voor te blijven.

• Hier vind je een lijst van de beste processoren die er nu zijn
• Benchmarks van Big Navi GPU van AMD brengen Nvidia mogelijk in problemen
• AMD lijkt een einde te maken aan de grafische dominantie van Nvidia

Intel blijft de markt van laptops en servers domineren

Ook al heeft Intel deze ronde op het desktop CPU-front waarschijnlijk verloren, het blijft toch de grote baas als het op CPU's voor laptops en servers aankomt. Zoals Techspot aanduidt: met 83,7 procent van de Windows laptops met een Intel CPU die werden getest, moet AMD nog een lange weg afleggen voordat ze Intel bijbenen. Als het op servers aankomt heeft Intel een marktaandeel van 98,6 procent en AMD slechts een luttele 1 procent van alle geteste servers.

Ook al zijn deze cijfers nogal naar een kant gericht, houd er rekening mee dat AMD slechts vier jaar nodig had om van een vergelijkbare positie terug te komen nadat het bijna uit de desktop CPU-markt was geworsteld. Als iemand het kan, dan is de kans groot dat het AMD is.

• AMD RX 6900XT is mogelijk kampioen in overklokken

Intel's Rocket Lake vlaggenschip - dat denken we toch, want het is een 8-core model - is gespot in een gelekte benchmark die laat zien dat hij op gelijke voet staat met de AMD Ryzen 5800X (die ook 8-cores heeft).

Bekende Twitter leaker Tum_Apisak ontdekte het bijbehorende Geekbench 5 resultaat, dat een 8-core Rocket Lake processor (11e generatie chips hebben maximaal 8 rekenkernen) in een HP Omen desktop PC toont. De PC-maker gebruikt die vermoedelijk bij testen, als dit resultaat tenminste echt is.

Hou die korrels zout dus maar klaar. De score van 1.645 in single-core ligt zeer dicht bij de Ryzen 5800X die rond de 1.660 haalde zoals Wccftech opmerkt. Er is een beetje meer speling bij de multi-core score, waarbij Rocket Lake een resultaat van 9.783 haalde, in vergelijking met meer dan 10.400 voor de 5800X.

• Dit zijn de beste CPU's
• En dit zijn de beste laptops

De Rocket Lake CPU zou volgens die gegevens een 3.4GHz basisklok en 5GHz boost hebben. Dat laatste zal zeker hoger zijn in de definitieve specs, want we hebben eerder geruchten gehoord van potentiële boost klokken van maximaal 5.5GHz.

De prestaties zouden met andere woorden een beetje beter moeten zijn in het eindproduct. Vergeleken met Intel's huidige Comet Lake line-up, en de 8-core 10700K, is deze Rocket Lake chip respectievelijk 21% en 9% sneller in single-core en multi-core.

Veelbelovende vooruitblik

Het is een veelbelovende blik op Intel's next-gen 8-core CPU, en we hebben ook gehoord dat gaming prestaties in het bijzonder een troef zijn. De on-board cache zou namelijk worden opgevoerd, want dit lek toont de Rocket Lake processor met 4MB L2 cache, en 16MB L3.

Rocket Lake zou begin 2021 gelanceerd worden (volgens de geruchten in maart) en de verschijning van een chip in een HP testtoestel is hopelijk een andere kleine indicatie dat Intel op schema zit met de lancering. Vergeet daarnaast niet dat Comet Lake een beetje is opgeschoven en Intel kan zich een uitstel niet veroorloven, aangezien AMD's Ryzen 5000-processoren al verkrijgbaar zijn.

Rocket Lake chips zullen tot slot achterwaarts compatibel zijn met Z490 moederborden en zullen komen met ondersteuning voor PCIe 4.0.

Benchmarks voor de nieuwe AMD Ryzen 5 5600X zullen de rivaliserende Intel Core i5-10600K helemaal achter zich laten op zowel single-core als multi-core prestaties, volgens een nieuw lek.

De Cinebench R15 CPU benchmark scores voor de Ryzen 5 5600X zijn geweldig, als het laatste AMD-lek dat op Twitter werd gezet door TUM_APISAK klopt.

Met een multi-core prestatie van 2048cb en een single-core van 258cb blaast het de concurrerende Intel Core i5-10600K helemaal weg.

In onze review van de 10600K haalde het een single-core score op Cinebench R15 van 201cb en een multi-core score van 1457cb.

