Een goede SSD is van groot belang voor zowel gamers als professionals. Zo moet je SSD niet alleen voldoende opslag bieden, maar ook snel genoeg zijn. Als je een krachtige pc met een geavanceerde GPU hebt, kan een slechte SSD ervoor zorgen dat je toch met trage prestaties zit. Zo kan het langer duren om bestanden te openen en exporteren, terwijl games niet op de optimale instellingen afgespeeld worden.

Sandisk is bekende naam in de wereld van opslag in het algemeen en heeft een uitgebreid aanbod SSD's. Wie een krachtige, toekomstbestendige SSD wil, moet zeker kijken naar de nieuwe Sandisk Optimus GX Pro 8100-serie. Deze SSD's ondersteunen PCIe 5.0 en zijn daardoor de perfecte match voor de Nvidia RTX 5000-serie GPU's. Verder bedraagt de leessnelheid maar liefst 14.900 megabyte per seconde, waardoor programma's in een handomdraai opgestart zijn. Ook kan je snel werken met grote videobestanden (4K en 8K) en AI-datasets.

Koop de Sandisk Optimus GX Pro 8100-serie nu bij Coolblue

De Sandisk Optimus GX Pro 8100-serie is vanaf nu verkrijgbaar bij Coolblue. Op dit moment zijn de versies van 1TB en 2TB zonder heatsink al beschikbaar. De versies van 4TB en 8TB laten nog even op zich wachten, evenals de SSD's met ingebouwde heatsink. Als je nog geen heatsink hebt voor dit type SSD, kan je die wel los kopen bij Coolblue.

HDMI 2.2 komt eraan en dat zou wel eens heel belangrijk kunnen zijn voor gamers. De bandbreedte is namelijk twee keer zo groot als die van HDMI 2.1 en bedraagt tot 96 Gbps. Dat betekent dat HDMI 2.2 in staat is om ongecomprimeerde 4K te leveren bij maximaal 240Hz (de huidige HDMI-standaard kan dit alleen met Display Stream Compression, ook wel DSC genoemd) of ongecomprimeerde 4K bij 480Hz met 4:2:0 chroma-subsampling. Het kan ook ongecomprimeerde RGB 8K leveren bij 60Hz. Met behulp van DSC kan het 1440p leveren bij refresh rates van meer dan 1.000Hz.

Er is echter een belangrijke kanttekening: apparaten kunnen HDMI 2.2-gecertificeerd zijn zonder de allerhoogste datasnelheden te leveren. Je zult de spec sheets daarom goed moeten bekijken. Zoals FlatpanelsHD meldt, verwacht de HDMI-organisatie dat de eerste apparaten met HDMI 2.2 in 2027 op de markt zullen komen.

Rob Tobias, CEO en voorzitter van de HDMI Licensing Administrator zeg het volgende: "We horen dat chipfabrikanten dit jaar zullen beginnen met het leveren van samples van hun FRL2-chips (Fixed Rate Link, de signaaltechnologie die door HDMI wordt gebruikt). En dus zouden we volgend jaar de eerste HDMI 2.2-producten met een snelheid van tot 96 gigabit moeten zien.”

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Hoe belangrijk is HDMI 2.2?

De specificaties zijn indrukwekkend. HDMI 2.2 zal in drie varianten beschikbaar zijn, met name 64 Gbps, 80 Gbps en 96 Gbps. Het is dus hoe dan ook sneller dan HDMI 2.1 Dit is vooral interessant voor gamers, hoewel veel gaming monitor DisplayPort 2.1 gebruiken met een snelheid tot 80 Gbps. Gamers die al op DP 2.1 zijn overgeschakeld, zullen daarom niet meteen op HDMI 2.2 springen.

HDMI biedt meer voordelen in de woonkamer, dankzij functies zoals ARC (Audio Return Channel), CEC (Consumer Electronics Control) en ALLM (Auto Low-Latency Mode). Next-gen gameconsoles zullen hier wellicht gebruik van maken. Het zou ons niet verbazen als de PS6 (wanneer die ook moge verschijnen) HDMI 2.2 heeft.

We zien inmiddels ook tv's met refresh rates hoger dan 120Hz, terwijl de huidige generatie consoles niet hoger gaat dan dat. HDMI 2.2 is in dat opzicht wel toekomstbestendig. Voor de meeste toepassingen in de woonkamer is HDMI 2.2 daarentegen waarschijnlijk overbodig. Er is wel één algemeen voordeel aan HDMI 2.2: LIP, wat staat voor Latency Indication Protocol. Dit verbetert de geluidssynchronisatie met soundbars of AV-receivers.

Zelfs vandaag hebben niet alle premium tv’s vier HDMI 2.1-poorten. De reden hiervoor is eenvoudig: niet elke chip ondersteunt vier HDMI 2.1-poorten. Ook niet iedereen heeft vier HDMI 2.1-poorten nodig. Als je geen gameconsoles hebt en geen peperdure audio-opstelling hebt, maakt het niet veel uit welk type HDMI-poorten je tv heeft.

Op pc’s zullen we ten slotte afhankelijk zijn van de volgende generatie GPU’s. Die worden echter pas verwacht aan het einde van 2027 (of nog later). Net als in de begindagen van HDMI 2.1, zal HDMI 2.2 wellicht eerst op de duurste modellen verschijnen.

Een nieuw gevolg van de RAM-crisis lijkt te zijn dat oude Nvidia-GPU's nieuw leven in wordt geblazen, maar er is gelukkig ook wat positief nieuws voor de toekomst van één van de grote chipfabrikanten.

VideoCardz merkte op dat een aantal grafische kaarten van Nvidia terug tot leven zijn gebracht. Het gaat niet eens om kaarten van de vorige generatie, maar om de RTX 3050 en 3060. Dat zijn GPU's uit 2020. De fabrikant Manli, die zich voornamelijk op de Aziatische markt richt, heeft deze GPU's nu terug op de markt gebracht vanwege de huidige staat van de markt. De Manli RTX 3060 is een 12GB-model en de RTX 3050 heeft 6GB aan VRAM.

Gelukkig hebben we ook mogelijk goed nieuws over de toekomst van de RAM-markt. SK Hynix, een van de drie grootste fabrikanten van geheugenchips, laat weten dat het ervoor zorgt dat de productiecapaciteit flink verhoogd wordt naarmate we richting het volgende decennium gaan.

Chey Tae-won, de voorzitter van SK Group, zei in een interview met Nikkei Asia (via ComputerBase, en gespot door TweakTown): "Sinds we ons plan doorzetten om zoveel mogelijk uit te breiden, tonen onze berekeningen aan dat onze wafer-capaciteit zal verdubbelen binnen vijf jaar. Maar eerlijk gezegd, wanneer al deze faciliteiten zijn gebouwd, zal het niet alleen verdubbelen, maar zal het verdriedubbelen tegen ongeveer 2034."

Dat zou dus betekenen dat SK Hynix zijn productiecapaciteit tegen 2031 verdubbeld zou hebben en het nog maar een paar jaar langer zou duren voor het verdriedubbeld is. Het gaat op een gegeven moment dus steeds sneller. Dit is wat er "in het beste geval" verwacht wordt, dus het kan natuurlijk zijn dat deze verwachtingen moeten worden bijgesteld.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een flinke versnelling

SK Hynix lijkt dus wel vaart te willen zetten achter deze uitbreiding van de voorraad. We moeten nu dus rekening houden met een wachttijd van zo'n acht jaar voor een verdriedubbeling van de capaciteit van DRAM- en NAND flash-geheugenchips. Dat klinkt nog als lang, maar voorheen moesten we hiervoor rekening houden met een tijdlijn van 20 jaar.

Dit laat dus ook zien wat SK Hynix verwacht hoe hoog de vraag naar RAM vanaf nu zal zijn en dat het er dus niet op lijkt dat de extreem hoge vraag die nu voor alle problematiek zorgt snel zal afnemen. De 'AI-boom' lijkt gewoon nog door te gaan en zal in de nabije toekomst nog meer RAM vereisen.

Die Nvidia-GPU's die nu terug tot leven zijn gebracht, zijn voor nu mogelijk alleen voor de Aziatische markt bedoelt, maar deze actie is wel een voorbeeld van iets wat ons hier ook te wachten zou kunnen staan. We hebben eerder al geruchten gehoord over een comeback voor de RTX 3060 met 12GB VRAM en dit is het eerste bewijs dat dit niet zomaar meer een gerucht is.

Misschien vraag je je af waarom dit nu gebeurt. Nou, allebei deze GPU's moeten dienen als budgetvriendelijke opties in een tijdperk waarin de beschikbaarheid van GPU's van de huidige generatie steeds slechter wordt en de prijzen enorm stijgen.

De RTX 3060 was heel lang een erg populaire optie en de 12GB-variant was een goed alternatief voor alle nieuwere budgetvriendelijke opties met maar 8GB aan VRAM. Het lijkt misschien raar dat er nu dan ineens een model met extra VRAM terugkomt, terwijl geheugenchips nu juist lastig te verkrijgen zijn, maar deze Nvidia-klaart gebruikt GDDR6 VRAM en niet GDDR7. Ze hebben dus niet helemaal met dezelfde voorraad te maken. Dit betekent theoretisch gezien dat er wat extra ademruimte kan ontstaan om deze betaalbare grafische kaarten te produceren zonder GDDR7-voorraden verder te laten afnemen.

Natuurlijk weten we nog niet of dit een bredere trend zal worden. Wie weet is dit een erg tijdelijke oplossing. We zullen zien.

• Iedereen haat advertenties op smart tv's, maar ze houden wel de prijzen stabiel tijdens de geheugencrisis

FRITZ!Box 5690 Pro: review in een notendop

De FRITZ!Box 5690 Pro is een enorm krachtige, toekomstbestendige router die ideaal is voor thuisgebruik of op een klein kantoor. Hij biedt ondersteuning voor nieuwere technologieën, zoals Wi-Fi 7 en glasvezel, maar ook voor de oudere standaarden waar veel mensen misschien nog steeds mee te maken hebben.

Wi-Fi 7-ondersteuning zorgt ervoor, in combinatie met andere apparaten die de standaard ook ondersteunen en natuurlijk een snel internetabonnement bij je provider, dat je kan genieten van de snelst mogelijke internetsnelheden. Daarnaast is er hier dus ondersteuning voor zowel een traditionele DSL-verbinding als een glasvezelverbinding. Dit is dus ook ideaal als je momenteel nog DSL gebruikt, maar in de nabije toekomst verwacht te upgraden naar glasvezel.

Daar houden de connectiviteitsopties nog niet op, want achterop vind je ook nog een optie voor een telefoonverbinding, plus vier Gigabit LAN-poorten (en één 2,5 Gigabit WAN/LAN-poort) en ingebouwde ondersteuning voor verschillende smarthome-apparaten (en protocollen).

Hoewel het instelproces bij FRITZ! vrij soepel verloopt, wat we ook al merkten bij de FRITZ!Mesh Set 1700, heb je hier wel enige kennis nodig over de specifieke internetverbinding die er in jouw huis (of kantoor) wordt gebruikt en hoe de aansluiting in jouw meterkast er precies uitziet.

Ten eerste moet je achterhalen wat voor glasvezelverbinding je hebt (als je die wil gebruiken in plaats van DSL). De FRITZ!Box 5690 Pro ondersteunt directe glasvezelverbindingen via AON en GPON, via de meegeleverde SFP-modules, maar niet via XGS-PON. Voor een directe aansluiting met die laatste verbinding heb je een andere router nodig, zoals de FRITZ!Box 5690 XGS. Gelukkig worden wel de SFP-modules voor AON én GPON meegeleverd, maar je moet alsnog weten welke je nodig hebt.

Dan is er ook nog de kwestie van de juiste kabel zoeken die van je glasvezelaansluiting naar de SFP-module gaat. In ons geval was de meegeleverde kabel bij deze router helaas niet geschikt. Hij paste wel, maar we kregen geen internetverbinding. Let goed op de kleuren van de aansluitingen en de vorm, en je kan vervolgens alsnog de juiste kabel bij FRITZ! bestellen. Zo kwamen wij er na een uitgebreide onderzoekssessie achter dat het in onze meterkast om een AON-verbinding ging en dat we een SC‑UPC-naar-LC‑APC-glasvezelkabel nodig hadden. Toen die eenmaal besteld en aangesloten was, werkte alles perfect via de glasvezelverbinding. Het grote voordeel in de tussentijd was dat we nog gewoon internet konden krijgen via de WAN-poort en de mediaconverter van onze provider (die daarna ook uit de meterkast kon worden gehaald).

Heb je eenmaal de juiste onderdelen, dan is het instelproces heel eenvoudig, maar het vinden van de juiste onderdelen zal misschien voor velen wel even een uitdaging zijn en je moet er dus rekening mee houden dat je misschien niet alles dat je nodig hebt in de doos krijgt. Wanneer alles eenmaal is ingesteld, kan je wel van een sterke en snelle internetverbinding genieten, plus allerlei handige extra features waarmee de router, ondanks zijn hoge prijs, zeker waar voor zijn geld biedt.

FRITZ!Box 5690 Pro review: prijs en beschikbaarheid

• Oorspronkelijke adviesprijs van 449 euro
• Huidige verkoopprijzen rond 300 euro
• Verkrijgbaar in de FritzShop en bij allerlei bekende retailers

De FRITZ!Box 5690 Pro verscheen al in 2024 en lanceerde met een oorspronkelijke adviesprijs van 359 euro. Dat is een flinke prijs, maar zelfs in de FritzShop is die adviesprijs inmiddels gezakt naar 319 euro.

Kijk je andere bekende retailers, dan kan je de router inmiddels voor ongeveer 300 euro in huis halen. Dit blijft een erg duur model, maar je krijgt voor de hoge prijs wel veel handige features en connectiviteitsopties. Het is een flinke investering, maar ook eentje waar je nog jaren van kan genieten dankzij de toekomstbestendigheid en uitstekende prestaties.

• Prijs-kwaliteit score: 4/5

FRITZ!Box 5690 Pro review: design

• Een echte FRITZ!Box-doos
• Niet op te hangen, maar wel makkelijk neer te zetten
• DSL én glasvezelaansluitingen

De 5690 Pro ziet er anders uit dan de meeste routers op de markt. Hij is vrij groot en rechthoekig. Deze FRITZ!Box ziet er ironisch genoeg dus ook wel een beetje als een doos uit. Het is verder een grotendeels wit apparaat met rode accenten, waaronder voor de WLAN- en Connect-knoppen bovenop.

Aan de voorkant zitten vier ledlampjes om de status van verschillende verbindingen duidelijk weer te geven. Achterop vind je vervolgens alle poorten. Van links naar rechts zie je hier de poort voor de SFP-module (voor de glasvezelverbinding), de DSL-poort, de Fon-poort (voor telefoonverbinding), de 2,5 Gigabit WAN/LAN-poort, vier Gigabit LAN-poorten en de poort voor de stroomkabel. Aan de linkerkant zit nog een USB-A-poort voor het verbinden van bijvoorbeeld een USB-stick of harde schijf. In ieder geval één LAN-poort met een hogere snelheid (zoals 5Gbps of 10Gbps) was wel mooi geweest voor deze prijs.

Onze vorige router (van de provider) kon mooi worden opgehangen aan de wand van de meterkast, maar dat is bij dit design niet mogelijk zonder een losse wandhouder die je voor 20 euro in de FritzShop kan kopen. Dat betekent dat je op zoek moet naar een plaats om dit apparaat neer te zetten of misschien zelf even een plankje moet ophangen als die nog niet aanwezig is. Dit is echter geen groot probleem en bij ons paste de router gelukkig mooi bovenop een ander apparaat. Dankzij zijn rechthoekige vorm en stevige pootjes blijft hij ook goed staan.

Je krijgt hier verder in de doos dus ook kabels voor alle aansluitingen die je nodig hebt om in de eerste instantie verbinding te maken met het internet. Er is een DSL-kabel van 4 meter, maar ook een glasvezelkabel van 4 meter (LC-APC naar LC-APC) en een LAN-kabel van 1,5 meter. In ons geval was die glasvezelkabel dus niet de juiste voor een directe verbinding, maar we konden de router wel tijdelijk met een LAN-kabel aansluiten op de mediaconverter die bij de oude router hoorde.

Met de juiste kabel konden we simpelweg een directe verbinding maken tussen de glasvezelaansluiting en de AON-SFP-module. Je krijgt dus ook een AON- en GPON-SFP-module in de doos. Zo kan je de juiste module kiezen voor je huidige aansluiting en deze in het slot achterop de router stoppen. Daarnaast is het fijn dat je ze allebei krijgt, in het geval dat je eventueel verhuist naar een locatie met de andere soort glasvezelverbinding. AON ondersteunt tot 1Gbps en GPON tot 2,5Gbps. Wat er in jouw meterkast hangt, ligt waarschijnlijk ook (deels) aan wat voor internetabonnement je hebt afgesloten. AON zal namelijk waarschijnlijk vervangen worden als je een abonnement van meer dan 1Gbps afsluit bij je internetprovider. Gebruik je DSL? Dan hoef je je dus geen zorgen te maken om het vinden van de juiste aansluiting en kabel.

• Design score: 4/5

FRITZ!Box 5690 Pro review: features

Een van de belangrijkste features hier is dus die dubbele verbindingsmogelijkheid: glasvezel via een SFP-module (of WAN en een mediaconverter) en DSL. Los van eventueel een andere kabel, heb je dus ook geen extra hardware nodig om je huidige router te vervangen door dit model.

De router dient ook als een DECT-basisstation, waardoor je tot zes draadloze telefoons kan koppelen. Dat kan erg handig zijn als je hem in een klein kantoor wil neerzetten en een intern telefoonnetwerk wil instellen. Voor de gemiddelde gebruiker zijn sommige van dit soort extra functies misschien niet altijd even interessant, maar de aanwezigheid van alle extra's verklaren wel deels de wat hogere prijs en maken dit apparaat dus enorm veelzijdig en toekomstbestendig.

De FRITZ!Box biedt verder ondersteuning voor Wi-Fi 7 via drie frequenties: 2,4GHz, 5GHz en de nieuwere 6GHz-band. Hij kan dus ook meerdere frequentiebanden tegelijk gebruiken voor extra stabiliteit en uitgebreide compatibiliteit met verschillende apparaten.

Deze router kan theoretisch een snelheid tot ongeveer 18,5Gbps halen, dankzij de 6GHz-band met maximaal 11.530Mbps, de 5GHz-band met maximaal 5.760Mbps en de 2,4GHz-band met maximaal 1.200Mbps. We moeten wel vermelden dat alleen de 5GHz- en 6GHz-banden volledige Wi-Fi 7-connectiviteit ondersteunen.

De FRITZ!Box 5690 Pro ondersteunt ook Mesh Wi-Fi en kan als een Mesh Master dienen in combinatie met repeaters zoals die in de FRITZ!Mesh Set 1700 die we eerder getest hebben. Dat is erg handig, want het betekent dat je niet ook nog één Mesh-repeater in de meterkast direct aan je router moet verbinden. Elke Mesh-repeater (van FRITZ!) die je koopt, kan je dus gewoon meteen op een locatie plaatsen waar je Wi-Fi-signaal wel een boost kan gebruiken.

Er is hier ook ondersteuning voor Zigbee ingebouwd, waardoor je je router als simpele smarthome-hub kan gebruiken. Er is volledige ondersteuning voor DECT ULE en ondersteuning voor sommige Zigbee 3.0-protocollen. De router is dus niet automatisch compatibel met al je smarthome-apparaten, maar ik kon bijvoorbeeld wel gemakkelijk een Philips Hue Smart Plug aansluiten. Deze had ik nog liggen, maar ik had geen Bridge van Philips Hue en daardoor kon ik geen automatiseringen instellen. Nu deze is aangesloten op de FRITZ!Box kan dit wel.

Als laatste draaien FRITZ!-apparaten op de FRITZ!OS-software. Via je browser of via de MyFRITZ!-app (die je meestal ook vrij snel naar een browserinterface stuurt als je uitgebreidere instellingen wil bekijken) krijg je toegang tot alle instellingen en features van de router. Via de gebruikersinterface kan je gemakkelijk wachtwoorden en instellingen aanpassen, smarthome-apparaten koppelen en krijg je toegang tot handige wizards om je te helpen bij het instellen van verschillende features. Ook krijg je hier toegang tot geavanceerde opties voor ouderlijk toezicht en dingen zoals speciale Wi-Fi-netwerken voor gasten. Ook kan je een soort mediaserver instellen met behulp van usb-opslag of een NAS die gekoppeld is aan de router.

• Features score: 5/5

FRITZ!Box 5690 Pro review: prestaties

Hoewel we aan het begin de router dus niet meteen via de gewenste glasvezelverbinding konden aansluiten, was het instelproces verder wel erg eenvoudig. Je haalt de router uit de doos, sluit hem aan op stroom en op je internetaansluiting, of dat nu DSL of glasvezel (direct of via een mediaconverter) is, en je kan beginnen met het instellen via de app of de browser op je pc. Als je niet doorhebt dat je de verkeerde kabel voor glasvezel probeert te gebruiken, zoals bij ons even het probleem was, dan duurt het misschien wat langer, maar over het algemeen leidt FRITZ! je overal goed doorheen.

Eén van de dingen die meteen opvielen na het vervangen van de router van de provider met deze FRITZ!Box, was dat de nieuwe router op zichzelf al een veel groter bereik had. Uiteindelijk hebben we toch ook nog de FRITZ!Mesh Set 1700 gekoppeld aan de router, want die was van tevoren ook actief binnen de oude setup.

Tijdens de testperiode heeft deze router alle taken van de standaard router van de internetprovider overgenomen en deze dus compleet vervangen. We hebben de router eerst een paar weken nog samen met de mediaconverter van de provider gebruikt (via de WAN-poort), maar vervolgens ook direct op de glasvezelaansluiting aangesloten.

De verbinding was in beide gevallen over het algemeen enorm betrouwbaar, al hadden we een paar keer kort last van hele trage snelheden, maar het is lastig om te bepalen of dit gerelateerd was aan de router of aan stabiliteitsproblemen vanuit de kant van de provider of de glasvezelaansluiting.

Los van die paar korte uitzonderingen, genoten we van uitstekende snelheden. Het is belangrijk om te vermelden dat we via de AON-glasvezelverbinding dus wel maar een theoretische maximumsnelheid van 1Gbps tot onze beschikking hadden, met een bijpassend internetabonnement met ondersteuning voor snelheden tot 1Gbps. In de praktijk kwamen onze snelheden voorheen, met de router van de internetprovider en de Mesh Set 1700, nooit echt heel dicht in de buurt van dat theoretische maximum, al was de toevoeging van de Mesh Set 1700 wel al een flinke vooruitgang. Met de FRITZ!Box halen we nu geregeld via Wi-Fi (op één verdieping boven de locatie van de router) nog downloadsnelheden van 400-500Mbps. Staan we nu in de buurt van de router, dan schiet het nog verder omhoog tot 800-900Mbps.

Een bekabelde verbinding is natuurlijk het meest betrouwbaar en komt het dichtst in de buurt komen van de theoretische limiet van 1Gbps. Met deze verbinding kregen we dan ook een snelheid van ruim boven de 900Mbps.

Wat wel een beetje jammer is bij deze prijs, is dat de WAN/LAN-poort "maar" 2,5Gbps ondersteunt, en niet bijvoorbeeld 10Gbps of in ieder geval 5Gbps. Dat zou wat beter aansluiten bij zo'n snelle router. Toch genoten we dus wel van erg hoge snelheden, ook via twee NAS-systemen die op het netwerk waren aangesloten. Het is ook erg fijn dat er naast die 2,5Gbps-poort nog vier LAN-poorten met 1Gbps aanwezig zijn voor het koppelen van meer apparaten via Ethernet.

Voor velen zal deze router misschien geavanceerder zijn dan ze nodig hebben, maar je geniet hier dus wel van topprestaties (als verder aan de kant van de provider en in jouw meterkast ook alles goed geregeld is) en een enorm flexibele router.

• Prestaties score: 4,5/5

Moet je de FRITZ!Box 5690 Pro kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

We hebben zonet wat tijd doorgebracht met Nvidia op Computex 2026, waar het bedrijf meer details gaf over hun onlangs aangekondigde RTX Spark GPU en de aankomende laptops die ermee uitgerust zullen zijn. Een van de vragen die wij (en vele anderen) hadden, was wat de verwachte batterijduur van deze laptops is.

We stelden de vraag aan een leidinggevende van Nvidia, die zei dat ze nog geen concrete cijfers kunnen geven. Die zullen pas beschikbaar komen bij de lancering van de eerste laptops met de RTX Spark GPU in de herfst. De leidinggevende zei wel dat we een batterijduur van "een hele dag" kunnen verwacht bij "normaal" gebruik van de laptop.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Volledige kracht op batterijstroom

Hoewel dit antwoord vaag is, weten we dat "een hele dag" batterij gewoonlijk verwijst naar de gemiddelde werk- of schooldag van ongeveer acht uur. De batterijduur is een van de grootste pijnpunten van Windows-laptops, vooral in vergelijking met MacBooks. Hoewel de situatie is verbeterd met de nieuwste chips van Intel en Qualcomm, is een langere batterijduur altijd beter. Als Nvidia de pc inderdaad wil heruitvinden met RTX Spark, is de batterijduur een essentieel onderdeel.

Volgens de Nvidia-medewerker is de langere batterijduur te danken aan het feit dat de RTX Spark-chip zowel de CPU als GPU combineert, wat veel efficiënter is dan het gebruik van twee aparte chips. Later vertelde een andere Nvidia-medewerker dat RTX Spark-laptops hun prestaties behouden wanneer ze op batterijstroom werken. Ook dit is een eigenschap die je vooral aantreft bij MacBooks en een probleem van veel Windows-laptops.

In het verleden werden de prestaties van laptops vaak beperkt om te voorkomen dat de batterij te snel leegliep. Als Nvidia er inderdaad in slaagt om een lange batterijduur en krachtige prestaties de combineren, is dat erg goed nieuws voor laptopgebruikers in het algemeen.

Nvidia bevestigde tot slot dat de RTX Spark ongeveer zo krachtig zal zijn als de laptopversie van een RTX 5070 GPU. Hopelijk krijgen we, naarmate de lancering van de RTX Spark-laptops dichterbij komt, meer concrete informatie over hun prestaties en batterijduur.

Nvidia zal erg blij zijn met zijn laatste financiële resultaten. Het bedrijf heeft namelijk net een recordbrekend kwartaal achter de rug. Dat succes wordt natuurlijk gevierd, maar tegelijkertijd horen we ineens niet veel meer over de gaming-GPU's van het bedrijf.

Tom's Hardware merkte op dat Nvidia zich natuurlijk focuste op de indrukwekkende winst van 81 miljard dollar in Q1 van het fiscale jaar van 2027, maar het viel ook op dat Nvidia heeft aangepast hoe het zijn financiële resultaten vanaf nu zal presenteren.

Vanaf dit kwartaal en in de toekomst zal Nvidia niet meer los de verkoopcijfers van grafische kaarten voor consumenten bespreken. Het gaat hier dus om gaming-GPU's (GeForce) en professionele GPU's (RTX Pro en andere modellen). De cijfers voor die producten worden vanaf nu opgenomen in een grotere categorie: 'Edge Computing'.

Dat betekent dat Nvidia nog maar twee categorieën overhoudt voor zijn financiële verslagen: 'Data Center', wat alles rondom cloud, AI en 'supercomputing' betreft, en Edge Computing, waarbij het dus gaat om pc's, workstations, consoles, maar ook robotica, automobiel en telecom. De verkoop van grafische kaarten zal dus helemaal niet meer in detail worden besproken.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Nieuwe prioriteiten

Wat er precies besproken wordt tijdens presentaties voor investeerders is misschien op het eerste gezicht niet heel interessant voor de meeste gamers, maar toch is dit wel iets waar gamers zich misschien een beetje zorgen om moeten maken. Deze verandering betekent namelijk dat het niet meer mogelijk is om te zien hoe goed het gaat met de GeForce- en RTX-kant van Nvidia.

Nvidia verhult hiermee de specifieke cijfers voor zijn gaming-GPU's en dat wijst op een aantal dingen. Nvidia is duidelijk een gigant geworden binnen de wereld van AI en investeerders geven nu dan ook alleen nog maar om de AI-kant van het bedrijf. Dat betekent dat normale grafische kaarten niet meer interessant genoeg zijn voor Nvidia om los te bespreken tijdens meetings met investeerders. De verschillende grafische kaarten uit de RTX-line-up die Nvidia verkoopt, kunnen nu dus gewoon een beetje op de achtergrond geplaatst worden.

Waar wij ons vooral zorgen om maken, is dat dit ook kan betekenen dat de GeForce-line-up vanaf nu duidelijk een lagere prioriteit krijgt. Dat zal ook niet meteen heel goed te merken zijn als de cijfers niet besproken worden.

Het lijkt nu misschien alsof we wel heel snel die conclusie trekken, maar dit is niet de enige recente actie van het bedrijf die hierop wijst. We baseren onze conclusie ook gewoon deels op de overkoepelende houding die Nvidia recent tegenover zijn GeForce-line-up lijkt te hebben. Gedurende de RAM-crisis hebben we onder andere flinke prijsverhogingen voor GPU's gezien, plus zorgen over de productie en voorraad. Daarbovenop horen we al langer geruchten over GeForce-modellen die op het punt zouden hebben gestaan om uit te komen, zoals de RTX 5000 Super-modellen. Daar waren een tijdje veel geruchten over te horen en ze zouden zogenaamd vrijwel klaar voor release zijn, maar lijken nu te zijn uitgesteld voor onbepaalde tijd.

Geruchten suggereren dat we dit jaar helemaal geen nieuwe GPU's van Nvidia krijgen. Dat is opmerkelijk, want dat is in drie decennia al niet meer het geval geweest. Nvidia heeft alle chips die het kan krijgen/maken nodig voor grafische kaarten voor AI. Die tak is voor het bedrijf veel winstgevender dan de tak met grafische kaarten voor consumenten. Ook tijdens de CES 2026-keynote van het bedrijf viel het op dat er niets over (nieuwe) GeForce-GPU's werd gezegd.

Gamers krijgen dus terecht het gevoel dat voor Nvidia de prioriteit steeds meer bij AI gaat liggen en dat de gaming-tak steeds minder belangrijk wordt. Deze nieuwe strategie voor het behandelen van de verkoopcijfers draagt ook weer bij aan dit gevoel. Hopelijk laat Nvidia gamers niet compleet vallen, maar die angst is er wel een beetje.

• De RAM-crisis duurt misschien nog maar een jaar volgens ex-leidinggevende van Samsung

Is de RAM-crisis straks misschien toch eerder voorbij dan verwacht? Misschien zelfs al over niet veel langer dan een jaar? Volgens een ex-leidinggevende van Samsung zou dat best wel eens het geval kunnen zijn.

Wccftech wijst op een verslag van Seoul Economic Daily (via PC Gamer) waarin een quote van Kye-hyun Kyung centraal staat. Kyung was tot een paar jaar geleden nog het hoofd van Samsungs halfgeleiderdivisie.

In een keynote bij de National Academy of Engineering of Korea in Seoul, observeerde Kyung dat "Chinese bedrijven hun productiecapaciteit agressief uitbreiden" om meer RAM te kunnen produceren.

He voegde hier nog het volgende aan toe: "Er is een mogelijkheid dat de markt begint te veranderen vanaf de tweede helft van volgend jaar of de eerste helft van 2028, wanneer de geheugenvoorraad flink toeneemt." Dit is overigens wel uit het Koreaans vertaald, dus er kan natuurlijk altijd iets verloren gaan, maar toch klinkt dit wel duidelijk.

De ex-leidinggevende van Samsung gaf verder ook nog aan dat deze grote investering in AI door grote bedrijven wel eens minder succesvol kan uitpakken dan gehoopt en kan afnemen. Dat kan dan weer leiden tot een verzwakking van de 'AI boom'. Combineer dat dan met de toename van RAM-productie in China en de balans tussen vraag en aanbod kan mogelijk sneller herstellen dan verwacht.

Het zou nog steeds niet heel snel voorbij zijn, maar Kyungs voorspelling is in ieder geval optimistischer dan de meeste andere voorspellingen tot nu toe. Er is verder nog niemand moedig genoeg geweest om te zeggen dat de RAM-crisis voor 2028 voorbij kan zijn.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een optimistische blik op de toekomst, maar een van de weinige

Kyungs voorspelling is nog steeds voorzichtig en "het einde van de RAM-crisis" is misschien ook wat overdreven. Het gaat misschien eerder om "het begin van het einde" van de torenhoge RAM-prijzen in de tweede helft van 2027. Toch is dat nog steeds een stuk optimistischer dan de meeste andere voorspellingen tot nu toe. Natuurlijk willen we dit dan ook graag geloven.

We zijn dan weer niet overtuigd dat de AI-industrie binnenkort ineens helemaal in elkaar zal storten, maar de opmerking over hoe de hoeveelheid geld die er in deze industrie wordt gestopt de winst overschaduwd, is wel een goed punt.

Andere voorspellingen die we deze maand hebben gehoord over de RAM-crisis waren veel negatiever. Zo kregen we waarschuwingen van verschillende grote chipfabrikanten, waaronder Samsung, over dat deze crisis nog tenminste tot 2028 zal duren. Volgens één fabrikant moesten we zelfs rekening houden met de mogelijkheid dat de crisis tot 2030 aanhoudt. Dit zijn natuurlijk wel voorspellingen van fabrikanten die hier de nodige informatie over hebben.

Het voelt dus misschien ook wel iets te optimistisch om te denken dat we over iets meer dan een jaar al (bijna) van deze ellende af zijn. Toch horen we (op dit vlak) graag ook eens een keer wat positief nieuws, dus laten we hopen dat er meer van dit soort nieuws verschijnt en dat de situatie er daadwerkelijk zo snel mogelijk wat beter uit gaat zien.

• AMD CEO voorspelt nog hogere prijzen voor RAM en pc-onderdelen later dit jaar

AMD heeft net zijn nieuwste financiële resultaten gedeeld en dit ging gepaard met goed nieuws voor aandeelhouders (in de vorm van meer winst), maar slecht nieuws voor consumenten. De RAM-gerelateerde zorgen binnen de industrie lijken namelijk weer toe te nemen.

Tom's Hardware laat weten dat AMD's financiële resultaten van Q1 2026 aantonen dat het bedrijf te maken heeft met een nieuw record voor winst vanuit datacenters. De 'AI boom' heeft namelijk voor een flinke groei gezorgd binnen deze categorie. Tegelijkertijd waarschuwt CEO Lisa Su nu ook weer voor verdere prijsverhogingen voor pc-onderdelen later dit jaar.

Su heeft voorspeld dat de vraag verder zal afnemen bij de gaming-tak van het bedrijf en in principe dus gewoon de hele consumentgerichte tak van AMD. Dit zou plaatsvinden in de tweede helft van 2028 vanwege "hogere kosten voor geheugen en onderdelen".

Dit betekent dus dat AMD's CEO gelooft dat de prijzen van RAM en andere onderdelen na volgende maand (mogelijk al vanaf Q3) weer omhoog zullen gaan. Dit kan vooral en grote impact hebben op de gaming-markt. Zo zei AMD's Chief Financial Officer, Jean Hu, hierover het volgende: "We verwachten dat de vraag bij gaming in de tweede helft [van 2026] beïnvloed zal worden door hogere kosten voor componenten en geheugen. We verwachten nu dat gaming-winst in de tweede helft zal afnemen met meer dan 20% vergeleken met de eerste helft."

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Prijsverhogingen voor GPU's én gameconsoles?

Met andere woorden, de verwachting is dus dat de winst van AMD's gaming-divisie in de tweede helft van het jaar flink zal afnemen ten opzichte van de eerste helft van het jaar. Er wordt een afname van meer dan 20% genoemd, dus er zou zelfs sprake kunnen zijn van een kwart minder winst of zelfs een nog hoger percentage.

Dit lijkt ook meteen te hinten op een lagere voorraad van AMD's Radeon-GPU's in Q3 en Q4, en mogelijk verdere prijsverhogingen voor de RX 9000-modellen. Mogelijk blijft het echter niet beperkt tot de Radeon-GPU's. De gaming-divisie van AMD houdt zich namelijk ook bezig met het maken van speciale chips voor onder andere PlayStation- en Xbox-consoles.

De verkoop van die consoles neemt natuurlijk al wel enigszins af nu hun opvolgers langzaamaan dichterbij lijken te komen. Misschien verwacht AMD daarnaast dat de recente prijsverhogingen voor consoles de verkoopcijfers nog verder zal aantasten of mogelijk zelfs dat de PS5- en Xbox-prijzen nog verder omhooggaan later dit jaar.

Dat is natuurlijk niet expliciet gezegd, maar in ieder geval ziet het er niet heel positief uit voor de tweede helft van 2026 volgens deze pessimistische voorspelling. Helaas is dit ook niet de enige recente pessimistische voorspelling over het verdere verloop van de RAM-crisis. Micron waarschuwde ook al voor groeiende vraag binnen de AI-markt en meer druk op de RAM-voorraad, terwijl Samsung suggereert dat de 'flinke tekorten' aan geheugen zelfs in het beste geval nog een probleem blijven gedurende heel 2027.

• "De enige zorg is je budget": Microsoft beveelt 32GB RAM aan voor serieus gamen op Windows 11

Apple waarschuwt voor de impact van steeds duurdere RAM en ook Samsung ziet de toekomst niet rooskleurig in. MacRumors meldt dat Apple zijn kwartaalcijfers heeft gepresenteerd en dat CEO Tim Cook heeft opgemerkt dat de geheugenkosten in Q2 zijn gestegen. Bovendien zei Cook dat Apple in het volgende kwartaal (juni) "aanzienlijk hogere" geheugenkosten verwacht en dat de kosten van RAM vanaf juni 2026 een steeds grotere impact zullen hebben op hun producten.

Een deel van het probleem is dat Apple's grote voorraad RAM, die het in het verleden heeft opgebouwd toen de prijzen nog redelijk waren, begint op te raken. Momenteel onderzoekt Apple mogelijkheden om prijsstijgingen op te vangen, maar het is niet duidelijk wat die zijn.

9to5Mac merkte verder op dat Cook reageerde op de voorraadproblemen: "De Mac mini en de Mac Studio zijn beide fantastische platforms voor AI en agenttools, en de erkenning daarvan door klanten gaat sneller dan we hadden voorspeld, waardoor we te maken hadden een hogere vraag dan verwacht." Cook zei nog dat de vraag naar de nieuwe MacBook Neo enorm is en dat het voorraadprobleem pas over een paar maanden volledig van de baan is.

Daarnaast merkte Tom's Hardware op dat Samsung, een van de grote fabrikanten van geheugenchips, kwartaalcijfers heeft gepubliceerd. Executive Vice President Kim Jaejune waarschuwde dat er naar verwachting tot minstens 2027 sprake zal blijven van "aanzienlijke tekorten".

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Weinig ruimte voor onderhandelingen

Samsung is niet de enige die alarm slaat, want een van de andere drie grote chipfabrikante, SK Hynix, waarschuwde in maart al dat de RAM-crisis een langdurig probleem zal zijn, mogelijk zelfs tot 2030. Alleen de derde grote speler op de geheugenmarkt, Micron, blijft voorlopig stil.

De situatie van Apple versterkt deze boodschap en het wordt interessant hoe ze dit gaan aanpakken. Apple heeft duidelijk veel invloed om de beste prijzen uit de supply chain te halen, maar veel ruimte voor onderhandelingen is er momenteel niet.

De crisis rondom pc-onderdelen blijft maar voortzetten. Inmiddels lijkt het ook niet goed te gaan met de CPU-verkoop en er is nu ook alweer een waarschuwing voor neppe Samsung-SSD's.

De Duitse tech-website ComputerBase laat weten (via VideoCardz) dat een consument in Oostenrijk twee Samsung 990 Pro-SSD's van een retailer heeft gekregen die allebei nep bleken te zijn.