Dit houdt in, zoals Wccftech aanhaalt, dat de 5600X 42% sneller is dan de rivaliserende i5-106000K qua multi-core snelheid, en 25% sneller in single-core prestaties - en dat allemaal terwijl het tegen een lagere kloksnelheid loopt en tegen 60W minder TDP, 125W naar 65W.

Dat niet alleen, de 5600X van Team Red overstijgt ook de Intel Core i7-10700K op zowel multi-core als single-core prestaties, volgens de cijfers van Wccftech.

Dit gezegd zijnde hebben we zelf nog geen benchmarks van de nieuwe Ryzen 5 5600X kunnen maken, dus neem dit Twitter-lek met een ongezonde hoeveelheid korreltjes zout, zeker met cijfers die zo de pan uit swingen. Als de nieuwste CPU van AMD deze prestaties toont, dan wordt het heel spannend.

• AMD geeft voorproefje van high-performance CPU en GPU-hardware voor 2021
• Vind hier de beste processoren van AMD en Intel van 2020
• Benchmarks van AM's Big Navi brengen Nvidia mogelijk in de problemen

Lek toont dat AMD Intel verplettert qua single-core prestaties

AMD heeft in de laatste generaties een voorsprong genomen ten opzichte van Intel als het op multi-core prestaties aankomt, maar het bedrijf hinkte lang achterop als het op single-core prestaties aankwam.

Dit is belangrijk omdat single-core prestaties het grootste verkooppunt zijn op een Intel Core CPU, aangezien veel applicaties, zoals PC games, geoptimaliseerd zijn voor single-core prestaties. Als je dus een gaming PC maakt, dan zal single-core prestatie elke keer belangrijker zijn dan multi-core prestaties.

Als AMD met deze cijfers voor de Ryzen 5 5600X op de proppen komt, dan is het geen strijd meer met Intel, maar gewoon afgelopen. Met een stijging van 25% single-core prestaties tegen deze prijs zou AMD de kroon van het hoofd van Intel stelen op een van de belangrijkste vlakken die gamers en creatievelingen nodig hebben om hun systeem rond te bouwen.

Zoals we reeds zeiden, hebben we zelf (nog) geen cijfers van de Ryzen 5 5600X kunnen testen, maar als deze cijfers kloppen, dan wordt het een mager jaar voor Intel.

• AMD lijkt een einde te maken aan de grafische dominantie van Nvidia

De Rocket Lake-processoren van Intel – de next-gen CPU's die in 2021 verschijnen - zullen veel sterkere prestaties aanbieden in gaming dan de huidige Comet Lake-chips, met all-core overclocking tot 5GHz en verhoogde snelheden tot 5,5GHz.

Dat zou het geval zijn volgens lekker ITCooker (via WccfTtech), die nieuwe details over de Rocket Lake-CPU's liet vallen (nadat hij eerder een afbeelding toonde van een setup die op een proef-chip van Intel van de aankomende 11e generatie draaide).

• Hier vind je de beste processoren
• Zo kies je een PC-case 
• Overkloksnelheid van de Intel i9-10900K overtreft concurrenten

Wat we hiervan moeten onthouden is dat Intel grote stappen heeft genomen met architecturale verbeteringen als het aankomt op gamingprestaties - het is blijkbaar de grootste sprong sinds Skylake van 5 jaar geleden - en we kunnen veel sterkere prestaties verwachten dan de huidige 10e generatie processoren (die al goed hun werk doen bij PC-games).

In het kort, Rocket Lake blijft misschien gebouwd op een 14nm-proces, maar architecturale verbeteringen - gericht op gamers - zullen gigantisch zijn, plus L1- en L2-caches zullen groter zijn (met een voorgestelde stijging van 50 procent naar 48KB voor de eerste en een verdubbeling van grootte voor de L2 naar 512KB).

Dat klinkt inderdaad spannend, maar onthoud dat je ook hier je verwachtingen wat moet intomen - dit zijn en blijven uiteindelijk slechts geruchten. Verder zou het een ander verhaal zijn als je buiten gaming stapt. Met de Rocket Lake die op 8 kernen loopt, zegt ITCooker dat benchmarks zoals Cinebench R20 multi-threaded nog steeds onderdoen aan de Ryzen-processoren van AMD.