De verpakking van de 1TB-schijven zag er nog overtuigend uit, waardoor het niet meteen duidelijk was, maar bij nadere inspectie bleken de SSD's een blauwe printplaat te hebben, terwijl Samsung altijd zwart gebruikt. Ze beschikten daarnaast ook over de verkeerde SSD-controller (een Realtek in plaats van een Pascal).

Wat een nog grotere hint was dat de schijven nep waren, was dat ze ook gewoon helemaal niet werkten. Sommige "goede" nepschijven werken tenminste nog wel en worden soms zelfs als een echte schijf geïdentificeerd door je pc, maar dit was dus overduidelijk.

Toen ComputerBase Samsung op de hoogte bracht van dit probleem, kwam het bedrijf meteen met een statement: "Samsung neemt zulke meldingen over neppe geheugenproducten erg serieus. We ondernemen consistent actie tegen de distributie van zulke nepproducten."

"We raden aan om Samsung-opslagmedia exclusief via de Samsung Online Shop of geautoriseerde retailers aan te schaffen. Consumenten kunnen ook de Samsung Magician-software gebruiken om te verifiëren dat hun product echt is."

Nu de prijs van CPU's ook flink omhooggaat, moeten we momenteel ook uitkijken voor meer nepprocessors. Het lijkt erop dat dure processors en deze gehele geheugencrisis ook een hele slechte invloed hebben op de markt van desktopchips.

PC Gamer geeft aan dat TechEpiphany, die regelmatig cijfers deelt van de grote Duitse retailer Mindfactory, recent data heeft gedeeld op X waaruit blijkt dat de CPU-verkoop flink is gedaald in de afgelopen drie weken (nadat de situatie gedurende heel maart al niet fantastisch was). Vooral de verkoop van AMD's Ryzen-chips is flink afgenomen, maar de verkoop van Intel-chips was eigenlijk sinds het begin van 2026 ook al niet geweldig.

Aan de hand van die data en andere verkoopcijfers van bijvoorbeeld Amazon postte TechEpiphany op X: "In 10 jaar van het bijhouden van retail CPU-verkoopcijfers (en gerelateerde verkoopcijfers), heb ik nog nooit zo'n sterke daling gezien."

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een 11,5 op een schaal van 1-10

Het zegt toch wel wat wanneer iemand zoals TechEpiphany zegt dat dit de slechtste periode in 10 jaar tijd is voor de CPU-verkoop. Wanneer TechEpiphany gevraagd werd om aan te geven "op een schaal van 1-10" hoe slecht het er nu voor staat, was het antwoord dat we nu op een "11,5" zitten.

Stijgen de processorprijzen dan echt ineens zo sterk? Nou, na veel geruchten over grote prijsverhogingen tegen het einde van vorig jaar, gaan de prijzen nu inderdaad echt omhoog. Daarnaast is er dus ook een CPU-tekort dat steeds erger wordt.

Het gaat echter niet alleen maar om processors. De hele pc-markt is momenteel verstoord. De prijzen van vrijwel alle onderdelen gaan omhoog, en dan vooral van RAM en opslag. Als je zelf een computer wil bouwen of op zoek bent naar een flinke upgrade in de vorm van bijvoorbeeld een nieuw moederbord, dan is dat momenteel een heel duur grapje.

Het is dus ook logisch dat veel mensen nu geen nieuwe pc of pc-onderdelen kopen en dat heeft dan weer een negatief effect op de verkoopcijfers van al deze onderdelen. Het is helaas niet alleen bij geheugen gebleven.

Scammers maken natuurlijk graag gebruik van deze situatie waarin alles enorm duur is door nepproducten te verkopen. Er werden al meer nepproducten in Japan gesignaleerd, maar nu lijkt dat probleem dus ook meer naar Europa te komen. In ieder geval was dit recente voorbeeld niet zo geraffineerd als eerdere scams die we hebben gezien.

Het feit dat consumenten niet te veel lijken toe te geven aan de torenhoge prijzen, zowel bij CPU's als blijkbaar ook bij RAM, is wel een goed teken. Dat kan hopelijk de balans tussen vraag en voorraad weer een beetje in balans brengen en de prijzen weer wat drukken. Zoals PC Gamer recent aangaf, lijkt MediaTek voorzichtig te voorspellen dat de prijzen voor RAM in de tweede helft van 2026 weer een beetje de goede kant op lijken te gaan.

MediaTeks SVP en hoofd van wereldwijde sales, Eric Fischer, liet recent weten aan analistenfirma Counterpoint: "We zijn erg voorzichtig, misschien voorzichtig optimistisch over de tweede helft [van 2026], over waar het heengaat, want op een bepaald punt zullen de prijzen een impact hebben op de mogelijkheid van consumenten om uit te geven – of het nou om notebooks gaat of [andere] consumentenproducten."

Dit is een sentiment dat we eerder ook al elders hebben gehoord, maar het is ook weer niet heel erg geruststellend dat dit momenteel de beste hoop is voor dingen om weer een beetje in balans te komen. Het is wel heel erg als we moeten wachten tot prijzen zo hoog zijn dat mensen gewoon niets meer uitgeven aan pc-onderdelen. Maar dat lijkt dus wel een beetje de situatie te zijn waar we nu in zijn beland.

• "Tijd om een nieuwe pc te kopen?": onderzoek toont aan dat voorraden zijn toegenomen, maar de vraag is afgenomen

De paashaas is in het land en dat wil maar één ding zeggen: onze Easter Egg Hunt gaat van start. Vanaf 3 april tot en met 10 april kan je deelnemen aan de giveaways en maak je kans op leuke prijzen. Deze giveaway is leuk voor gamers, want we mogen een 3-pack FRITZ!Mesh 2700-repeaters weggeven.

Win de FRITZ!Mesh Set 2700 (3-pack)

Last van trage of wegvallende wifi in huis? Met de FRITZ!Mesh Set 2700 (3-pack) van FRITZ! moet dat probleem snel verleden tijd zijn. De set bestaat uit drie FRITZ!Mesh 2700-wifiversterkers die samenwerken in een slim meshnetwerk en gekoppeld kunnen worden aan vrijwel elke modem, ongeacht je provider.

De repeaters ondersteunen Wi-Fi 7 en halen in theorie snelheden tot 6,5 Gbit/s. In de praktijk betekent dat ook dat je netwerk beter bestand is tegen een groot aantal apparaten die tegelijk veel data gebruiken. Smartphones, laptops, smart-tv’s en consoles worden automatisch verdeeld over de verschillende FRITZ!-units, zodat geen enkele repeater overbelast raakt. Daardoor blijft de verbinding stabiel, zelfs als je door het huis wandelt terwijl je een video streamt of een videogesprek voert. Ook online gamen of streamen op zolder moet met zo’n meshopstelling probleemloos verlopen.

Het beheer van het netwerk verloopt via de FRITZ!-app. Daarmee kan je bijvoorbeeld instellen dat de wifi ’s nachts automatisch wordt uitgeschakeld of ouderlijk toezicht inschakelen met tijdslimieten per apparaat.

Doe mee en win! 

Wij mogen één lezer blij maken met een 3-pack FRITZ!Mesh Set 2700-repeaters. Je kan heel eenvoudig je kans wagen door dit deelnameformulier in te vullen. Deelnemen kan vanaf vrijdag 3 april om 12u 's middags tot 10 april, eveneens om 12u 's middags. Na afloop wordt de winnaar persoonlijk gecontacteerd.

Synology heeft een nieuwe, op privacy gerichte oplossing voor thuisbeveiliging voor BeeStation Plus aangekondigd, waarmee gebruikers hun woning en werkplek kunnen bewaken met behulp van Synology-camera’s. Deze oplossing, die wordt aangestuurd door de nieuwe mobiele app BeeCamera, biedt slimme bewaking zonder afhankelijkheid van de cloud of terugkerende kosten.

BeeStation Plus biedt een eenvoudige plug-en-play-ervaring voor gebruikers die op zoek zijn naar een alternatief voor de cloud om hun bestanden overal op te slaan en te openen. Met de nieuwe mobiele app BeeCamera gaat BeeStation Plus verder dan persoonlijke opslag en ondersteunt het ook lokale en externe bewaking van de woning. In combinatie met Synology-camera's biedt de oplossing AI-detectie op de camera voor mensen, huisdieren, voertuigen en inbraakgebeurtenissen, samen met een naadloze ervaring op het gebied van liveweergave, waarschuwingen en het terugkijken van gebeurtenissen.

Hou een oogje in het zeil (met AI)

Gebruikers kunnen maximaal 4 camera’s op één locatie toevoegen en de bewakingsinstellingen aanpassen aan verschillende behoeften, van thuisgebruik tot kleine bedrijven. Via de BeeCamera-app kunnen gebruikers het volgende aanpassen:

• AI-detectiemeldingen voor personen, huisdieren, voertuigen en inbraak
• Opnameschema’s en detectiezones om onnodige meldingen te beperken
• Retentie-instellingen op basis van de beschikbare opslagruimte van de BeeStation Plus

Alle gedetecteerde gebeurtenissen worden op één plek gebundeld, zodat gebruikers snel kunnen zien wat er gedurende de dag is gebeurd en eenvoudig kunnen filteren op type gebeurtenis. Wanneer ze een belangrijk moment opmerken, kunnen gebruikers fragmenten opslaan in verzamelingen, zodat deze niet worden overschreven door de standaardbewaartermijn. Of het nu gaat om belangrijke beelden ter referentie of gewoon om een gedenkwaardig moment dat het bewaren waard is.

Deze bewaking is ideaal voor gezinnen die hun dierbaren of huisdieren in de gaten willen houden, maar ook voor kleine winkels en ondernemingen die op zoek zijn naar eenvoudige, betrouwbare bewaking zonder doorlopende kosten. Gebruikers kunnen de toegang tot de camera’s bovendien delen met maximaal acht uitgenodigde gebruikers, zodat deze livebeelden kunnen bekijken, meldingen kunnen ontvangen en gebeurtenissen kunnen terugkijken

We wisten al dat het momenteel slecht gaat met de markt van pc-onderdelen, door verschillende tekorten en prijsstijgingen, maar nu lijken CPU's de klos te zijn.

PC Gamer haalde een verslag van Nikkei Asia aan, waaruit blijkt dat de markt voor processoren aan het lijden is dankzij "een gemiddelde prijsverhoging van tussen de 10% tot 15%". Deze impact is te merken bij CPU's voor in servers, maar ook voor in gewone pc's. De informatie is gedeeld door meerdere bronnen die dus helaas allemaal hetzelfde aangeven.

Nikkei Asia claimt ook dat deze bronnen het volgende suggereren: "Intel en AMD hebben recent klanten verteld dat ze de prijzen voor alle series van CPU's vanaf respectievelijk maart en april zullen verhogen."

Het duurt ook steeds langer voordat bestellingen verzonden worden en wachttijden zijn verlengd van een paar weken tot een paar maanden of zelfs nog langer.

Een van de bronnen is schijnbaar iemand met een leidinggevende functie bij een fabrikant van gaming-pc's en deze bron geeft aan dat er verwacht wordt dat de voorraad van CPU's zal afnemen in het tweede kwartaal van 2026. De leidinggevende liet weten: "Intel en AMD hebben capaciteit voor server-CPU's de prioriteit gegeven, en de voorraad voor pc's is kleiner geworden... Wat pc-gamers kunnen krijgen in Q2 is veel minder dan het volume dat we kregen in Q1."

De bron voegde hier verder nog aan toe: "Waar we ons zorgen om maken, is dat zelfs als we meer betalen, we nog steeds niet meer kunnen krijgen. Het CPU-tekort wordt elke dag steeds serieuzer [en is] geen minder [groot probleem] dan de geheugenchip-situatie."

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

AI is nog steeds het probleem

Dat is dus een zorgelijk statement over de staat van CPU's. Als de situatie rond processoren vergelijkbaar wordt met de situatie rondom RAM, dan is dat een hele slechte situatie. Toch lijkt het inderdaad wel die kant op te gaan en het artikel haalt dan ook meerdere bronnen aan die op dit effect wijzen.

Natuurlijk is ook dit allemaal weer gelinkt aan AI. Er is steeds meer rekenkracht nodig voor AI en dat gaat dus verder dan alleen werkgeheugen en opslag. Er zijn ook processoren nodig en omdat er voor CPU-fabrikanten meer te verdienen valt bij AI-datacenters, geven ze de prioriteit aan die klanten, in plaats van aan de gemiddelde consument. Dat is precies hetzelfde dat we zagen bij RAM. Natuurlijk is dat gewoon een zakelijke beslissing en willen die bedrijven zoveel mogelijk winst binnenhalen, maar het is voor de consument wel erg vervelend.

Helaas wordt de opslagcrisis ook steeds slechter. Zo kregen we deze week te horen dat de prijs van een 1TB externe SSD van SanDisk in de Apple-store ineens drie keer zo duur was geworden (via Gizmodo). Daarnaast heeft Ayaneo de pre-orders voor zijn nieuwe premium Next 2-gaming-handheld stopgezet volgens een verslag van Kotaku. Dankzij de flink stijgende kosten van opslag en RAM zou die Next 2 uiteindelijk rond de 4.000 dollar moeten gaan kosten en die prijs zal de consument natuurlijk niet gaan betalen voor dit apparaat. Misschien hielp het gebruik van een premium Strix Halo Ryzen-CPU hier ook niet mee.

Verder heeft ASUS ons ook al gewaarschuwd voor prijsstijgingen van 25% tot 30% voor zijn pc's in Taiwan in het volgende kwartaal en dit zal waarschijnlijk ook een realiteit worden in andere regio's.

De situatie ziet er dus steeds slechter uit. Wat wel opmerkelijk is, is dat Intel net een aantal budgetvriendelijke CPU's heeft onthuld als onderdeel van zijn Arrow Lake-refresh. We zijn benieuwd hoe die lagere prijzen gaan werken gezien de huidige staat van de pc-markt. Misschien is er ook maar een erg beperkte voorraad van deze nieuwe chips.

Als je dus aan het overwegen bent om een nieuwe CPU voor je pc te kopen, dan kan je dat het beste zo snel mogelijk doen. Of je moet waarschijnlijk weer heel lang wachten voordat de prijzen weer een beetje normaal worden. Hetzelfde geldt helaas dus ook voor veel andere producten in de pc-wereld, waaronder laptops.

• De beste laptops in 2026 volgens onze experts

Iemand die naar verluidt een RTX 5090 GPU bij Amazon India kocht, vond in de doos wasmiddel in plaats van de videokaart. Dit bewijst dat je nog steeds moet opletten voor scams bij de aankoop van een GPU (en andere tech). VideoCardz stuitte op dit verhaal op Reddit en hoewel het wel heel bizar klinkt, lijkt het toch waargebeurd te zijn.

De Reddit-gebruiker legt uit hoe die een Gigabyte RTX 5090 bij Amazon India kocht van een externe verkoper, maar dat de levering wel door Amazon gebeurde. De GPU kostte omgerekend zo'n 3.000 euro. Zoals je kunt zien op de foto op Reddit (zie hieronder), zat er in de doos van de videokaart een pak Ghadi-wasmiddel van 1 kg.

De koper heeft een unboxing-video gemaakt, maar dit kan alsnog nep zijn. Het aangegeven gewicht van 1,56 kg is overigens te laag voor een verpakte RTX 5090. Hopelijk is dit laatste punt doorslaggevend voor de terugbetaling, die Amazon voorlopig lijkt te weigeren.

Blijkbaar is deze persoon niet de enige die wasmiddel in plaats van een GPU heeft ontvangen. Er zijn namelijk soortgelijke klachten over dezelfde externe verkoper.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Let goed op bij de aankoop van een (dure) GPU

Of dit nu waar is of niet, er zijn nog steeds genoeg scammers op de GPU-markt. Ook als je via een grote webshop als Amazon een GPU bestelt, moet je altijd goed controleren wie de eigenlijke verkoper is. Je kan ook de pagina van deze verkoper met klantenreviews bekijken om je extra te informeren.

Als iets te mooi lijkt om waar te zijn, is dat waarschijnlijk ook zo. Het is het risico niet waard om duizenden euro's uit te geven aan een nep product. Deze klant kreeg een doos wasmiddel en in het verleden hebben andere klanten bijvoorbeeld dozen met een steen of wat metaal ontvangen in plaats van een GPU. Je zou altijd je geld terug moeten kunnen krijgen, maar dat proces loopt niet altijd van een leien dakje.

Een nieuw gerucht suggereert dat de eerste laptops met Nvidia's nieuwe CPU's (gebaseerd op ARM) nog hun debuut zullen maken in de eerste helft van dit jaar.

Een verslag van de Wall Street Journal (via VideoCardz) claimt dat zowel Dell als Lenovo werken aan laptops met de nieuwe ARM-chips van Nvidia (die in samenwerking met MediaTek zijn ontwikkeld). Die laptops "kunnen in de eerste helft van dit jaar arriveren".

Dat zou dus betekenen dat we deze eerste laptops ergens in de komende vier maanden nog te zien zouden krijgen. Deze informatie zou vanuit de toeleveringsketen van Nvidia komen.

Het gaat hier om de N1- en N1X-CPU's waar we inmiddels al vrij lang geruchten over horen. Het verslag geeft aan dat de hoop is dat de nieuwe chips van Nvidia laptops extra dun en licht kunnen maken en toch nog een lange batterijduur moeten laten bieden. Het klinkt ook wel geloofwaardig dat een ARM-chip die beloftes waar kan maken, want we zagen bijvoorbeeld bij Qualcomms laptopchips al dat deze een zeer indrukwekkende batterijduur wisten te bieden voor dunne, lichtgewicht laptops.

Het verslag noemt specifiek Dell en Lenovo als fabrikanten van de laptops met de nieuwe chips, maar de outlet heeft ook aangegeven dat andere laptopfabrikanten ook gebruik zullen maken van de nieuwe ARM-chips van Nvidia. Misschien is het wel zo dat Dell en Lenovo hun laptops met deze chips als eerste op de markt zullen brengen.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

De voor- en nadelen van ARM

De ARM-architectuur heeft dus zo zijn voordelen, zeker op het gebied van energie-efficiëntie, maar ARM-laptops hebben soms toch ook wel last van wat unieke Windows-problemen. Zo zijn er soms compatibiliteitsproblemen voor bepaalde software en games. Toch is er al veel vooruitgang geboekt en is gaming op ARM-laptops vorig jaar al flink verbeterd.

Een Windows-laptop met een ARM-chip van Nvidia klinkt toch ook wel erg interessant voor gamers. Deze chips zouden het mogelijk kunnen maken voor dunne, lichtgewicht laptops om verrassend degelijke gaming-prestaties te kunnen bieden dankzij Nvidia's geïntegreerde graphics. De GPU van de chip zal namelijk ongetwijfeld een van de sterkste punten zijn gezien de reputatie van Nvidia op dat vlak. Eerdere geruchten wezen er ook al op dat het aantal grafische cores vergelijkbaar zou kunnen zijn met dat van de RTX 5070. Dat betekent niet meteen dat de prestaties ook vergelijkbaar zijn, want geïntegreerde graphics worden natuurlijk nog wel enigszins beperkt door factoren zoals minder ruimte voor koeling.

Nvidia heeft hier wel een kans om beter te presteren dan zijn grote rivaal op het gebied van ARM-chips voor laptops, Qualcomm, als het gaat om de kwaliteit van de drivers. De drivers voor de Adreno-GPU's van Qualcomms Snapdragon-chips hebben hier en daar nog wel wat problemen gehad, maar Nvidia heeft hier toch al redelijk veel ervaring mee.

Gezien deze zogenaamde releaseperiode in de eerste helft van 2026, maken we ons nog wel zorgen over de invloed van de RAM-crisis op de lanceringsplannen van Nvidia. Deze crisis maakt bijna alle releases in de pc-wereld momenteel wat onvoorspelbaar dankzij het tekort aan RAM en geheugenchips.

Eerdere geruchten suggereerden een lancering in Q1 2026 voor de nieuwe laptops met N1X-chips, maar dat klonk vanaf het begin al erg optimistisch. Nvidia benoemde deze apparaten niet eens tijdens CES 2026 en dat hadden ze waarschijnlijk natuurlijk wel gedaan als de apparaten op het punt stonden om binnen een paar maanden al gelanceerd te worden.

We zijn dan ook nog niet helemaal overtuigd van deze zogenaamde releaseperiode van "de eerste helft van 2026". De Wall Street Journal is voorzichtig met zijn woorden en lijkt dus ook niet heel zeker te zijn over de releaseperiode. Gezien de huidige staat van de pc-wereld lijkt een lancering in Q3 ons eigenlijk net zo waarschijnlijk als een lancering in Q2, maar we zullen zien.

Al dit informatie roept echter ook nog verdere vragen op. Hoe zit het met de zogenaamde ARM-chip van Nvidia voor desktop-pc's? En hoe past Nvidia's andere samenwerking (los van MediaTek) met Intel, waarbij Nvidia werkt aan geïntegreerde graphics voor Intel-CPU's, bij de ARM-strategie van Nvidia? 2026 lijkt in ieder geval een interessant jaar te worden voor Nvidia, maar de kans is redelijk groot dat we toch nog wat langer moeten wachten.

• Is er een nieuwe handheld-pc van Nvidia onderweg met de kracht van een RTX 5070?

Valve lijkt momenteel nog hard te werken aan zijn aankomende Steam Machine: een hybride gaming-pc en console. De release van dit apparaat stond in de eerste instantie gepland voor begin 2026, maar dat is inmiddels alweer ergens in de eerste helft van 2026 geworden. We zijn ook nog steeds bang dat de RAM-crisis de lanceringsplannen verder kan verstoren en dat is niet voor niets want een recente ontwikkeling rondom de Steam Deck voorspelt ook al niet veel goeds.

Op de productpagina van de Steam Deck (op Steam) geeft Valve aan dat de Steam Deck OLED niet altijd in elke regio op voorraad is en dat dit het gevolg is "van tekorten op het gebied van geheugen- en opslagcomponenten". Momenteel lijkt op de Nederlandstalige website de 1TB-variant nog wel beschikbaar te zijn, maar de 512GB-variant is inderdaad ook uitverkocht. Daarnaast wordt het lcd-model met 256GB niet meer geproduceerd en is deze ook uitverkocht.

Het komt niet als een grote verrassing dat de RAM-crisis voor voorraadproblemen zorgt, maar we vragen ons nu wel af of dit ook slecht nieuws betekent voor Valve's aankomende hardware. Het zou kunnen zorgen voor nog een vertraging voor de Steam Machine, een nog hogere prijs of een erg lage voorraad bij release. Valve kan het zich mogelijk gezien de huidige staat van de markt ook niet veroorloven om de Steam Machine met verlies te verkopen, zoals het wel deed bij de Steam Deck.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Hoe dan ook een probleem voor Valve

Als Valve ervoor kiest om de Steam Machine met een flink hoge prijs te lanceren, dan zal dat niet goed vallen bij consumenten. Als het bedrijf de prijzen echter betaalbaarder houdt, en waarschijnlijk dus de Steam Machine met verlies verkoopt, dan kan dat in de huidige pc-markt toch wel de nodige schade aanrichten.

Misschien is dan weer een vertraging van de lancering toch de beste optie om de impact op de prijs te vermijden, maar het probleem is dat we niet precies weten wanneer deze RAM-crisis niet meer zo'n grote impact meer zal hebben.

De voorraadproblemen van de Steam Deck OLED kunnen echter ook een teken zijn dat Valve nu hardware opzij zet voor de Steam Machine, zeker op het gebied van opslag, maar dit blijft gewoon een waardeloos moment om nieuwe hardware te lanceren als je afhankelijk bent van chips die alsmaar duurder worden.

• Advies van onze game-expert: "Stel je aankoop van een Nintendo Switch 2 niet uit"

Wifirepeaters zijn al lang niet meer de goedkope, maar matige optie om je wifibereik in huis te verbeteren die ze vroeger waren. Ze zijn dan ook niet allemaal meer zo goedkoop, maar dat komt onder andere omdat sommige modellen nu daadwerkelijk goede prestaties weten te leveren dankzij ondersteuning voor mesh-technologie (en natuurlijk andere ontwikkelingen).

Een mesh-systeem kan zorgen voor een stabiel netwerk met zeer degelijke wifisnelheden en een veel groter bereik dan je standaardrouter op zichzelf kan bieden. Wij hebben de relatief nieuwe FRITZ!Mesh Set 1700 (de versie met twee repeaters) getest om te zien of deze set een ware upgrade is voor je netwerk.

FRITZ!Mesh Set 1700 review: prijs en beschikbaarheid

• Adviesprijs van 209 euro voor de 2-delige set en 289 euro voor de 3-delige set
• Inmiddels af en toe al tientallen euro's goedkoper te vinden
• Beschikbaar via FritzShop en veel bekende retailers in Nederland en België

Er zijn twee varianten van de FRITZ!Mesh Set 1700: een 2-delige en een 3-delige set. Bij de ene set krijg je dus gewoon twee repeaters en bij de andere set drie. Daarnaast kan je ook nog los de FRITZ!Repeater 1700 bestellen als je later nog een extra repeater wil toevoegen.

De 2-delige set (die wij getest hebben) heeft een adviesprijs van 209 euro, de 3-delige set heeft een adviesprijs van 289 euro en de losse FRITZ!Repeater 1700 kost je 119 euro. Als je dus een wat groter huis hebt, is het sowieso aan te raden om voor de 3-delige set te gaan, want je betaalt anders onnodig veel meer als je later alsnog met een losse repeater moet uitbreiden.

Deze sets zijn niet goedkoop, maar gezien de prestaties en het compacte formaat van deze repeaters, zijn ze zeker wel een interessante investering. We hebben de prijzen bovendien af en toe ook al met een aantal tientjes zien zakken. Als je echter ook al genoeg hebt aan Wi-Fi 6 en iets lagere maximumsnelheden, dan kan je de 3-delige FRITZ!Mesh Set 1600 inmiddels vanaf zo'n 160 euro in huis halen.

Als je overigens vooral op één specifieke locatie in huis geen geweldige verbinding hebt, dan is een powerline-adapter (met ingebouwde wifi) misschien ook wel een iets voordeliger alternatief, maar dan zal je niet snel Wi-Fi 7-ondersteuning terugvinden.

Hoewel het dus zeker niet de goedkoopste manier is om je netwerk uit te breiden en te versterken, doet de FRITZ!Mesh Set 1700 wel goed zijn werk en voor deze prijs krijg je ook wel een mooi compact design in vergelijking met de meeste mesh-systemen, die bestaan uit vrij grote kastjes.

• Prijs-kwaliteit score: 4/5

FRITZ!Mesh Set 1700 review: design

• Erg compact design
• Kan wel nog steeds andere stopcontacten blokkeren
• Eén Gigabit Ethernet-poort per repeater

Het design kan hier een van de grootste pluspunten zijn (maar dat hangt een beetje af van jouw stopcontacten). Een simpele repeater hoeft ook niet altijd heel groot te zijn, maar bij een mesh-systeem heb je vaak toch wel met vrij grote kastjes te maken die meer in de buurt komen bij het formaat van een router en dus redelijk wat ruimte in beslag nemen in je meterkast en op de locaties waar je wifidekking moet worden uitgebreid.

De repeaters in de FRITZ!Mesh Set 1700 zijn echter heel mooi compact. Ze hebben een vierkant design en zijn misschien net iets groter dan een gemiddeld stopcontact (met omhulsel).

Als er in jouw huis redelijk wat ruimte tussen stopcontacten zit, zoals in de afbeelding van FRITZ! hierboven, dan kan je gemakkelijk nog een ander apparaat aansluiten op het stopcontact ernaast. Helaas zitten onze stopcontacten wat dichter bij elkaar, waardoor dit design toch nog net een tweede stopcontact kan blokkeren. Op dat vlak is het design van veel powerline-adapters met een ingebouwd stopcontact toch wel fijn, omdat je dan wel weer in ieder geval één bruikbaar stopcontact terugkrijgt. Aan de andere kant is een wat groter kastje met een stroomkabel, zoals bij veel andere mesh-systemen, op dit vlak ook iets praktischer, maar uiteindelijk hangt dit natuurlijk volledig af van de situatie in jouw woning.

Verder vind je op elke repeater in de set een rode Connect-knop, die je tijdens de setup gebruikt om de repeaters aan elkaar te koppelen en die je ook kan gebruiken om de repeaters te resetten. Die knop vind je terug op de voorkant, wat ook wel handig is gezien dit design, en wat verder naar onderen op de voorkant vind je ook een lampje dat de verbindingskwaliteit en de status van het apparaat aangeeft. Onderop vind je als laatste nog een Gigabit Ethernet-poort. De repeater die je in de meterkast aansluit, kan je via deze poort verbinden met een bestaande router, maar op de andere repeaters kan je dus ook nog een apparaat aansluiten via een ethernetkabel. Er wordt trouwens één ethernetkabel meegeleverd.

• Design score: 4/5

FRITZ!Mesh Set 1700 review: setup en app

• Simpele setup via de MyFRITZ!-app
• Basisopties in de app en snelle toegang tot de webinterface
• Op verschillende manieren te configureren

Het instelproces van de FRITZ!Mesh Set 1700 is over het algemeen enorm eenvoudig. Je hoeft ook niet per se een FRITZ!-router te hebben om deze set te kunnen gebruiken. Je downloadt simpelweg de MyFRITZ!-app op je smartphone (of tablet) en je wordt stap-voor-stap door het hele instelproces geleid.

In de eerste instantie moet je maar één van de repeaters aansluiten op het stopcontact (als je geen FRITZ!-router hebt, wordt dit waarschijnlijk de 'Mesh Master' in de meterkast). De app zorgt eerst dat deze repeater op de juiste manier wordt ingesteld en vervolgens kan je de tweede repeater aansluiten en koppelen aan de eerste repeater door binnen twee minuten de Connect-knop op beide modellen kort in te drukken. Als je de 3-delige set hebt, kan je aan het einde van dit proces selecteren dat je nog een repeater hebt om te koppelen.

Tijdens het instellen word je gevraagd hoe je de set wil configureren. Als je namelijk al een FRITZ!Box-router in huis hebt, kan je deze set puur als uitbreiding gebruiken en dus gewoon op willekeurige stopcontacten in je huis aansluiten (waar jij een betere verbinding nodig hebt). Als je een willekeurige andere router hebt of de set direct op je glasvezelmodem (ONT) wil aansluiten, dan zal je een van de repeaters in je meterkast moeten plaatsen. Je kan dat model dan via ethernet met de router of het glasvezelmodem verbinden. De rest maakt vervolgens gewoon verbinding met die eerste repeater.

Wij hebben de set aangesloten op een router die niet van FRITZ! is en ook in dit geval was alles dus snel ingesteld en konden we dus snel van uitstekende resultaten genieten. Wat wel belangrijk is om te weten, is dat je bij sommige configuraties via de app geen directe toegang meer krijgt tot de webinterface (als de repeater in de meterkast als IP-client wordt ingesteld). In dit geval kan je toch nog bij die interface komen door naar http://169.254.1.1 te navigeren. Op die manier kan je dus weer terugschakelen naar een andere modus als dit toch niet ideaal blijkt voor jouw situatie.

Wat we ook wel fijn vonden, is dat je niet per se een account hoeft te creëren voor de MyFRITZ!-app. Zolang je niet ineens op een andere locatie een volledig nieuw systeem gaat installeren, onthoudt de app gewoon jouw apparaten en instellingen. Als er updates zijn, krijg je deze ook in de app te zien.

• Setup en app score: 5/5

FRITZ!Mesh Set 1700 review: prestaties

• Wi-Fi 7, maar geen 6GHz-band
• Maximale snelheid tot 3.600Mbps
• Snelle prestaties via wifi en ethernet

We zullen hier eerst even een beeld te schetsen van de netwerksituatie in onze testomgeving. We hebben hier een glasvezelverbinding en een Odido-abonnement voor 1Gbps up en down. In de praktijk halen we via Wi-Fi natuurlijk geen 1Gbps, maar als we in de buurt van de router staan is een snelheid rond de 400 à 500Mbps zeker haalbaar.

Op de eerste verdieping gaat er echter al veel van die snelheid verloren en door het plafond en verschillende muren heen, is het bereik standaard ook niet overal even geweldig. We hebben hier dus ook al vaker andere oplossing geprobeerd, zoals powerline-adapters en andere mesh-systemen.

Bij het testen van dit systeem hebben we dus één repeater in de meterkast naast de voordeur geplaatst en eentje op de eerste verdieping in een slaapkamer. Er zit geen enorm grote afstand tussen deze twee locaties, maar wel een plafond en een muur, plus een heleboel andere apparaten als mogelijke stoorzenders.

De FRITZ!Mesh Set 1700 biedt ondersteuning voor Wi-Fi 7, maar niet voor de 6GHz-band die deze standaard (en ook al de Wi-Fi 6E-standaard) pas echt een grote upgrade maakt ten opzichte van oudere standaarden. Je kan nog steeds erg goede prestaties verwachten via 2.4GHz en 5GHz, maar je krijgt dus niet de optimale prestaties van Wi-Fi 7. Toch biedt deze set volgens FRITZ! wel een maximumsnelheid tot 3.600Mbps (tot 2.880Mbps via 5GHz en tot 688Mbps via 2.4GHz) en andere voordelen van Wi-Fi 7, zoals verbeterde stabiliteit, snelheden en latency, zeker bij het gebruik van veel verschillende apparaten tegelijkertijd.

Dat zijn natuurlijk altijd de snelheden die "theoretisch gezien" mogelijk zijn en daarnaast gaat onze verbinding maar tot 1Gbps (ook theoretisch gezien). In de praktijk stelden de resultaten echter zeker niet teleur. Waar we via een powerline-adapter met Wi-Fi 6-ondersteuning in dezelfde slaapkamer te maken hadden met snelheden van maar ongeveer tussen de 70Mbps en 130Mbps (down en up), zowel via ethernet als wifi, schoten de snelheden bij het gebruik van deze FRITZ!Mesh Set 1700 ineens flink omhoog. We konden nu in dezelfde ruimte genieten van snelheden rond de 400Mbps via ethernet (down en up) en ook nog rond de 200 à 300Mbps via wifi. Dat toont misschien deels ook aan dat powerline niet de meest geschikte optie is in deze omgeving, maar ook dat deze repeaters het wifisignaal van de router uitstekend weten uit te breiden.

De mesh-technologie zorgt er ook voor dat je altijd automatisch verbonden wordt met de dichtstbijzijnde repeater (of in ieder geval de repeater met het sterkste signaal). Je verliest ook geen signaal wanneer er wordt overgeschakeld van de een naar de ander. Dat gebeurt allemaal soepel op de achtergrond.

• Prestaties score: 4,5/5

Moet je de FRITZ!Mesh Set 1700 kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

Hoewel Nvidia natuurlijk een erg grote speler is in de wereld van gaming-pc's en -laptops dankzij zijn krachtige GPU's, zijn er verrassend genoeg nog geen handheld-pc's op de markt gekomen met een GPU (of APU) van Nvidia. De apparaten die hier het dichtst bij in de buurt komen, zijn de Nvidia Shield en de Nintendo Switch 2. Daar zou binnenkort verandering in kunnen komen.

Nvidia's CEO, Jensen Huang, heeft recent informatie gedeeld over de N1X- en N1-chips van het bedrijf (via VideoCardz). Deze chips worden ontwikkeld in samenwerking met MediaTek. Huang heeft al gehint naar het idee dat deze energie-efficiënte chips met sterke prestaties erg handig kunnen zijn voor in AI-computers.

De N1X en N1 zijn nog niet officieel onthuld, maar we weten dus wel al dat ze voornamelijk ontwikkeld zijn voor AI-pc's. Daarnaast suggereren meerdere geruchten echter ook dat we deze chips kunnen verwachten in krachtige gaming-laptops, omdat ze zogenaamd grafische prestaties van RTX 5070-niveau moeten kunnen bieden.

Dankzij de nieuwe chips zou Nvidia dus direct kunnen gaan concurreren met AMD en Intel. Intel kondigde recent nog een speciaal handheld gaming-platform aan binnen zijn line-up van Panther Lake-processors. Hoewel we niet zeker weten of Nvidia deze markt ook wil betreden, lijken de aankomende N1X- en N1-chips wel erg geschikt voor handhelds. Het zou ons dus ook niet verbazen als we die chips toch ook in handheld-pc's zullen zien.

Prestaties van RTX 5070-niveau in een handheld klinkt misschien overdreven, maar we zagen bij AMD's Strix Halo Ryzen AI Max+ 395-APU al prestaties van RTX 4060-niveau, dus heel ongeloofwaardig is het toch niet meer. Die chip van AMD kan je vinden in onder andere de ASUS ROG Flow Z13 (2025), maar ook in handhelds zoals de GPD Win 5 en de aankomende Ayaneo Next 2. Een focus op AI betekent dus zeker niet dat dit soort chips niet in handheld gaming-pc's kunnen verschijnen.

Het is geweldig om te zien dat het eindelijk mogelijk is om dit soort krachtige hardware in handheld-pc's te verwerken. De prestaties zijn dan ook niet echt meer waar wij ons zorgen om maken als Nvidia inderdaad beslist om de N1X-chip in handhelds te gebruiken.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een handheld met een Nvidia-chip zal niet goedkoop zijn

Het is nog wel even belangrijk om aan te geven dat Nvidia zelf niet gesuggereerd heeft dat de N1X- of N1-chip in een handheld zal worden gebruikt, maar klinkt voor ons wel als en logische keuze. De chips lijken voor nu echter voornamelijk bedoeld te zijn voor in AI-pc's en laptops.

Als er echter wel een nieuwe handheld met Nvidia-chip (en RTX 5070-prestaties en waarschijnlijk ook DLSS 4.5-ondersteuning) op de markt komt, dan zijn we wel bang dat dit waarschijnlijk een erg duur apparaat wordt. Reken er maar op dat je hier meer geld voor moet neerleggen dan zelfs voor premium handhelds zoals de ASUS ROG Xbox Ally X en de Lenovo Legion Go 2.

Prestaties van RTX 5070-niveau op een handheld zijn natuurlijk al erg indrukwekkend, maar voeg daar DLSS aan toe en deze hypothetische handheld kan wel eens veel krachtiger worden dan handhelds met AMD- en Intel-chips die respectievelijk gebruikmaken van FSR en XeSS voor upscaling. DLSS 4.5 zorgt ook voor een flinke verbetering qua scherpte in vergelijking met voorgaande versies en Nvidia's upscalingtechnologie loopt sowieso al voor op de concurrentie.

We weten op dit punt natuurlijk niets zeker als het gaat om Nvidia-chips voor handhelds, maar we hopen dat Nvidia toch ook deze markt betreedt en gaat samenwerken met een fabrikant zoals ASUS of Lenovo (of misschien zelfs met Valve aan een opvolger voor de zeer succesvolle Steam Deck), want meer concurrentie zorgt natuurlijk voor betere apparaten voor de consument.

De huidige staat van de markt van pc-hardware is niet bepaald geweldig. We hebben te maken met enorme prijsstijgingen vanwege de crisis rondom werkgeheugen (RAM) en nu zien we het effect van deze crisis ook weer bij een van de populairste fabrikanten terug.

De fabrikant in kwestie is Samsung en wat we nu van The Elec horen, is dat de prijzen voor zijn DRAM en SSD's in Zuid-Korea de afgelopen twee maanden verdubbeld, en in sommige gevallen zelfs verdriedubbeld zijn.

Ook hier lijkt dit weer het gevolg te zijn van een focus op geheugenproductie voor AI-bedrijven, waardoor er een tekort ontstaat voor consumenten. Dat is ook al wat we zagen bij Micron, maar dat bedrijf laat daarnaast ook nog eens zijn hele consumententak (Crucial) vallen.

Wat nu dus te zien is bij Samsung, is dat een DDR5 RAM-module die in november nog 100.000 won kostte (zo'n 58 euro), recent ineens een prijs van 400.000 won kreeg (zo'n 233 euro). Dat is een prijsstijging van 300% en het gaat hier ook maar om 16GB aan RAM.

Ook distributeurs moeten nu meer betalen voor RAM en SSD's van Samsung en dat zorgt ook weer voor hogere prijzen voor consumenten. Dit verslag van The Elec is natuurlijk gefocust op de Zuid-Koreaanse markt (Samsungs thuismarkt), maar waarschijnlijk zal dit probleem zich uitbreiden naar meerdere regio's.