ITCooker zegt ook dat het heel makkelijk zal zijn om een all-core overclock naar 5GHz uit te voeren met Rocket Lake-silicon.

Boosthemel

Een andere lekker, MeibuW, zei dat Core i9 CPU's in staat zullen zijn om turbosnelheden van tot wel 5,4GHz of zelfs 5,5GHz te halen met Rocket Lake. Dat Core i9-model is een octacore met 16 threads, net als de Core i7. Dit wil zeggen dat de chips zullen verschillen in het klokken. 

De lekkers gokken zelfs naar een potentiële prijs van Intel, met de Core i7-processor van Rocket Lake die onder de $400 zou komen, om zo de concurrentie aan te kunnen gaan met de Ryzen 9 5800X en qua prijs onder de octacore-chip van AMD te gaan die op 5 november zou verschijnen voor $449.

We willen hier echt wel de nodige voorzichtigheid vragen, maar er is zeker een goed argument dat Intel zijn pijlen snel en hard moet richten op AMD als het op prestaties en prijs aankomt. Zo kunnen ze terug aan terrein te winnen in de desktop CPU-markt. Het lek suggereert dat dit wel eens het plan van Intel zou kunnen zijn. 

Intel liet ons recent weten dat Rocket Lake begin 2021 arriveert, zoals we in het begin hebben gemeld. Intel liet verder niet veel informatie los over de 11e generatie chips, buiten het feit dat ze PCIe 4.0 ondersteunen. Er was echter wel een duidelijke focus op gamingprestaties - wat overeenkomt met wat de huidige geruchten zeggen over de architecturale verbeteringen voor PC-gaming. 

• Intel wil Chromebooks innoveren met Tiger Lake-processoren

AMD CEO Dr. Lisa Su zal een keynote speech geven op het digital-only evenement CES. Dat werd aangekondigd door de Consumer Technology Association (CTA). 

Su, die ook dit jaar een speech gaf op CES, zal een toespraak geven over "de toekomst van onderzoek, opleiding, werk, entertainment en gaming, inclusief nieuwe high-performance oplossingen voor computing en graphics."

Dit suggereert dat we wat CPU- en GPU-nieuws te zien zullen krijgen, maar het is niet duidelijk wat AMD juist in het verschiet heeft voor de tech-show van januari, zeker nu het bedrijf ook volgende maand zelf een evenement organiseert. Dit evenement, dat virtueel plaatsvindt op 28 oktober, zal naar verwachting de lancering zijn van de langverwachte RDNA 2-based Big Navi-grafische kaart en Zen 3-based Ryzen 4000 desktop-processoren. 

• We hebben de Nvidia RTX 3080 getest
• We tonen je hoe je een PC moet bouwen
• Dit zijn de beste 4K monitoren

Volgens een recent gelekte roadmap van AMD ziet het er echter naar uit dat Team Red een reeks producten heeft gepland voor 2021. Dit houdt de Ryzen 5000 'Cezanne' APU's in die wel een de laatste chips van AMD zou kunnen zijn om in de AM4-socket te passen, en nieuwe 7nm processoren met codenaam 'Van Gogh' die de eerste APU's van AMD kunnen zijn om ingebakken te worden in Navi-graphics. 

Beide worden geacht om te lanceren begin 2021, zodat ze kunnen verschijnen tijdens de virtuele CES-conferentie van Su. 

"AMD-technologie zit in het hart van veel populaire producten en diensten voor consumenten. Bij het blijven streven naar betere prestaties vergroten we de mogelijkheden voor persoonlijke computers, gaming en online diensten en ervaringen", zo stelt Dr. Lisa Su, CEO van AMD.

"Ik kijk ernaar uit om spannende, nieuwe technologische ontwikkelingen met jullie te delen op CES 2021, en dat op vlak van de manieren waarop we leven, werken, leren en spelen."

Lisa Su vergezelt daarmee de voorzitter en CEO van Verizon Hans Vestberg, die al werd aangekondigd als een spreker op CES 2021. 

• AMD Big Navi verslaat misschien dan toch niet de Nvidia RTX 3080, maar komt aardig in de buurt

Volgens de laatste geruchten staan AMD's Ryzen 4000 desktop processors op het punt om de massaproductie in te gaan. Ze zouden dus op schema moeten zitten voor een lancering in 2020, zoals eerder is aangegeven.

Deze informatie komt van Igor's Lab, waar wordt gesuggereerd dat de Ryzen 4000 CPU's 'B0 stepping' hebben bereikt (een technische term voor een andere revisie van een processor). Waarschijnlijk zal dit de definitieve versie zijn en is AMD nu klaar om te beginnen aan de massaproductie van de afgewerkte producten.

• Dit zijn de beste laptops van 2020

Aangezien het een gerucht is, moeten we hier erg kritisch naar kijken. Zelfs als de bronnen correctie informatie hebben, bestaat er nog altijd de mogelijkheid dat er last-minute wijzigingen doorgevoerd worden.

Geen haast?

Het is nog steeds niet zeker wanneer deze CPU's precies zullen worden gelanceerd, maar we hebben gehoord dat het mogelijk is dat AMD de chips al in september zal onthullen. In werkelijkheid zou het oktober kunnen zijn of zelfs nog later dit jaar.

Nu de massaproductie van start lijkt te gaan, zouden de chips eerder vroeger dan later verschijnen. AMD staat echter niet noodzakelijk onder druk om de Ryzen 4000 de deur uit te krijgen.

Bestaande Ryzen 3000-processoren zijn immers sterke concurrentie voor Intel's nieuwste Comet Lake-reeks. Daarnaast wachten we ook vol spanning op het debuut van de vernieuwde Ryzen 3000 'XT'-modellen, die heel binnenkort zouden kunnen verschijnen.

Omdat Intel's Rocket Lake CPU's nog steeds niet klaar zijn en mogelijk pas in Q1 of Q2 van 2021 worden gelanceerd (en nog steeds gebouwd zijn op 14nm), lijkt AMD erg in de belangstelling te staan. Dat zien we ook duidelijk terug in de verkoop van hun desktop-hardware.

Via Wccftech

• Dit zijn de beste CPU's van 2020

Meer gelekte benchmarks voor de Intel Core i9-10900K zijn online opgedoken en laten zien dat de nieuwe topprocessor een indrukwekkende 5.4GHz overklok kan halen. 

De Intel Core i9-10900K werd vorige week aangekondigd als het vlaggenschip van Intel's 10e generatie Comet Lake-S reeks. De nieuwe processor is verbeterd ten opzichte van de vorige Core i9-9900K en heeft 10 cores, 20 threads en een TDP van 125W. Dat is een enorme sprong voorwaarts ten opzichte van de 95W van zijn voorganger. Daarbovenop haalt hij ook boostklokken tot 5,3GHz op twee cores. 

• Dit zijn de beste GPU's van het moment
• Dit zijn de beste CPU's van het moment

Zoals VideoCardz al eerder opmerkte, heeft een nu verwijderde post op Baidu laten zien dat de Core i9-10900K overklokt is naar 5.4GHz, en dat over alle 10 cores. Dit heeft blijkbaar de 10900K in staat gesteld om 3.002 punten te scoren in de Cinebench R15 multi-core test. Daarmee staat hij ruim voor op de Intel Core i9-9900K die een score van 2.184 haalde en zelfs op Intel's Intel Xeon W-2195 CPU, die 2.949 punten haalde.

Intel's nieuwe vlaggenschip zit hierdoor nog steeds niet op hetzelfde niveau als AMD's nieuwste CPU's. Hij staat namelijk nog altijd achter op de Ryzen 9 3900X en de 3950X, die respectievelijk 3.168 en 4.070 punten scoren.

Hoe dan ook, dit betekent dat de Core i9-10900K AMD's Ryzen 3900X het vuur aan de schenen moet leggen. Hoewel we nog moeten zien hoe de chip presteert in single-core tests, is de kans groot dat het vlaggenschip van Intel zal winnen als het gaat om gaming.

• De ASUS ROG Zephyrus G14 is een van de beste gaming laptops ooit

Wanneer het aankomt op gameconsoles als de PS5 is er één iets wat ze onderscheidt van apparaten als een gaming PC. Dat is het feit dat bij gameconsoles de nadruk wordt gelegd op de games, en niet meteen de hardware. Uiteraard is krachtige hardware noodzakelijk om de beste games aan te kunnen, maar dat is niet alles. 

Maar hoeveel kracht is er nodig voor de nieuwe consolegeneratie?