Een analist van Counterpoint Research, MS Hwang, heeft (volgens een verslag van TweakTown) voorspeld dat de kosten voor geheugen zo'n 30% van de totale productiekosten van producten zullen bedragen.

Als die inschatting correct is, lijkt het dus waarschijnlijk dat vrijwel alle hardware die geheugen vereist, in prijs zal stijgen. Voeg daar dus ook nog eens aan toe dat steeds meer fabrikanten zich meer lijken te focussen op AI en het ziet er niet echt positief uit voor consumenten in 2026 (en daarna).

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Laten we hopen dat de AI-bubbel zal barsten

We zullen zeker niet ontkennen dat AI voor positieve ontwikkelingen heeft gezorgd bij pc-hardware. Zo is Nvidia's DLSS een geweldige AI-feature voor gamers die zorgt voor betere prestaties en beeldkwaliteit. Nu lijkt AI echter meer nadelen dan voordelen te introduceren voor consumenten en hopen we dus eigenlijk dat de bubbel zal barsten.

Prijzen voor RAM en SSD's stijgen nu ongelofelijk hard en als dit zo door blijft gaan, en fabrikanten zich maar meer en meer blijven focussen op AI-datacenters in plaats van de consumentenmarkt, dan zouden dit soort prijzen wel eens het "nieuwe normaal" kunnen worden. Hopelijk wordt de productie gewoon opgeschaald, zodat er genoeg voorraad is voor AI-datacenters én consumenten, maar dat kan nog wel even duren en in de tussentijd lijkt de situatie niet veel beter te worden voor de consument.

• Samsung blaast Bixby nieuw leven in met behulp van Perplexity

Het gerucht gaat dat Nvidia de levering van chips aan partners die grafische kaarten produceren heeft verlaagd en dat er dit jaar geen nieuwe GeForce GPU's zullen komen. Het laatste nieuws over de ellende rond GPU's komt van MegasizeGPU, die op Twitter heeft gepost dat de levering van Nvidia GPU's met 15% tot 20% is teruggeschroefd.

Dat wil zeggen dat partners die GeForce GPU's produceren, zoals ASUS, MSI en Gigabyte, minder chips en video-RAM ontvangen. Het goede nieuws is dat Nvidia nog steeds chips levert met dezelfde hoeveelheid VRAM. De leaker eindigt het bericht als volgt: “Het slechte nieuws is dat er in 2026 geen nieuw product zal zijn.”

Met andere woorden, je kunt die RTX 5000 Super-versies, die volgens andere geruchten eind 2026 op de markt zouden komen, vergeten. Die zouden in eerste instantie slechts uitgesteld zijn. Dit is natuurlijk speculatie, dus alles kan nog veranderen.

Een andere Twitter-gebruiker zegt dat de RTX 6000 GPU's begin 2027 op de markt komen, maar MegasizeGPU zegt dat dit niet gaat gebeuren. Ze zeggen dat het gewoon te vroeg is om daarover te spreken. Er zijn wel andere geruchten die op eind 2027 wijzen voor de lancering van deze nieuwe generatie.

AMD heeft ook nog wat te zeggen: er is een interview van Gizmodo op CES 2026 uitgezonden waarin een leidinggevende van AMD geruststellend sprak over de levering van Radeon GPU's. De opmerkingen van David McAfee van AMD, Corporate VP van de Client Channel Business, sloten aan bij wat hij in een ander interview op CES zei over “zeer strategische" samenwerkingen met DRAM-fabrikanten om ervoor te zorgen dat er voldoende voorraad is aan een correcte prijs. McAfee voegde eraan toe dat hij de toekomst niet kan voorspellen, maar dat AMD en hun partners dichtbij de oorspronkelijke adviesprijzen proberen te blijven.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

16GB wordt een uitdaging

Het goede nieuws omtrent Nvidia is dat het bedrijf nog steeds VRAM levert naast grafische chips. Het algemene beeld is echter somber. RTX 6000 GPU's zijn nog niet eens in zicht en RTX 5000 Super-versies komen helemaal niet in 2026, als MegasizeGPU gelijk heeft. Een productiedaling van maar liefst 20% is hoe dan ook slecht. Verder schrapt Nvidia mogelijk een paar modellen met 16 GB VRAM opgeeft, namelijk de RTX 5070 Ti en de versie van de RTX 5060 Ti met 16 GB. Dit ontkent Nvidia echter momenteel.

Er zijn dus grote problemen met RAM in het algemeen, zowel bij "gewone" RAM als VRAM in GPU's. Als je een nieuwe GPU wil kopen in 2026 en je nu een exemplaar vindt aan een redelijk prijs, raden we je aan om die nu te kopen. Wachten op de Super-versies is geen goed idee in de huidige omstandigheden, aangezien het niet eens zeker is dat die er zullen komen.

We hebben momenteel te maken met allerlei interessante aankondigingen tijdens CES 2026 en ook voor Nvidia is CES dit jaar weer een belangrijk evenement. Het bedrijf had een zeer succesvol 2025 en is dan ook het meest waardevolle bedrijf in de wereld op dit moment (met een waarde van zo'n 4,5 biljoen dollar). Het komt dus niet echt als een verrassing dat Nvidia dit jaar weer veel te vertonen heeft tijdens CES.

Aan het begin van Nvidia's presentatie werd een upgrade onthuld voor de DLSS-upscalingtechnologie van het bedrijf. Het is nog niet DLSS 5, maar toch klinkt DLSS 4.5 wel erg interessant voor pc-gamers. Deze upgrade levert een tweede generatie transformer-model (dat oorspronkelijk geïntroduceerd werd bij DLSS 4) en algemene verbeteringen voor 'ghosting', 'pixel sampling' en temporele stabiliteit.

Het meest interessante deel is echter een boost voor de 'Multi Frame Generation'-feature (MFG). De maximale modus gaat nu van 4x frame-gen naar 6x en dat is een flinke stap. We hebben tot nu toe niet altijd veel geluk gehad bij onze tests met de 4x-modus (op een RTX 5060 en 5070) en daarom houden we het nog steeds meestal bij de originele 2x. Als het nieuwe transformer-model de 4x-modus echter stabieler weet te maken, kan dit een grote vooruitgang voor DLSS betekenen. De nieuwe, verbeterde versie van MFG moet ook op intelligente wijze een framerate kunnen bieden die zo consistent mogelijk matcht met de refresh rate van je monitor om zo te zorgen voor nog beter geoptimaliseerde prestaties.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Verbeteringen voor GeForce Now

Na de aankondiging van DLSS 4.5, onthulde Nvidia ook een aantal verbeteringen voor zijn GeForce Now-gamestreamingdienst. Als je een GeForce Now-abonnement afsluit kan je via cloud streaming je eigen games met de kracht van RTX-graphics spelen.

Er is een nieuw hoogste abonnement geïntroduceerd. Hierbij kan je genieten van prestaties van RTX 5080-niveau. Dit abonnement zal in principe het abonnement met RTX 4080-prestaties vervangen. In de VS wordt de maandelijkse prijs van 19,99 dollar behouden, maar er zijn nog geen regionale prijzen bevestigd. De verwachting is echter dat het nieuwe abonnement dus gewoon net zo duur blijft als het voormalige duurste abonnement (hier 21,99 euro per maand). Nvidia adverteert met tot 5K/120fps of 1080p/360fps bij dit nieuwe abonnement.

GeForce Now krijgt daarnaast ook native clients voor Linux en Fire TV. Die tweede optie is vooral interessant voor gamers die liever op de bank voor de tv zitten, maar geen pc in de woonkamer hebben. Er is ook nog uitgebreidere controllerondersteuning onderweg. Zo zou je binnenkort hopelijk ook racesturen en flightsticks in combinatie met GeForce Now moeten kunnen gebruiken.

Ook Nvidia G-Sync krijgt een upgrade. De nieuwe G-Sync Pulsar-technologie biedt verbeterde scherpte en soepelere gameplay vergeleken met bestaande G-Sync-displays en zal vanaf 7 januari beschikbaar zijn op verschillende monitors van Acer, ASUS, AOC en MSI.

Deze nieuwe monitors zullen schijnbaar voorzien zijn van 27-inch 1440p/360Hz-displays en zich voornamelijk richten op esports gamers. Nvidia claimt hier ook '1000Hz+ Perceived Motion Clarity' te bieden, waarvan die esports gamers hopelijk weten wat het betekent. 360Hz klinkt in principe ook al als meer dan genoeg, maar in een competitieve setting zijn extra voordelen natuurlijk altijd mooi meegenomen.

Het GPU-probleem

Die interessante DLSS 4.5-upgrades betekenen uiteindelijk natuurlijk vrij weinig als de gemiddelde pc-gamer niet eens een GPU uit de RTX 5000-serie in handen kan krijgen. De huidige RAM-crisis heeft al een significante impact op GPU-prijzen en het ziet er niet naar uit dat de situatie binnenkort veel beter wordt. Prijzen gaan nog steeds omhoog, er is weinig voorraad en dit is in principe dus ook een van de lastigste periodes om een nieuwe high-end GPU te kopen sinds de crypto-gekte.

Nvidia is helaas een deel van het probleem. De vraag naar bepaalde hardware is recent flink verhoogd omdat AI-datacenters deze onderdelen nodig hebben en Nvidia is op dit punt zeer actief op de AI-markt.

De CES-presentatie van het bedrijf zat dan ook vol met informatie over AI-verbeteringen en ongeveer de helft van de slides gingen over manieren waarop de RTX 5000-serie AI contentcreatie, LMM-prestaties en andere AI-tools kan verbeteren. 2026 wordt ongetwijfeld weer een zeer winstgevend jaar voor Nvidia, maar we zijn wel bang dat dit een beetje ten koste van pc-gamers gaat. Uiteindelijk wint het bedrijf sowieso, want via GeForce Now biedt het nu een verleidelijk alternatief voor mensen die nu zelf geen nieuwe hardware kunnen betalen.

De prijzen van RAM zijn de afgelopen zes maanden tot absurde hoogten gestegen. Het punt is inmiddels bereikt waarop je mogelijk beter af bent met een kant-en-klare pc dan met het zelf samenstellen van een systeem met losse onderdelen tegen redelijke prijzen. En met een verwachte GPU-schaarste in 2026 in het vooruitzicht, ziet het er niet naar uit dat dat snel zal verbeteren voor aspirant-pc-bouwers.

Daarom heb ik de 20 populairste pc-games van dit jaar (op basis van spelersaantallen) onder de loep genomen om te bepalen hoeveel RAM je daadwerkelijk nodig hebt voor een gaming-pc. Als de games op deze lijst in jouw bibliotheek staan en je voldoet aan de minimaal aanbevolen hoeveelheid RAM, zou ik sterk aanraden om aankopen voorlopig even uit te stellen tot de prijzen weer enigszins normaal zijn.

Maar als je simpelweg niet kunt wachten met het bouwen of upgraden van je pc laat deze lijst dan dienen als richtlijn voor je RAM-aankoop. Geen gamer? Ga dan direct door naar het gedeelte: hoeveel RAM heb ik nodig voor mijn laptop.

RAM vereisten voor de top 20 meest populaire pc-games

Let op: De statistieken voor deze lijst zijn afkomstig uit Steam’s lijst met Top 100 meest gespeelde games op basis van dagelijkse spelersaantallen en schattingen van activeplayer.io’s Top 15 populairste pc-games van 2025. De games zijn niet gesorteerd op totaal aantal spelers. De RAM-vereisten zijn verzameld uit de secties met systeemvereisten.

Zoals je in de bovenstaande tabel kunt zien, is 8GB met ruime voorsprong de meest voorkomende minimale RAM-vereiste voor moderne games.

Wij raden altijd een minimum van 16GB DDR5 aan en dit is ook wat het vaakst terugkomt in de categorie Aanbevolen. Maar in het ergste geval kan je wellicht uit de voeten met 8GB, maar dit is verre van ideaal. Games uit de lijst die bijvoorbeeld maar 1 of 2GB aangeven, kunnen erg misleidend zijn. Minecraft staat op de lijst met een minimum van 2GB, maar wil je het beetje goed draaien dan kom je hier niet mee weg.

Helaas vermelden slechts enkele games een ‘ideale’ configuratie-eis, maar de titels die dat wel doen, geven allemaal 16GB RAM op.

Het is ook belangrijk om rekening te houden met andere programma’s die je naast het gamen draait, zoals Chrome en Discord voor muziek en chatten. Al dat soort software snoept ook RAM weg, en dat moet je dus meenemen in je berekeningen.

Google Chrome staat er bovendien om bekend flink wat werkgeheugen op te slurpen, al zijn sommige browsers beter geoptimaliseerd. Combineer je dat met een zware game op hoge instellingen én meerdere programma’s op de achtergrond, dan kun je al snel tegen haperingen en prestatieverlies aanlopen.

Daarnaast zijn er een paar uitzonderingen in de lijst die het benoemen waard zijn, met name Minecraft en Roblox. Dat zijn in feite speelplaatsen voor mods. Speel je een indrukwekkende Roblox-game of een van de vele enorme modpacks voor Minecraft, dan heb je echt meer nodig dan slechts 1 of 2GB RAM.

Hoeveel RAM heb ik nodig voor mijn laptop?

Als je geen gamer bent en je laptop voornamelijk gebruikt voor werk, studie en entertainment, zijn de aanbevelingen eigenlijk al jaren vrij stabiel. Voor de meeste gebruikers is 8GB RAM nog altijd een prima minimum. Denk aan dagelijkse taken zoals emailen, tekstverwerking, videostreaming en licht multitasken met een paar browsertabs en applicaties tegelijk. Werk je met een Chromebook, dan kun je zelfs met 4GB RAM uit de voeten. Dankzij de efficiënte manier waarop ChromeOS met geheugen omgaat, blijft het systeem verrassend soepel, zelfs met meerdere tabs en apps open.

Zodra je wat intensiever gaat multitasken, verandert dat plaatje. Heb je structureel tientallen Chrome-tabs open, werk je veel met externe schermen of gebruik je zwaardere programma’s zoals Adobe Photoshop, Lightroom of andere creatieve software, dan is 16GB RAM een veel comfortabelere keuze. Je merkt vooral het verschil in responsiviteit: applicaties blijven sneller reageren, je systeem hoeft minder vaak data weg te schrijven naar opslag, en alles voelt simpelweg wat soepeler aan. Voor veel professionals is 16GB tegenwoordig dan ook de ‘sweet spot’ tussen prestaties, toekomstbestendigheid en prijs.

Voor specifieke beroepsgroepen kan het echter nog een stapje verder gaan. Werk je met videobewerking, grote fotobestanden, datasets of moderne AI-tools zoals LLM’s (Large Language Models), dan kan 24GB RAM geen overbodige luxe zijn. Zeker bij lokale AI-workflows of het renderen van video’s zorgt extra geheugen voor kortere wachttijden en minder frustratie. Alles daarboven, 32GB of meer, is voor de meeste niet-gamers vooral een luxe extra.

Hoeveel RAM heb ik?

Als je wilt weten hoeveel RAM je momenteel in je systeem hebt, is dat snel en eenvoudig te vinden, dit is hoe.

• Voor Windows 10 en 11
  Open het Startmenu via de taakbalk (of door op de Windows-toets op je toetsenbord te drukken). Typ vervolgens ‘Over deze pc’ en open dit menu. Je RAM-geheugen wordt weergegeven onder Geïnstalleerd geheugen.
• Voor macOS
  Klik op het Apple-icoon linksboven in het scherm en kies Over deze Mac. Je RAM-geheugen staat vermeld bij Geheugen.

Dit is ook de plek waar je je CPU, GPU, apparaatmodel en versie van het besturingssysteem kunt bekijken.

Om te zien hoeveel van je RAM-geheugen momenteel in gebruik is op een Windows-pc, open je Taakbeheer (klik met de rechtermuisknop op de taakbalk en selecteer Taakbeheer). Ga daarna naar het tabblad Prestaties (de tweede optie in het linker menu).

Op macOS open je de Spotlight-zoekbalk (Command + spatie) en typ je ‘Activiteitenweergave’. Klik vervolgens op het tabblad Geheugen bovenin om je huidige RAM-gebruik te bekijken.

Dit is een goede manier om te controleren of je gebruik regelmatig tegen de limiet van je totale geïnstalleerde geheugen aanloopt. In dat geval kan het een teken zijn dat het tijd is voor een upgrade.

We zijn in de kerststemming, daarom willen we al onze lezers de kans geven om leuke gadgets te winnen. Vandaag ligt er een pakketje van iiyama onder de kerstboom. Je maakt namelijk kans op de FRITZ!Mesh Set 4200 (3-pack) ter waarde van 449 euro.

In aanloop naar kerst geven we elke werkdag een mooie technologieprijs weg aan één gelukkige winnaar. Houd onze socials, nieuwsbrieven of homepage de komende dagen dus zeker goed in de gaten! 

Win de FRITZ!Mesh Set 4200

Last van trage of wegvallende wifi in huis? Met de FRITZ!Mesh Set 4200 van FRITZ! (3-pack) moet dat eens en voor altijd verleden tijd zijn. De set bestaat uit drie krachtige wifiversterkers die samenwerken in een slim meshnetwerk en eenvoudig gekoppeld kunnen worden aan vrijwel elke modem, ongeacht je provider.

Zoals we van meshsystemen gewend zijn, verdelen de FRITZ!Mesh-versterkers je apparaten intelligent over de verschillende FRITZ!-units, zodat geen enkele wifiversterker overbelast raakt en je apparaat, of dat nu een telefoon, laptop of televisie is, altijd met het optimale wifipunt in huis verbonden is. Zo kan je ook naadloos streamen als je door het huis wandelt, maar ook streaming of gaming op zolder kan perfect met zulke meshversterkers.

Wat het beheer betreft verloopt dat via de FRITZ!-app. Zo kan je bijvoorbeeld automatisch de wifi uitschakelen vanaf een bepaald tijdstip en zijn er functies voor ouderlijk toezicht beschikbaar, zoals tijdslimieten per apparaat. FRITZ! zet naar eigen zeggen vol in op gebruiksgemak, wat wil zeggen dat je echt geen technische kennis nodig hebt om deze repeaters te installeren of in gebruik te nemen.

Doe mee en win! 

Wij mogen één lezer blij maken met de FRITZ!Mesh Set 4200 (3-pack). Je kan heel eenvoudig je kans wagen door dit deelnameformulier in te vullen. Deelnemen kan vanaf 17 december om 12:00 uur ’s middags tot 25 december om 23:59 uur. Na afloop wordt de winnaar persoonlijk gecontacteerd. 

De pc-markt heeft momenteel te maken met enorme prijsstijgingen voor RAM en geruchten suggereren dat SSD's binnenkort misschien ook veel duurder zullen worden. Nu geeft een nieuw verslag aan dat de RAM-crisis ook nog eens erger kan worden.

Een nieuw verslag van TrendForce (via Wccftech) schat in dat laptops in 2026 steeds meer van 8GB RAM voorzien zullen worden en dat betere configuraties met 16GB (of meer) veel duurder zullen worden.

Deze schatting lijkt volledig gebaseerd te zijn op het gewone werkgeheugen van pc's, maar het kan zijn dat we met een vergelijkbaar probleem te maken krijgen voor de VRAM in GPU's van gaming-laptops. De prijzen voor sommige RAM-kits zijn inmiddels al hoger dan die van sommige gaming-pc-instapmodellen. Dat zal er uiteindelijk ongetwijfeld ook voor zorgen dat die pc's ook in prijs zullen stijgen.

Prijzen voor DRAM zijn omhoog gegaan voor fabrikanten, dus het voorzien van laptops en desktops met de goedkoopste optie (in de praktijk vaak 8GB) is in dit geval een beetje 'damage control'. De fabrikanten proberen de prijzen voor consumenten zo lang mogelijk nog betaalbaar te houden. Dit is dus mogelijk ook een van de redenen waarom Valve heeft gekozen voor 8GB aan VRAM voor zijn aankomende Steam Machine. Die keuze zorgt niet voor de sterkste prestaties, maar zorgt er wel voor dat consumenten niet de hoofdprijs hoeven te betalen.

Bij gaming-laptops zal een overschakeling naar meer configuraties met 8GB aan RAM een groot probleem vormen voor gameprestaties. 8GB VRAM is sowieso al een dealbreaker voor veel gamers, want het is niet echt toekomstbestendig en kan voor teleurstellende prestaties zorgen bij moderne games die juist veel VRAM vereisen (wat bij veel games het geval is). Als je daarnaast ook nog eens te maken krijgt met 8GB aan normaal werkgeheugen, dan worden je gameprestaties nog meer beperkt.

Het kan dan ook voelen als een flinke stap achteruit als de meeste systemen straks ineens echt minder RAM krijgen, zeker omdat steeds meer AAA-games lanceren met systeemvereisten van 32GB RAM voor hoge grafische instellingen en 16GB RAM als minimum voor medium of zelfs lage grafische instellingen.

Meestal hebben gamers eerder te maken met een GPU- of CPU-bottleneck (het onderdeel dat de prestaties beperkt), maar het lijkt erop dat RAM nu dus een bottleneck kan worden voor sommigen.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Sla snel toe, voordat het te laat is

De AI-boom lijkt op dit punt niet echt te stoppen en dat betekent dat de prijzen voor RAM waarschijnlijk nog erger worden dan ze nu al zijn. Als je toevallig nog een (oude) RAM-kit thuis hebt liggen, of het nou 8GB is of meer, hou deze dan vooral bij, want deze crisis kan wel eens het nieuwe normaal worden.

Het kan mogelijk maanden of zelfs jaren duren voordat dit deel van de pc-markt weer stabiel wordt en je wil natuurlijk graag vermijden dat je straks meer uit moet geven aan een simpele RAM-kit dan aan een nieuwe GPU.

Gaming zal momenteel niet snel goedkoper worden. RAM is nu misschien het grootste probleem, maar we zouden binnenkort vergelijkbare ontwikkelingen kunnen zien voor SSD's en GPU's. Het afgelopen jaar zagen we dan ook al meer dan genoeg prijsstijgingen voor GPU's.

Als je helaas nog geen RAM-kit hebt kunnen scoren voor de start van deze crisis, en je wel nog op zoek bent, ga dan goed op zoek naar interessante kortingen tijdens de feestdagen en maak snel een beslissing zolang er nog RAM op voorraad is. Wachten tot deze situatie is opgelost, kan namelijk lang gaan duren.

• Volgens experts zorgt de RAM-crisis in 2026 mogelijk voor smartphones met slechtere specs

We hadden niet verwacht dat een high-end DDR5 RAM-kit ooit meer zou kosten dan een Nvidia RTX 5090-GPU, maar helaas zijn we nu op dat punt beland.

Dit is de nieuwste ontwikkeling in de huidige RAM-situatie. De prijzen van RAM zijn sinds oktober 2025 (of september 2025 in sommige gevallen) gigantisch gestegen en de situatie lijkt alleen maar erger te worden.

VideoCardz laat weten dat Corsairs Vengeance 192GB DDR5 RAM-kit, die bestaat uit vier sticks van 48GB, nu 2.225 dollar kost in de VS (via Corsair eigen website). In de Europese webshop staat de kit voor 2,452.99 euro te koop.

De prijs van deze kit is nu dus zelfs flink hoger dan die van Nvidia's Founders Edition van de RTX 5090 (2.099 euro).

Dit is overigens niet alleen het geval bij deze high-end kit van Corsair. Verschillende RAM-kits van Asgard in China zijn ook duurder dan de RTX 5090. Een 256GB-kit in dat land kost nu 3% meer dan de officiële adviesprijs van de Chinese variant van de flagship Blackwell-GPU (de Nvidia RTX 5090 D V2).

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Een slecht vooruitzicht

Nou zijn 192GB- en 256GB-kits voornamelijk bedoeld voor high-end workstations, maar het is sowieso vreemd dat er überhaupt een RAM-kit te vinden is die meer kost dan een RTX 5090. Tot kort geleden hadden we dit ook niet kunnen voorspellen.

Zelfs RAM-kits van bijvoorbeeld 128GB, die sommige consumenten ook nog wel eens nodig hebben, kosten nu meer dan 1.600 euro. Dat is alsnog meer dan twee derde van de adviesprijs van de RTX 5090. Gezien het feit dat de prijzen voor RAM nog steeds aan het stijgen zijn, zou het ons niets verbazen als zo'n 128GB RAM-kit uiteindelijk zelfs meer kost dan Nvidia's flagship GPU.

De vraag is nu wanneer deze stijgingen zullen stoppen. We zijn bang dat het eerst nog wel wat slechter zou worden, voordat de markt zich weer een beetje herstelt. Er wordt zelfs voorspelt dat de RAM-voorraad voor consumenten bijna volledig uitverkocht kan raken en wat er dan nog overblijft, zal pas echt niet meer te betalen zijn.

Het lijkt er dus op dat het bouwen (of zelfs kopen) van een pc binnenkort enorm duur wordt. Dat komt niet alleen door de flinke prijsstijgingen voor RAM, maar ook dankzij stijgende kosten voor SSD's en voor GPU's.

• De pc-hardwarecrisis verdiept: grote RAM-fabrikant haakt af voor consumenten en cpu-prijzen dreigen te stijgen

Het is niet bepaald een geheim dat de markt voor pc-hardware op dit moment erg instabiel is. Prijzen voor RAM zijn enorm omhooggegaan vanwege de huidige AI-bubbel en daarom is dit Windows 11-probleem nu een groter probleem dan voorheen.

Windows Latest geeft aan dat Discord en andere Windows 11-applicaties die het Electron-framework gebruiken, gebruiken ook grote hoeveelheden RAM. Vooral bij Discord is het erg, want daar kan het oplopen tot 1GB of soms zelfs 4GB. Dit komt door het feit dat deze apps de Chromium-'browser instance' en 'Node.js' (een JavaScript runtime) gebruiken voor de desktopfunctionaliteit. Dat leidt blijkbaar tot overmatig gebruik van werkgeheugen.

Als Discord-gebruikers hebben we dan ook meerdere keren zelf meegemaakt dat het programma meer dan 1GB aan RAM gebruikte en dat het gebruik ook hoger werd naarmate de app langer open stond en actief bezig was. Hoewel het niet per se vreemd is voor apps om redelijk wat RAM te gebruiken, wordt het wel problematisch als dat gebeurt terwijl je aan het gamen bent of andere zware taken aan het uitvoeren bent.

Net als Windows Latest hebben we dit getest door een server in te gaan en en vervolgens een voice chat in te gaan en hier ook gameplay te streamen. Voordat we in de voice chat zaten, gebruikte Discord 780MB aan RAM en daarna schoot dit na een paar minuten ineens omhoog tot 1,4GB (zie de screenshots hieronder).

Dit is wel enigszins logisch, zeker wanneer je content streamt in hoge resoluties zoals 1080p of 1440p. Het meest frustrerende aspect van deze situatie was echter dat de 1,4GB RAM die tijdens het streamen werd gebruikt, niet meer verminderde nadat we stopten met streamen (en zelfs nadat we uit de voice chat gingen). In plaats daarvan bleef het gebruik redelijk consistent fluctueren tussen 1,2GB en 1,4GB. De enige manier om dit op te lossen, was door Discord compleet te herstarten.

Dit kan dus ook enigszins verklaren waarom gameprestaties slechter dan normaal lijken te zijn wanneer Discord actief is op de achtergrond en waarom er dus meteen verbeteringen te zien zijn wanneer het programma volledig gesloten wordt.

Gebruikers met 32GB of 64GB aan RAM zullen dit misschien niet heel snel merken, hoewel het wel een hoeveelheid RAM is die een impact kan hebben op functionaliteit en snelheden, maar het is een groter probleem voor mensen die maar 8GB of 16GB RAM tot hun beschikking hebben. Nu RAM-kits ook ineens enorm duur zijn geworden, is het ook lastig om te zeggen: nou, dan upgrade ik mijn RAM wel even. Dit is dus ook wel echt het slechtste moment voor applicaties om teveel werkgeheugen te gebruiken.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Dit RAM-probleem kan er ook nog wel bij

Het is natuurlijk al vervelend dat er wat problemen in Windows 11 zelf te vinden zijn waarbij achtergrondprocessen een impact hebben op gameprestaties en bloatware zorgt voor een minder gebruiksvriendelijke software-ervaring, maar het wordt nog vervelender als programma's zoals Discord bijdragen aan de prestatieproblemen en je momenteel een fortuin moet betalen om meer RAM toe te voegen aan je pc.

We hopen dan ook dat het oplossen van dit overmatig RAM-gebruik van Discord hoog op het lijstje met prioriteiten staat bij de ontwikkelaars. RAM-prijzen worden waarschijnlijk de komende tijd alleen nog maar erger, dus als Discord en andere applicaties gebaseerd op Chromium deze problemen niet oplossen, is dat alleen nog maar meer frustrerend voor pc-gebruikers.

• De pc-hardwarecrisis verdiept: grote RAM-fabrikant haakt af voor consumenten en cpu-prijzen dreigen te stijgen

De voorspellingen voor de prijzen van pc-componenten worden met de dag somberder, en nu hangt er nog een lading verse ellende bovenop de al torenhoge stapel van rampspoed met als meest treurige nieuws dat Micron zijn consumententak voor RAM stopzet.

Dat betekent het einde van het Crucial-merk van Micron dat al jarenlang populair is in de pc-wereld.

Micron bracht een verklaring uit waarin staat: “De AI-gedreven groei in datacenters heeft geleid tot een enorme stijging in de vraag naar geheugen en opslag. Micron heeft de moeilijke beslissing genomen om zich terug te trekken uit de Crucial-consumentenmarkt om zo de levering en ondersteuning voor onze grotere, strategische klanten in sneller groeiende segmenten te verbeteren.”

Met andere woorden: het bedrijf focust zich op veel winstgevendere geheugenmodules voor datacenters en laat de consumenten die het bedrijf groot hebben gemaakt in de steek.

Micron merkt op dat het “de Crucial-consumentenproducten blijft leveren via het consumentenkanaal tot het einde van fiscaal Q2 (februari 2026).”

Na februari volgend jaar wordt wat er nog op de schappen ligt, of in magazijnen, gewoon verkocht, maar daarna komt er geen Crucial RAM meer bij.

Er zijn nog meer geheugen-doemscenario’s. Wat dacht je van Samsung dat weigert om zichzelf RAM te verkopen? Het klinkt belachelijk, maar het is mogelijk, en zoals PC World meldt, gaat het om Samsung Semiconductor Global (dat Samsung’s geheugenchips produceert) dat niet wil verkopen aan Samsung Electronics, dat RAM nodig heeft voor zijn Galaxy-smartphones (en tablets, laptops, enzovoort).

‘Niet verkopen’ is misschien wat sterk uitgedrukt, want de nuance is dat Samsung Electronics een contract wilde om leveringen en prijzen voor een volledig jaar vast te leggen, maar die langetermijnovereenkomst werd afgewezen. Samsung Semiconductor wil liever elk kwartaal opnieuw onderhandelen, mogelijk inclusief stevige prijsstijgingen doorheen het jaar.

Dan is er nog TeamGroup, een grote producent van RAM-modules voor pc’s. Zoals Tom’s Hardware opmerkt, zegt het bedrijf dat de contractprijzen voor DRAM de laatste tijd bijna zijn verdubbeld en dat de beschikbaarheid in 2026 nog slechter wordt. Volgens TeamGroup wordt de geheugensector mogelijk pas in 2027 of zelfs 2028 weer normaal.

Dan een ander onderwerp: er gaat ook een gerucht rond dat de prijzen van CPU's stijgen, althans aan de AMD-kant.

OC3D meldt, op basis van bronnen in de industrie, dat AMD Ryzen-processors begin december in prijs zijn verhoogd en dat geldt voor alle CPU’s, van de Ryzen 9000-serie tot en met oudere generaties.

We hebben deze week geen prijsstijgingen gezien voor Ryzen-CPU’s, behalve dat Black Friday-prijzen zijn verdwenen, maar zoals OC3D verduidelijkt, gaat het om prijsverhogingen in de distributieketen.

Dat effect zal dus niet meteen merkbaar zijn voor consumenten, maar het zit eraan te komen voor producten die straks in de winkels liggen.

Analyse: Belangrijke overwegingen als je een nieuwe pc of component-upgrade overweegt

Als de geruchten kloppen, zouden we bij de start van 2026 prijsstijgingen kunnen zien voor Ryzen-CPU’s, bovenop eerdere prijsverhogingen voor AMD Radeon-GPU’s. En er doen ook aparte geruchten de ronde over Nvidia-videokaarten. GPU’s worden natuurlijk geraakt door de stijgende geheugenkosten, omdat ze videogeheugen gebruiken, dus dat is volledig logisch.

Waarom de prijzen van CPU’s zouden stijgen, is een andere vraag en een vraag waar OC3D niet op ingaat, wat het rapport een tikkeltje twijfelachtig maakt.

Toch, zelfs als Ryzen-CPU’s niet met die vermeende prijsstijgingen worden opgezadeld, geldt dat wel voor GPU’s en geheugen. En met geheugen bedoelen we óók opslag, SSD’s dus, maar de huidige effecten van de krapte zijn het duidelijkst te zien bij RAM-modules, waarvan de prijzen zijn geëxplodeerd. De afgelopen maanden zagen we dat de prijzen van veel RAM-kits voor pc’s zijn verdubbeld of zelfs verdrievoudigd, en zelfs Black Friday bracht nauwelijks verlichting.

Wat is op dit moment ons aankoopadvies, gezien al deze ontwikkelingen? Het voelt sterk alsof je nu een GPU moet kopen, of tijdens een eindejaarskorting, want dit zou weleens de laatste kans kunnen zijn op een fatsoenlijke prijs (relatief ten opzichte van de adviesprijs). Voor SSD’s geldt iets vergelijkbaars: die zijn al flink in prijs gestegen, maar we hebben het gevoel dat het nog véél slechter kan worden. Voor 2026 lijken verdere, serieuze prijsstijgingen voor opslag vrijwel zeker.

Wat RAM betreft is het kwaad al geschied: de enorme prijsstijgingen van de afgelopen maanden zijn een feit. Maar omdat een groot deel van het meest recente slechte nieuws juist rond RAM hangt, en omdat het verdwijnen van het merk Crucial vragen oproept over hoe andere geheugenfabrikanten hun consumententak gaan behandelen, is het misschien toch niet zo’n slecht idee om nu RAM te kopen. Mits je nog iets vindt dat niet absurd hoog geprijsd is, hoewel dat moeilijk wordt.

Hoe zit het dan met complete systemen? Als je al zeker weet dat je een nieuwe desktop-pc wilt bouwen, is het verstandig om snel de onderdelen in huis te halen, behalve RAM, zoals gezegd. Het kan bovendien slim zijn om het werkgeheugen uit je huidige pc voorlopig opnieuw te gebruiken, als dat mogelijk is, totdat de prijzen weer dalen. Maar dat kan zomaar duren tot 2027 of zelfs 2028.

Op dit moment is bouwen echter niet de beste route als je een nieuwe pc wilt — de betere optie is om een prebuilt desktop te kopen. Er is nog steeds voorraad van kant-en-klare systemen die tegen relatief normale prijzen worden verkocht, omdat ze zijn gebouwd met onderdelen die in bulk zijn ingekocht vóór de recente RAM-prijsstijgingen. Voor veel mensen is dit écht de beste keuze.

Daarnaast heeft een prebuilt kopen sowieso voordelen: betere garantie en klantenservice, én je loopt geen risico dat er iets misgaat tijdens het bouwen (zoals het opblazen van cruciale onderdelen).

Kortom: als je een nieuwe desktop-pc wilt, moet je die nu kopen en serieus overwegen om een prebuilt te nemen. Anders zul je het volgend jaar moeten doen met je huidige pc en moeten wachten tot 2027 voor een upgrade. En voor upgrades van GPU’s en opslag geldt opnieuw dat nú of binnen een maand waarschijnlijk het beste moment is.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Windows 11-gebruikers met een Nvidia GPU die de afgelopen maand problemen hebben ondervonden met gameprestaties krijgen eindelijk een oplossing. Windows Latest meldt dat Nvidia zojuist een hotfix heeft uitgebracht (los van de normale updates) die de “tragere prestaties” bij sommige games na de oktoberpatch van Windows 11 (codenaam KB5066835) oplost.

Dit gebeurt alleen bij sommige games en Nvidia blijft vaag over wat “tragere prestaties” precies inhoudt. Vermoedelijk gaat het om lagere frame rates. Het is duidelijk dat Nvidia dit een hoge prioriteit gaf, aangezien de hotfix er erg snel was.

Als je sinds de Windows 11-update van vorige maand (of misschien zelfs die van deze maand) problemen hebt ondervonden met games die trager werken, wil je wellicht deze patch installeren. Er zijn wel enkele kanttekeningen.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Patchen of niet?

Zoals Nvidia aangeeft, wordt er snel een hotfix uitgebracht voor een bug die gamers met een Nvidia-GPU problemen bezorgt. Daarom is de test- en kwaliteitscontroleperiode veel korter. Met andere woorden, deze oplossing kan problemen met zich meebrengen en die kans is groter dan bij reguliere updates.

Deze fix zal ook worden opgenomen in de volgende geplande driver-update en zal dan beter getest zijn. Als je geen grote problemen ondervindt met je games, kun je het beste gewoon wachten. Als je echter te maken hebt met prestatieproblemen, dan is de hotfix de juiste keuze. Zelfs als deze patch onbedoelde bijwerkingen heeft, zal je situatie vermoedelijk alsnog verbeteren.

Feedback op Reddit suggereert dat deze fix inderdaad de lagere framerates in sommige games (o.a. Assassin's Creed Shadows) heeft verholpen. Het heeft dan weer niets gedaan aan de problemen met het flikkerende scherm van monitoren, wat vermoedelijk een losstaand probleem is. Er kunnen nog andere problemen zijn met deze Windows 11-update, aangezien Windows Latest opmerkt dat AMD- en Intel-pc's ook problemen ondervinden. De update van oktober sloopte bijvoorbeeld de Windows Recovery Environment (die helpt bij het herstellen van een opstartfout) en Microsoft heeft zelf al een noodpatch uitgebracht hiervoor.

Als we een nieuw gerucht moeten geloven, is Apple's nieuwe M5-chip toch wel heel erg snel.

Tom's Hardware geeft aan dat de M5, waar de nieuwe 14-inch MacBook Pro op draait (en ook de vernieuwde iPad Pro en Vision Pro), sneller is dan Qualcomms nieuwe Snapdragon X2 Elite Extreme als het gaat om single-core prestaties. Dat is tenminste wat een gelekt Geekbench-resultaat suggereert, gedeeld door Tech Info op X.

In de post hierboven zie je een vergelijking tussen de MacBook Pro en iPad Pro met M5-chips (10-core). De laptop wint het hier van de tablet en dat toont de voordelen van betere koeling bij een laptopvormfactor. De M5 in de MacBook Pro haalt 4,61GHz en de iPad Pro 4,43GHz.

Wat echter nog interessanter is, zijn de resultaten van de 14-inch M5 MacBook Pro bij de CPU-test. Het toestel behaalt volgens dit lek een single-core score van 4.263 en een multi-core score van 17.862. Dat zegt op zichzelf misschien niet heel veel, maar het is dan ook vooral interessant als je deze resultaten vergelijkt met die van andere chips.

Dat is dan ook wat Tom's Hardware heeft gedaan. Deze outlet gaf bijvoorbeeld aan dat de Snapdragon X2 Elite Extreme in Qualcomms officiële benchmarks een single-core score van 4.080 wist te behalen. Dat betekent dat de M5-chip van Apple op dat vlak bijna 5% betere prestaties levert.

Tom's Hardware heeft de scores van de M5 ook vergeleken met die van een aantal enorm krachtige desktopprocessors aan de hand van de gemiddelde scores van die chips in de Geekbench-database. Hieronder zie je een overzicht met de scores van deze chips.

Zoals je zien weet Apple volgens deze scores zelfs de krachtigste desktopconcurrenten op de markt te verslaan als het gaat om single-core prestaties.