Het antwoord op die vraag wisselt van persoon tot persoon, ontwikkelaar tot ontwikkelaar, maar kracht speelt hoe dan ook een belangrijke rol. Op papier lijkt de PS5 dan ook een stuk minder krachtig vergeleken met de Xbox Series X.

Natuurlijk, veel gamers zullen wijzen naar het gebrek aan (interessante) exclusieve titels op Microsofts platform, aangezien al haar 'exclusieve' titels ook op de de pc verschijnen. Linksom of rechtsom zal er een grote groep blind voor de PS5 kiezen. Voor iedereen die op zoek is naar de meest krachtige console worden dingen wat gecompliceerder, en wij helpen je om duiding te geven aan de cijfers die Sony tijdens haar presentatie met de wereld deelde.

Turbo of geen turbo?

Hoewel Sony's systeemarchitectleider Mark Cerny erg veel tijd heeft besteed aan het praten over SSD-systemen en de laadtijden van de PS5 vergeleken met de PS4, is een ander cijfer belangrijker, met namde de turbokloksnelheid.

Dat klinkt niet heel erg interessant, maar er is wel een significant verschil op te merken op dit aspect tussen de PS5 en de Xbox Series X, misschien wel het grootste verschil. 

De Xbox Series X opereert op dit aspect heel anders dan de PS5. Ontwikkelaars kunnen bij de console van Microsoft ervoor kiezen om de CPU in single-threaded modus met 8 cores en 8 threads te gebruiken, of in multi-threaded modus met 16 threads. De kloksnelheid tussen deze twee modi verschilt van 3,8 GHz bij eerstgenoemde en 3,6 GHz bij laatstgenoemde.

De PS5 pakt dit anders aan. Het silicium in de PS5 fungeert meer als een standaard desktop processor. De PS5 verhoogt de kloksnelheid wanneer de temperatuur niet te hoog is en de huidige workload een verhoging vereist. Er zit echter een addertje onder het gras; de maximale boost in kloksnelheid voor de op AMD Zen 2-gebaseerde CPU is 3,5 GHz, lager dan wat de Xbox Series X bewerkstelligt in hyperthreading modus.

De GPU werkt op eenzelfde wijze, met een boost van maximaal 2,23 GHz wanneer mogelijk. Cerny claimt dat de PS5 voor lange perioden gebruik kan maken van deze kloksnelheid, en het is niet alsof we dat echt kunnen meten wanneer het systeem uitkomt, maar we kunnen vooraf niet anders dan stellen dat Cerny het wel heel optimistisch ziet. Doorgaans vragen games ontzettend veel van een grafische kaart (op consoles), wat ervoor zorgt dat de temperatuur al snel oploopt en hoog blijft. 

Sony heeft nog altijd niet het officiële systeemontwerp met ons gedeeld. We weten dan ook niet wat voor soort koeling inbegrepen zal zijn. We kunnen echter niet anders dan vermoeden dat het een beetje heet gaat worden onder de PS5 motorkap. Zeker naarmate het apparaat ouder wordt en zich meer stof verzamelt in het apparaat, wat zijn effect zal hebben op de turbosnelheden. Gaat Sony zich echt richten op de hoge kloksnelheden om haar prestatiedoelen te halen, dan moeten gebruikers op termijn rekening houden met slechtere prestaties.

Nu wordt het grafisch

Beide consoles hebben GPU's gebaseerd op AMD RDNA 2 architectuur, maar het gaat te ver om te zeggen dat ze een kopie van elkaar zijn. De PS5 GPU beschikt over 36 rekeneenheden, met een maximale turbokloksnelheid van 2,23 GHz. De Xbox Series X daarentegen maakt gebruik van 52 rekeneenheden en een constante kloksnelheid van 1,8 GHz. 

Laten we even ophelderen wat een rekeneenheid exact is. Ze zijn vergelijkbaar met CPU cores (kernen), in de zin van dat een GPU over een lading beschikt, en ze onafhankelijk van elkaar kunnen werken om workload aan te kunnen. In elk van deze rekeneenheden zitten tal van verschillende elementen. De belangrijkste daarvan is de Stream Processor, wat een speciale kleine processor in de GPU is.