Bij multi-core prestaties is het dan weer een ander verhaal. Voordat we te hard van stapel lopen, is het wel handig om iets meer context te bieden voor deze vergelijkingen.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Beter dan de Elite Extreme... soort van

Ten eerste moeten we altijd voorzichtig zijn met informatie uit gelekte benchmarks, want je weet natuurlijk nooit zeker of de informatie klopt. Daarnaast zouden dit ook alleen maar de resultaten van één benchmark en specifiek één test met de M5-chip zijn. Dat is dus niet zo representatief als de gemiddelde scores die de andere desktopchips in de bovenstaande tabel hebben. Die scores zijn gebaseerd op veel meer tests, waarbij de chips natuurlijk soms beter en soms slechter hebben gescoord.

Als je bijvoorbeeld alleen de snelste single-core score van de Intel Core Ultra 9 285K erbij pakt (en dus niet het gemiddelde), dan zou je denken dat die chip sneller is dan de M5, dankzij een score van 4.306. Hoe dan ook, het blijft wel indrukwekkend dat de M5 in de buurt zit van Intels flagship processor.

Verder is het verhaal dus ook wel iets anders bij de multi-core scores. Op dit vlak loopt de M5 wel duidelijk met zo'n 20% tot 30% achter op de grote desktopchips. De processors hebben dan ook wel veel meer dan 10 cores. De Snapdragon X2 Elite Extreme verslaat de M5 echter ook bij multi-core prestaties. Met een score van 23.491 is die chip hier zo'n 30% sneller. Die chip heeft echter ook 18 cores.

Hoewel deze scores dus nog niet per se alles zeggen over het prestatievermogen van de M5-chip, hebben we nu wel een beetje een idee van wat we mogelijk kunnen verwachten. Apple lijkt weer een zeer krachtige chip te hebben ontwikkeld.

Er komen natuurlijk ook nog krachtigere versies van de M5 aan met meer cores en dus waarschijnlijk betere multi-core prestaties. We weten alleen nog niet zeker wanneer we de M5 Pro en M5 Max kunnen verwachten.

• M6 MacBook Pro lijkt pas echt een grote upgrade te krijgen in de vorm van een OLED-touchscreen

MSI lanceert vandaag de GeForce RTX 5070 Ti 16G VENTUS 3X PZ-serie. Als eerste grafische kaart van MSI met een back-connection-ontwerp brengt deze kaart de PROJECT ZERO-filosofie naar GPU's, met verbeteringen op het gebied van zowel esthetiek als montage.

Dit ontwerp is gebaseerd op het Zero-Trace Power Path, de herontworpen lay-out van de achterste voedingsconnector. Door kabels achter de grafische kaart te leiden, elimineert het ontwerp zichtbare kabels. Om de bouwervaring verder te verbeteren, is de kaart voorzien van een metalen magnetische achterplaat. De magnetische uitlijning met de ondersteunende structuren van het chassis zorgt voor een naadloze montage.

Ten slotte maakt deze GPU gebruik van drie ventilatoren die gericht zijn op de heetste zones. De basisplaat met nikkel en koper voert op zijn beurt hitte af, terwijl de vierkanten hittepijpen de hitte gelijkmatig verspreiden.

De Devolo WiFi 6 Router 3600 combineert dus 4G- en 5G-netwerken met moderne WiFi 6-technologie, maar hoe gaat dat in zijn werk? De installatie van het toestel is alvast verrassend eenvoudig en vergt weinig technische kennis. Zodra je de router uit de doos haalt, hoef je enkel een nanosimkaart te plaatsen in de voorziene sleuf aan de achterzijde. Daarna steek je het apparaat in het stopcontact en ben je in principe klaar om aan de slag te gaan. Voor de verdere configuratie is er de overzichtelijke Devolo Home Network-app. Die loodst je stapsgewijs door het installatieproces, inclusief tips om de beste plek te vinden voor ontvangst. De duidelijke ledindicatoren op het toestel geven visueel aan hoe sterk het mobiele signaal op de huidige locatie is, wat helpt om de router optimaal te positioneren. In ons geval was het niet ideaal om de router zo hoog mogelijk te zetten (bijvoorbeeld bovenop een kast), maar net op de vloer, in een hoek van de kamer. De fysieke barrières van het gebouw (isolatie, glas, dikte van je muren) spelen uiteraard en rol en dan is het logischerwijze even zoeken voor de beste ontvangst. Hoewel Devolo dit toestel als 5G-router adverteert, zal die in de praktijk nog het meest een 4G-signaal oppikken, tenzij je in een centrumstad woont.

Van 4G en 5G naar WiFi 6

Een groot pluspunt is de ondersteuning voor WiFi 6. De nieuwste draadloze standaard zorgt voor hogere doorvoersnelheden, een stabielere verbinding en minder interferentie wanneer meerdere apparaten tegelijk online zijn. De router levert (in theorie) tot 1200 Mbps op de 2,4GHz-band en tot 2400 Mbps op de 5GHz-band. Door het gebruik van 4×4 MiMo voor downloads en 2×2 MiMo voor uploads wordt het mobiele signaal bovendien efficiënt benut. En zo bleek ook uit onze tests. Uiteraard hang je vast aan de snelheden van je mobiele provider, maar in de praktijk slaagt de Devolo WiFi 6 Router 3600 erin om een wifisignaal te creëren dat weinig tot geen verlies laat noteren tegenover dezelfde dataverbinding met je smartphone. Downloads verlopen snel en videostreams bufferen niet. Ook de wifi–dekking is solide; het signaal blijft ook in de aansluitende kamers stabiel. De routerinstellingen zijn even uitgebreid als bij een doorsnee router en het is perfect mogelijk om het wifisignaal uit te breiden naar andere kamers, bijvoorbeeld met andere Devolo-producten, zoals de Magic 2 WiFi 6-powerline-adapters.

Devolo WiFi 6 Router 3600: meer specificaties

Ondanks zijn veelzijdigheid is het toestel compact en relatief discreet. De router beschikt over twee Ethernet-poorten, waarvan één een snelle 2,5 Gbps WAN/LAN-poort is. Er is ook een extra gigabit-LAN-poort beschikbaar voor vaste verbindingen. Voor wie nog een klassieke telefoon wil aansluiten, is er zelfs een FXS-poort voorzien. Verder vind je een USB-C 3.0-poort, al is het jammer dat deze poort niet voor bijvoorbeeld netwerkopslag wordt ingezet.

• Mobiele netwerken: ondersteuning voor 3G, 4G en 5G (4×4 MiMo download, 2×2 MiMo upload)
  WiFi-standaarden: WiFi 4, WiFi 5 en WiFi 6 (IEEE 802.11 a/b/g/n/ac/ax)
• Snelheid draadloos: 2,4 GHz tot 1200 Mbps, 5 GHz tot 2400 Mbps
• Ethernet-poorten: 1x 2,5 Gbps WAN/LAN + 1x 1 Gbps LAN
• SIM-slot: 1x Nano-SIM
• Extra aansluitingen: 1x FXS-poort (analoog), 1x USB Type-C 3.0
• Beveiliging: WPA/WPA2/WPA3 Personal, MAC-filtering, ouderlijk toezicht
• Softwarefuncties: IPv4/IPv6, gastnetwerk, WPS (PIN en PBC)
• App-ondersteuning: Devolo Home Network voor iOS en Android

Niet altijd de beste optie

Hoewel de Devolo WiFi 6 Router 3600 5G LTE in veel situaties een ideale oplossing biedt, is het toestel niet voor iedereen even geschikt. Wie bijvoorbeeld op een vaste locatie woont of met een stabiele bekabelde internetverbinding (zoals glasvezel of kabelinternet) werkt, zal met een traditionele router of modem-routercombinatie goedkoper en efficiënter af zijn. Het gebruik van mobiele data als hoofdverbinding is doorgaans duurder en minder consistent dan een vaste lijn, zeker als je geen onbeperkt mobiel dataplan hebt. Ook de beperkte hoeveelheid LAN-poorten is voor sommige gebruikers misschien een beperking, zeker als je meerdere bekabelde apparaten wil verbinden. Ten slotte is deze router (met zijn stevige prijskaartje van 449 euro) overkill voor mensen die slechts af en toe mobiel internet nodig hebben. Voor occasioneel gebruik, zoals een weekendje weg of een tijdelijke campingtrip, volstaat vaak een eenvoudigere en goedkopere mobiele hotspot of wifirouter. Al ondersteunen die vaak geen WiFi 6 of missen ze het gebruiksgemak dat Devolo doorgaans biedt.

Er werd in het verleden wel eens meewarig gedaan over powerline-adapters. Ze zouden niet goed werken, traag zijn en een risico op oververhitting (en dus brand) inhouden. Jaren geleden kon dat bij goedkope merken wel eens het geval zijn. We hebben de twee vorige adaptersets van Devolo ook getest en toen bleek al dat die bezorgdheden in de prullenmand kunnen. Internet via je stroomnet kan zeker prima werken en al helemaal als het gecombineerd wordt met een fijne wifidekking. De Devolo Magic 2 WiFi 6 next Multiroom Kit is al de vierde generatie van de Magic 2-kits van Devolo en de opvolger van de Magic 2 WiFi 6 Mesh Multiroom Kit uit 2022 die we toen getest hebben. De nieuwste set biedt nog verbeterde Wi-Fi 6-ondersteuning en snellere netwerktechnologie. Maar laten we beginnen waar je als gebruiker als eerst voor staat: de installatie.

Belachelijk snelle installatie

De Devolo Magic 2 WiFi 6 next Multiroom Kit bevat 3 adapters: een kleinere die een LAN-connectie via powerline biedt en twee grotere adapters die over twee netwerkpoorten beschikken én kunnen fungeren als Wi-Fi 6-toegangspunten. Over de installatie van de adapters kunnen we kort zijn: die nam amper enkele minuten in beslag. Als leek kan het misschien afschrikken om nieuwe toestellen aan je thuisnetwerk toe te voegen, maar ‘plug-and-play’ mag je hier wel heel letterlijk nemen. In de Home Network-app van Devolo heb je via het plusje de optie om nieuwe toestellen toe te voegen. De app loodst je dan handig door de stappen. Maar zelfs dat was bij ons niet nodig. Van zodra we de LAN-adapter naast onze modem inplugden en beide met elkaar verbonden, zagen we de adapter al in het netwerkoverzicht van de app.

Even een praktische tip: afhankelijk van jouw situatie kan je ervoor kiezen om het wifisignaal van je modem actief te laten en zoals we eerder beschreven de kleine LAN-adapter een internetsignaal door je stroomnetwerk te laten sturen. De grotere wifi-adapters die je elders in huis insteekt, pikken dit signaal vervolgens op en creëren een wifinetwerk. In dat geval kan het interessant zijn om de netwerknaam (SSID) en het wachtwoord van de Devolo-adapters in de app te wijzigen naar de gegevens van je modem. Je kan dat manueel doen in de app of je thuisnetwerk automatisch laten klonen naar de Devolo-adapters. Dat doe je door de WPS-knop van je modem ingedrukt te houden en de instructies in de app te volgen. In sommige gevallen kan je het wifisignaal van je router beter uitzetten (in de instellingen van het portaal van je provider), omdat het in conflict kan komen met dat van de adapters. Als je wifinetwerk na installatie nog niet optimaal werkt, dan is dat vaak de oplossing.

Prestaties powerlines en wifi

In ons huis leverde de installatie van de Devolo Magic 2 WiFi 6 next Multiroom Kit een meshnetwerk op met uitstekende wifidekking. Onze smartphone en laptop wisselden naadloos van toegangspunt wanneer we naar een andere kamer wandelden. De combinatie van OFDMA en MU-MIMO doet zijn werk zoals beloofd en zorgt voor vlot dataverkeer naar meerdere apparaten tegelijk.

De wifi-adapter die we in de woonkamer bij ons tv-meubel verbonden verhielp meteen de wegvallende connectie van onze smart-tv. Het draadloze signaal van onze modem (in de garage) moest immers door drie muren heen en zo’n 20 meter afstand afleggen. Het is een scenario waar veel lezers zich in zullen herkennen. Het voelt dan ook bijzonder goed om dat obstakel eenvoudigweg te overwinnen: eindelijk weer streamen zonder haperingen. Eerdere WiFi 6 Powerline-adapters van Devolo waren in theorie goed voor snelheden tot 1.800 Mbps. De Devolo Magic 2 WiFi 6 next Multiroom Kit belooft 3.000 Mbps, al zijn dat soort theoretische snelheden eigenlijk vooral marketing. Bij wijze van praktijktest namen we onze smartphone erbij voor een snelheidstest. Zowat overal in huis haalden we resultaten van rond de 90 Mbps aan downloadsnelheid. In ons geval was er amper verlies te noteren tegenover de 100 Mbps die ons internetabonnement mogelijk maakt.

Uitstekende app

De Devolo Home Network-app toont zich van zijn sterkste kant bij de installatie. Elke papieren handleiding wordt eigenlijk overbodig en dat zien we bij dit soort producten zelden tot nooit. Bovendien kan je in de app een stuk meer dan de modem van je internetprovider tegenwoordig toelaat. Om te beginnen is het visuele schema van adapters superhandig en kan je daarop doortikken om te kijken welke toestellen ermee verbonden zijn. Tip: geef ze als naam de kamer of plek waar ze insteken. Nog meer informatie krijg je door verder te tikken op ‘Open webinterface van je apparaat’, of het IP-adres van de adapter in te geven in de adresbalk van je browser. Daar kan je schakelen tussen wifikanalen, 2,4 of 5 Ghz, tijdbesturing en (kinder)beveiliging configureren en de status van je netwerk tot in detail bekijken. Om maar te zeggen dat Devolo Magic 2 WiFi 6 next Multiroom Kit meer is dan zomaar een setje wifi-adapters: het is een volwaardige vervanging voor de routerfuncties van je modem.

Het Duitse AVM gaat voortaan verder onder de merknaam FRITZ!. Met deze naamsverandering speelt het bedrijf in op de merkbekendheid van de FRITZ!-producten. Enkel de bedrijfsnaam wijzigt: AVM GmbH wordt FRITZ! GmbH. Voor gebruikers verandert er verder niets.

Met een merkbekendheid van ongeveer 80 procent in Duitsland is FRITZ! uitgegroeid tot een van de sterkste namen in de sector van thuisnetwerken, internet en smart home. De merknaam AVM was daarentegen veel minder bekend. Door nu ook als bedrijf de naam FRITZ! te dragen, kiest de onderneming voor meer duidelijkheid, consistentie en directe herkenning.

Gerrit Brugman, Country Manager België & Luxemburg bij FRITZ!, voegt toe: “Onze producten heten FRITZ! dus was het logisch om ook ons bedrijf die naam te geven. Zo ontstaat er een heldere link tussen de onderneming en producten, waar klanten, zakenpartners en leveranciers rechtstreeks de vruchten van plukken. Het is een natuurlijke stap die aansluit bij hoe mensen ons al kennen en herkennen, en die onze identiteit nog duidelijker maakt. Met deze naamswijziging versterken we onze positie in België en Luxemburg als toonaangevende speler in connectiviteit en smart home‑technologie.”

AVM breidt zijn portfolio van Mesh Sets uit met een instapoplossing voor het stopcontact: de FRITZ!Mesh Set 1600. Deze set bestaat uit twee of drie van de populaire FRITZ!Repeater 1200 AX, en biedt gebruikers van elke router of glasvezelmodem krachtige Wi-Fi-dekking met alle voordelen van het FRITZ!-ecosysteem. De compacte krachtpatsers leveren Wi-Fi 6 op twee frequentiebanden (2,4 en 5 GHz) en halen snelheden tot 3000 Mbit/s. Dankzij het compacte ontwerp voor directe plaatsing in het stopcontact verspreidt de set moeiteloos maximale bandbreedte door woningen en appartementen van elke omvang.

Maximale compatibiliteit – minimale moeite

De FRITZ!Mesh Set 1600 maakt het eenvoudig om een FRITZ!-thuisnetwerk op te zetten, ongeacht het type router of glasvezelmodem (ONT). De repeater uit de set die je als eerste aansluit met behulp van de MyFRITZ!App, fungeert als centraal besturingspunt binnen het Mesh-netwerk. Via dit apparaat kunnen onder andere de netwerknaam worden aangepast, Wi-Fi-tijden worden ingesteld en een gastnetwerk worden geconfigureerd. De MyFRITZ!App biedt bovendien een overzicht van alle met het netwerk verbonden apparaten. De set is ook perfect geschikt als uitbreiding van een bestaand FRITZ!Box Mesh-netwerk.

Altijd optimaal bereik

De set is beschikbaar in twee varianten – 2-pack en 3-pack – en is daarmee flexibel inzetbaar in woningen van uiteenlopende grootte. De 2-pack is ideaal voor huizen of appartementen met maximaal 4 kamers op 1 of 2 verdiepingen. Voor grotere woningen of flats met meer dan 4 kamers biedt de 3-pack volledige dekking en naadloze Wi-Fi-prestaties in elke ruimte.

De FRITZ!Mesh Sets 1600 zijn per direct verkrijgbaar voor een adviesprijs van 149 euro (2-pack) en 209 euro (3-pack).

Zelfs anno 2026 heb je niet overal toegang tot een internetaansluiting. Er zijn genoeg hutjes in de bergen waar dit ontbreekt en dan hebben we het nog niet over kampeerders gehad die met hun caravan overal naartoe trekken. Stabiel en snel internet is echter voor velen een must, of je nu een videogesprek wil voeren voor werk of een film in 4K wil streamen. Dat is waar de FRITZ!Box 6860 5G goed van pas komt. Alles wat je nodig hebt is een simkaart en je kan genieten van stabiel internet. We zochten uit of dat ook in de praktijk zo eenvoudig is.

FRITZ!Box 6860 5G: review in een notendop

Het wordt meteen duidelijk dat dit niet je gemiddelde draagbare router is. Dat zagen we aan het ontwerp van de FRITZ!Box 6860 5G en wat er allemaal in de doos zit. Omdat 5G-verbindingen erg snel verstoord kunnen worden door muren en dikke beglazing, heeft AVM twee montagebeugels meegeleverd. De rode is bedoeld voor montage binnenshuis en de witte voor buitenshuis. De FRITZ!Box 6860 5G is daarnaast IP54 gecertificeerd en is dus bestand tegen spatwater, zoals een lichte regenbui. We hebben niet getest hoever je hierin kan gaan, maar tegen een hevige, langdurige regenbui is hij sowieso niet beschermd. Als je ervoor kiest om de FRITZ!Box 6860 5G buiten te monteren, doe je dat het beste onder een afdak.

Het valt ook op dat de FRITZ!Box 6860 5G geen aansluiting heeft voor een stroomkabel. Dat is omdat hij gebruik maakt van Power over Ethernet (PoE+). Doe eerst de adapter in het stopcontact en vervolgens stop je in die adapter de ethernetkabel die je dan weer in de router stopt. Op die manier is er slechts één kabel die naar de FRITZ!Box 6860 5G loopt en ook dat maakt het makkelijker om hem buitenshuis te installeren. In de adapter zit nog een tweede LAN-poort waarop je een ander apparaat kan aansluiten.

Zodra de FRITZ!Box 6860 5G op de gewenste plaats staat en stroom heeft, is het eigenlijk een kwestie van de simkaart (nano-sim) erin te stoppen en de set-up af te ronden met de Fritz-app op een smartphone of de webinterface op een computer. Als je al andere FRITZ!-producten hebt, zal dit hele proces je wellicht bekend voorkomen.

De eigenlijke snelheid van je verbinding hangt af van verschillende factoren die je niet altijd zelf in de hand hebt. De dekking van je provider is een van die dingen. De FRITZ!Box 6860 5G kan maximaal 1,3 Gbit/s halen onder ideale omstandigheden. Als er helemaal geen 5G-netwerk is waar je bent, wordt er automatisch gewisseld naar een 4G-netwerk. Wat het binnenkomende netwerk ook is, de FRITZ!Box 6860 5G zal altijd Wi-Fi 6 uitzenden (2,4Ghz en 5Ghz). De dual-band-ondersteuning komt vooral goed van pas als je bijvoorbeeld oudere smart home-apparaten hebt die de 5Ghz-band niet ondersteunen.