De GPU in de Xbox Series X heeft 3328 Stream Processors verspreid over 52 rekeneenheden. Aangezien de GPU's gebaseerd zijn op dezelfde RDNA-architectuur, is het veilig om ervan uit te gaan dat elke rekeneenheid over hetzelfde aantal Stream Processors beschikt. We komen dan uit op 2.304 Stream Processors in de PS5 GPU, wat een significant verschil is vergeleken met de Series X. Mark Cerny gelooft dat kloksnelheid belangrijker is, maar in onze tests van grafische kaarten van de afgelopen jaren hebben we nog nooit gezien dat een stijging van 20 procent in kloksnelheid compenseert voor 31 procent minder Stream Processors.

We weten natuurlijk nog niet hoe de GPU presteert tijdens het gamen, maar het verschil in hardware kan betekenen dat de PS5 'slechts' capabel is om 4K met 30fps te bewerkstelligen in plaats van 4K met 60fps. De PS5 is gelukkig wel 'gewoon' in staat om ray tracing te ondersteuning, net als de Xbox Series X. Is de AMD RDNA 2 net zo gebouwd als de Nvidia Turing - en dat is nog niet zeker - betekent dit dat er minder silicium toegewijd is aan ray tracing. 

Over de SSD

Een groot deel van de PS5 presentatie was gefocust op de SSD. Cerny maakte het duidelijk dat er razendsnelle opslagsnelheden verpakt zitten in de aanstaande console, en dit was ook een kernpunt van Sony tijdens de ontwikkeling. Hoewel de 5,5GB/s aan bandbreedte top klinkt voor laadtijden, is er ook iets anders waar SSD's aan kunnen bijdragen.

Speel je in openwereldgames als Red Dead Redemption 2 of Skyrim, dan zijn er bepaalde limitaties die optreden door de overvloed aan benodigde data.

Wanneer je niet altijd laadschermen wil zien, dien je heel veel data in je systeemgeheugen te hebben, en daarvan is er slechts een beperkte hoeveelheid. Aangezien SSD-systemen veel en veel sneller zijn dan een HDD, kunnen die beperkingen in theorie tot het verleden behoren. 

Skyrim is hiervan een goed voorbeeld. Stel, je loopt rond in het landschap en bent aan het ontdekken wat de map jou te bieden heeft. Je ziet plots een kerker die je van de binnenkant wil zien. Op de huidige consolegeneratie (PS4 en Xbox One) kan de game enkel de werelddata tonen van het spel om niet in een slideshow te veranderen. Voor compleet nieuwe mappen zal er geladen moeten worden. Met een SSD die vrijwel net zo snel is als RAM kan de game een beroep doen op die data indien nodig, waardoor al deze laadpraktijken tot de verleden tijd (kunnen) behoren.

Nogmaals, dit is vooralsnog allemaal theorie. We hopen van harte dat games als hierboven enkel bij het opstarten geladen hoeven te worden, waardoor je overblijft met een ontzettend meeslepende game zonder wacht- of laadtijden. Er zijn al enkele pc's op de markt die dit kunnen bewerkstelligen, dus wij kruisen onze vingers alvast.

Laadtijden zullen linksom of rechtsom echt beperkt blijven tot een minimum, dat is iets wat vaststaat. PCIe 4.0 SSD-systemen van de PS5 zijn tot wel 100x sneller dan een HDD. Wachten totdat een game is geladen gaat in de nabije toekomst dan ook over seconden in plaats van minuten.

PS5 versus Xbox Series X

Momenteel lijkt de PS5 het onderspit te delven ten opzichte van de Xbox Series X op het gebied van hardware. 

Met dat in ons achterhoofd moeten we erkennen dat het nog onduidelijk is wat beide consoles exact kunnen bewerkstelligen in de praktijk. Ook de prijs en welke spellen beschikbaar komen zijn vooralsnog onbekend. 

Het is zeker niet uitgesloten dat Microsoft meer zal vragen voor de Xbox Series X dan Sony voor de PlayStation 5. Bovendien moeten we Sony's kunde wanneer het aankomt op het ontwikkelen van fantastische games op inferieure hardware niet onderschatten. Zo zijn spellen als Horizon: Zero Dawn en Death Stranding ondanks de vrij gedateerde PS4 hardware grafisch schitterend te noemen.

Allebei de nieuwe consoles verschijnen tegen het eind van 2020. De verwachting is dat we niet lang meer hoeven te wachten tot er meer informatie naar buiten komt over deze apparaten.