De dekking, snelheid en stabiliteit van de verbinding van de FRITZ!Box 6860 5G zijn verrassend goed. We konden een paar kamers verder nog een goede verbinding krijgen en een game downloaden terwijl we een film in 4K streamden, was geen enkel probleem. De volledige 1,3 Gbit/s hebben we niet gehaald, maar we kwamen wel aan een stabiele 900 Mbit/s. Op dat vlak valt weinig te klagen. Als je om de een of andere reden een villa hebt zonder vast internet, kan je het bereik van de FRITZ!Box 6860 5G uitbreiden met bijvoorbeeld een FRITZ!Repeater. Je kan zoveel FRITZ!-producten koppelen als je wil, waarna ze samen één groot meshnetwerk vormen zodat je overal stabiel internet hebt.

FRITZ!Box 6860 5G review: prijs en beschikbaarheid

• Verkrijgbaar sinds 13 maart 2025
• Adviesprijs van 489 euro
• Wi-Fi 6 (i.p.v. Wi-Fi 5) is de grootste upgrade

De FRITZ!Box 6860 5G is verkrijgbaar sinds 13 maart 2025 en heeft een adviesprijs van 489 euro. Dat klinkt prijzig en dat is het ook, maar je krijgt voor dit geld een uitgebreid pakket. Er zijn talloze goedkopere draagbare routers op de markt en als je daarvoor kiest, merk je snel waarom hun prijzen zo laag zijn.

AVM vermeldt een maximale datasnelheid van 1,3 Gbit/s voor de FRITZ!Box 6860 5G. De eigenlijke snelheid zal natuurlijk afhangen van je abonnement, de locatie en ook waar jij je bevindt ten opzichte van de router. De belangrijkste upgrade van de FRITZ!Box 6860 5G tegenover zijn voorganger (de 6850 5G) is ondersteuning voor Wi-Fi 6 in plaats van Wi-Fi 5.

Hoewel de FRITZ!Box 6860 5G een indrukwekkende draagbare router is, zal hij voor sommigen te veel van het goede zijn. Als je altijd op je eentje eropuit trekt met een camper en gewoon wat mails wil versturen of een serietje wil kijken, is een 4G-router al voldoende. Houd ook goed rekening met de dekking van je provider en de landen waar je naartoe reist.

Moet je de FRITZ!Box 6860 5G kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

AVM biedt met de FRITZ!Box 4690 een krachtige draadloze router voor supersnel internet. De FRITZ!Box 4690 is eenvoudig aan te sluiten op een glasvezelmodem of -router en maakt internetsnelheden tot 10 Gbit/s mogelijk. Het topmodel van de FRITZ!Box 4000-serie ondersteunt Wi-Fi 7 en Wi-Fi 6 en haalt dankzij dual-band Wi-Fi snelheden tot 6,9 Gbit/s. 

Een WAN-poort van 10 gigabit, een LAN-poort van 10 Gbit/s en drie LAN-poorten van 2,5 Gbit/s zorgen ook voor maximale snelheden via bekabelde verbindingen. Het apparaat wordt aangevuld met een DECT-basisstation voor telefonie en smart home-toepassingen én een USB-poort. Alle gebruiksfuncties die bekend zijn van de FRITZ!Box-familie, zoals Mesh Wi-Fi, VPN, Wi-Fi-gasttoegang en firewall, zijn ook aanwezig. De FRITZ!Box 4690 is nu te koop voor 319 euro (adviesprijs).

Zodra de FRITZ!Box 4690 is aangesloten op een glasvezel-, DSL- of kabelmodem of op een router, verstuurt hij de glasvezelsnelheid met Wi-Fi 7 en hoge gigabitsnelheden naar elk apparaat in huis. Hiervoor hoef je de FRITZ!Box alleen maar met een LAN-kabel aan te sluiten; de configuratie via de FRITZ!Box gebruikersinterface of de MyFRITZ!App is in een handomdraai geregeld. Dankzij het DECT-basisstation kan je verschillende smart home-apparaten eenvoudig aansluiten en bedienen via FRITZ!OS of de FRITZ!App Smart Home.

Met elk een 10-gigabit poort voor WAN en LAN, en drie 2,5-gigabit LAN-poorten, is de router perfect geschikt om te gamen zonder latentie of hoge ping-tijden, en ook voor virtual-reality toepassingen. De USB-3.0 aansluiting maakt het eenvoudig om de netwerkopslag uit te breiden en zelfs om een printer of scanner direct in het thuisnetwerk te integreren. Met sterke VPN-prestaties via WireGuard en topprestaties bij het routeren voor veel data-intensieve toepassingen zoals gamen of meerdere videogesprekken tegelijkertijd, is de FRITZ!Box 4690 de perfecte partner voor iedereen die op zoek is naar de beste surfervaring.

Samsung 9100 Pro SSD: review in een notendop

De Samsung 9100 Pro NVMe SSD is Samsungs eerste "echte" PCIe 5.0 SSD. Technisch gezien ondersteunden de Samsung 990 EVO en de Samsung 990 EVO Plus tot op zekere hoogte ook PCIe 5.0, maar die konden niet de hoge snelheden van deze generatie van PCIe bereiken. Dat is gelukkig wel het geval bij dit nieuwste model, maar dit is dan ook niet voor niets de 'Pro'.

De 4TB-variant van de 9100 Pro (met heatsink) die wij hebben getest, biedt volgens Samsung een sequentiële leessnelheid tot 14.800MB/s en een sequentiële schrijfsnelheid tot 13.400MB/s. Het is hier waarschijnlijk wel belangrijk om te vermelden dat de echte snelheden die je zelf zal bereiken af zullen hangen van zowel jouw specifieke pc-setup als de specifieke SSD die je krijgt (ook tussen de verschillende hoeveelheden opslag kunnen kleine verschillen zitten). Dit geven we hier aan, omdat onze Amerikaanse collega's de 4TB-variant zonder heatsink hebben getest en enigszins teleurgesteld waren over het resultaat van een sequentiële leessnelheid van bijna 12.500MB/s (in plaats van de geadverteerde 14.800MB/s). Wij wisten echter wel een sequentiële leessnelheid van 14.165MB/s te bereiken en dat zit dus al veel dichter bij het maximum dat Samsung belooft. Onze Amerikaanse collega's wisten dan juist weer hogere random lees- en schrijfsnelheden te bereiken.

Hoe dan ook, zolang de 9100 Pro ook echt toegang krijgt tot PCIe 5.0-snelheden, zal hij voor enorm snelle prestaties zorgen. Het is een volwaardige PCIe 5.0 x4 M.2 SSD en dat betekent dat de theoretische maximumsnelheden voor lezen en schrijven respectievelijk rond de 15.000MB/s en 14.000MB/s zouden zitten. Dat is dus sowieso niet wat je in de praktijk krijgt (en ook niet wat Samsung claimt), maar deze SSD komt al aardig in de buurt en zijn sequentiële snelheden zijn dan ook een stuk sneller dan die van zijn voorganger, de Samsung 990 Pro.

Samsung belooft dus dat zijn nieuwe SSD een sequentiële leessnelheid tot 14.800MB/s en een sequentiële schrijfsnelheid tot 13.400MB/s kan leveren en ons testmodel kwam hier in de CrystalDiskMark-benchmark erg dicht bij in de buurt. Zoals je hieronder kan zien, hadden wij te maken met een sequentiële leessnelheid van ongeveer 14.165MB/s en een sequentiële schrijfsnelheid van ongeveer 13.109MB/s. Hiervoor gebruikten we CrystalDiskMark 8.0.6 op een pc met een ASUS ROG MAXIMUS Z790 HERO-moederbord, een Intel Core i9-13900K-processor en 32GB G.SKILL Trident Z5 RGB DDR5 RAM (6400MT/s). De SSD was via een PCIe 5.0 'expansion card' aangesloten op een PCIe-slot op het moederbord, omdat er geen PCIe 5.0 NVMe-slot aanwezig was. Het was erg fijn dat de heatsink van de SSD erg compact was, want daardoor paste deze expansion card tussen ons moederbord en de verticaal gemonteerde GPU in ons systeem.

Dat zijn indrukwekkende resultaten, maar dit soort resultaten kunnen dus ook veranderen aan de hand van de specifieke BIOS- of firmware-versies waar je op jouw pc mee te maken hebt. Toch blijft dit een van de snelste SSD's die we tot nu toe gezien hebben. Alleen sommige andere PCIe 5.0 SSD's, zoals de Crucial T705 leveren vergelijkbare prestaties. Die SSD haalde in onze tests bijvoorbeeld een sequentiële leessnelheid van 14.390MB/s.

Er is dus wel enige concurrentie van andere PCIe 5.0 SSD's, maar nog niet heel veel. Vergeleken met zijn eigen voorganger, de 990 Pro, is de 9100 Pro over het algemeen een flink verbeterde SSD. Toch merkten we in sommige tests wel dat de 990 Pro af en toe betere resultaten opleverde dan zijn opvolger (bijvoorbeeld op het gebied van random lees- en schrijfsnelheden).

Het mag duidelijk zijn dat de Samsung 9100 Pro op dit moment wel een van de beste SSD's is die je kan kopen, maar of het de juiste SSD voor jou is, hangt af van waarvoor je hem voornamelijk zal gebruiken.

Voor professionals en mensen die vaak grote bestanden moeten opslaan op hun SSD of heen en weer moeten kopiëren (bijvoorbeeld bij videobewerking), is dit een geweldige SSD, en misschien wel de allerbeste optie op de markt. Op dit gebied biedt hij dankzij zijn indrukwekkende schrijfsnelheden dan ook betere prestaties dan zijn grootste concurrent binnen deze categorie, de Crucial T705.

Voor gamers en de gemiddelde pc-gebruiker is het verhaal wat ingewikkelder. De 9100 Pro is namelijk geen goedkope SSD en over het algemeen maken games nog niet echt optimaal gebruik van dit soort snelheden. Kan je een verschil merken tussen de laadtijden in een game op de 9100 Pro en diezelfde game op de 990 Pro? Ja, maar het verschil is niet gigantisch in de praktijk. Vooral als je een van de beste PS5 SSD's zoekt om de opslag van je console mee uit te breiden, is een PCIe 5.0 SSD een beetje overkill en onnodig duur. De 9100 Pro zal overigens wel uitstekend werken in een PS5, maar dat doet zijn voorganger bijvoorbeeld ook al en de PS5 zal de mogelijke snelheden niet optimaal benutten.

Natuurlijk merk je ook wel een verschil bij alledaagse taken, maar dat verschil zal voor velen de hoge prijs misschien niet kunnen verantwoorden. Toch waren we wel enorm onder de indruk toen we een game van 129,8GB van een 2TB Samsung 990 Pro naar de 4TB Samsung 9100 Pro verplaatsten. Dat duurde namelijk maar 1 minuut en 12 seconden. Als je als gamer dus vaak games verplaatst van de ene schijf naar de andere, kunnen dit soort snelheden zeker wel een meerwaarde hebben.

Misschien worden dit soort SSD's voor pc-gamers ook wat interessanter wanneer meer games gebruikmaken van DirectStorage en de snelheden van NVMe SSD's wat beter benut kunnen worden. Hopelijk is tegen die tijd de prijs van dit soort SSD's ook weer enigszins gezakt, want dan worden ze voor gamers wel interessanter dan de PCIe 4.0 SSD's die momenteel in de meeste gevallen nog meer dan goed genoeg zijn.

Samsung 9100 Pro SSD review: prijs en beschikbaarheid

• Adviesprijs vanaf 199,99 euro
• Vier capaciteiten: 1TB, 2TB, 4TB en 8TB
• Beschikbaar met en zonder heatsink

De Samsung 9100 Pro is sinds 18 maart 2025 officieel beschikbaar in Nederland en België en hij heeft een adviesprijs vanaf 199,99 euro. Dat is wat je betaalt voor de 1TB-variant zonder heatsink. 2TB zonder heatsink kost je 299,99 en 4TB zonder heatsink kost je 549,99. De versies met heatsink kosten steeds 20 euro meer (dus 219,99 euro, 319,99 euro en 569,99 euro).

De 8TB-variant is op zijn beurt vanaf 15 september 2025 beschikbaar en heeft adviesprijzen van 1.040 euro (zonder heatsink) en 1.069,99 euro (met heatsink). PCIe 5.0 M.2-poorten zijn nog niet zo heel erg veelvoorkomend, dus het is fijn als je meteen extra veel snelle opslag kan toevoegen, mocht je dat nodig hebben.

Zoals je dus kan zien, zijn de adviesprijzen voor de 9100 Pro vrij hoog. De daadwerkelijke prijzen bij verschillende retailers liggen inmiddels al wel weer iets lager, maar als je deze snelheden niet nodig hebt, is dit momenteel niet de beste SSD qua prijs-kwaliteit, al is het wel een van de beste SSD's in het algemeen.

Samsung 9100 Pro SSD review: specs

Moet je de Samsung 9100 Pro kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

Samsung 9100 Pro SSD review: alternatieven

De internetaansluiting valt uit. In uw woonplaats laat de uitbreiding van het vaste netwerk veel te wensen over. Het WiFi-comfort dat u thuis gewend bent, wilt u meenemen op vakantie. Er zijn vele momenten waar mobiele telefonienetwerken de optimale online-toegang mogelijk maken. Met de nieuwe devolo WiFi 6 router 3600 5G LTE surft en streamt u bliksemsnel overal daar, waar een stroomaansluiting en een mobiel signaal beschikbaar zijn. Dankzij WiFi 6 en mesh-technologie bouwt u een snel en stabiel netwerk met gigabitsnelheid op. De configuratie is klaar in een handomdraai.

Veelzijdige aansluitmogelijkheden

De devolo 5G-router is gemakkelijk mee te nemen en past in elke rugzak, maakt verbinding middels een interne antenne met 3G-, 4G- en 5G-netwerken. Behalve de sterke WiFi-prestaties is de devolo 5G-router ook met een 2,5-Gbit/s- en een 1-Gbit/s-Ethernet-aansluiting uitgerust. Via een FXS-poort kan zelfs een analoge telefoon worden gebruikt. Zo wordt de router de ideale schakelcentrale voor elke gelegenheid.

Eenvoudige installatie

De devolo 5G-router moet het dagelijkse leven vereenvoudigen en is overeenkomstig geoptimaliseerd voor gebruikersvriendelijkheid. Voor de ingebruikneming zijn slechts een stroomaansluiting alsmede de nano-SIM van een mobiele provider nodig. En dan kunt u aan de slag. De gratis devolo Home Network app (iOS, Android) met intuïtieve gebruikersinterface is beschikbaar voor de configuratie en het instellen van de router en de LED's op het front helpen bij het vinden van de optimale positie voor de ontvangst van het beste signaal voor de mobiele telefonie.

Prijs en beschikbaarheid

De nieuwe 5G-router van devolo is van 449,90 euro beschikbaar. devolo geeft drie jaar garantie op alle producten.

Meer informatie kunt u vinden op www.devolo.nl en www.devolo.be

Met de FRITZ!Box 6860 5G biedt AVM een geavanceerde oplossing voor snel mobiel internet, inclusief een krachtige Wi-Fi-hotspot en veilige telefonie. Dankzij de nieuwste 5G-technologie, een robuust ontwerp en veelzijdige netwerkmogelijkheden is dit apparaat ideaal voor zowel thuisgebruik als zakelijke toepassingen, binnen en buiten. De draagbare router is vanaf nu beschikbaar in Nederland.

Deze vaste draadloze internetoplossing ondersteunt 5G (NSA, SA) en LTE en biedt datasnelheden tot 1,3 Gbit/s. Met krachtige Mesh Wi-Fi op basis van de Wi-Fi 6-standaard wordt het signaal efficiënt door het hele huis verspreid. Daarnaast is de FRITZ!Box 6860 5G voorzien van een DECT-basisstation voor telefonie en smart home-functionaliteiten en ondersteunt het Voice over LTE (VoLTE) en Voice over New Radio (VoNR).

Dankzij de compacte behuizing en de mogelijkheid om zowel stroom als data via Power over Ethernet (PoE) te ontvangen, kan de FRITZ!Box 6860 5G flexibel worden geplaatst: in huis, aan een muur of raam, en zelfs buiten.

Toekomstbestendig en geschikt voor alle mobiele netwerken

De FRITZ!Box 6860 5G ondersteunt zowel 5G standalone (SA) als 5G non-standalone (NSA), evenals de gangbare mobiele netwerken 4G en 3G. Met ondersteuning voor diverse mobiele frequenties, inclusief toekomstige banden (n75, n76, n77), is de router voorbereid op de netwerken van morgen. Dankzij de vier ingebouwde mobiele antennes profiteert de gebruiker altijd van een snelle en stabiele verbinding.

Krachtig thuisnetwerk met Wi-Fi 6 en gigabit LAN

De FRITZ!Box 6860 5G verdeelt de 5G- en 4G-datasnelheden tot 1,3 Gbit/s optimaal over het thuisnetwerk met behulp van Wi-Fi 6 met groot bereik. Daarnaast kunnen extra apparaten worden aangesloten via de gigabit LAN-poort. De meegeleverde Power-over-Ethernet (PoE)-adapter voorziet de router van stroom, terwijl de nano-SIM-sleuf flexibel mobiel gebruik faciliteert.

Weerbestendig ontwerp voor flexibel buitengebruik 

Het compacte en robuuste ontwerp van de FRITZ!Box 6860 5G is speciaal ontwikkeld voor flexibel gebruik, zowel binnen als buiten. Voor buitengebruik biedt de IP54-certificering bescherming tegen spatwater, waardoor de router bestand is tegen diverse weersomstandigheden. Dankzij de twee montagebeugels (rood voor binnen, wit voor buiten) kan het apparaat eenvoudig op de gewenste locatie worden bevestigd.

Optimale netwerkdekking, zelfs bij uitdagende ontvangst 

De FRITZ!Box 6860 5G helpt gebruikers om optimaal verbinding te maken met het mobiele netwerk, met ondersteuning van een praktische uitlijnhulp en LED-indicatoren die de signaalsterkte en verbindingsstatus (5G, 4G of Wi-Fi) tonen.

Bij installatie buitenshuis kan de FRITZ!Box 6860 5G worden gecombineerd met een FRITZ!Repeater of de FRITZ!Box 4050 via de LAN-poort op de PoE-adapter, om de Wi-Fi- en DECT-dekking binnenshuis te verbeteren.

Geïntegreerde telefonie en smart home-functionaliteiten

De FRITZ!Box 6860 5G biedt uitgebreide telefoniefuncties, zoals ondersteuning voor zes draadloze telefoons en tien IP-telefoons via de interne SIP-registrar. Telefoneren kan via het mobiele nummer van de SIM-kaart (VoLTE/VoNR) of via VoIP/SIP. Daarnaast zijn er tot vijf antwoordapparaten, een faxfunctie en SMS-ondersteuning. Berichten kunnen eenvoudig per e-mail worden doorgestuurd.

Ook deurintercomsystemen kan je via DECT of IP/SIP eenvoudig integreren. Daarnaast kan je diverse smart home-apparaten, zoals slimme stekkers en radiatorknoppen van FRITZ!, eenvoudig verbinden via DECT.

Met de FRITZ!Mesh Set 4200 introduceert AVM een nieuwe productcategorie. De compacte set van twee of drie FRITZ!Repeaters 3000 AX kan eenvoudig worden aangesloten op een router of glasvezelmodem. Alle handige functies van de FRITZ!familie zoals een veilige gebruikersinterface, gasthotspots, gratis updates en topondersteuning zijn direct beschikbaar. De Mesh Wi-Fi Set maakt gebruik van Wi-Fi 6 in de tri-band op 2,4 en 5 GHz en behaalt snelheden tot 4200 Mbit/s. Dit zorgt voor een eenvoudige verdeling van de maximale bandbreedte in huizen en appartementen van verschillende groottes. Elke repeater is ook uitgerust met twee gigabit LAN-poorten voor snel surfen via kabel in elke kamer. De FRITZ!Mesh Sets 4200 zijn nu verkrijgbaar voor € 329,- (“2-pack”) of € 429,- (“3-pack”).

Plug & play - op elke router en in elk netwerk

Eenmaal via LAN aangesloten op een router of glasvezelmodem (ONT), biedt de FRITZ!Mesh Set 4200 alle functies van de FRITZ! WLAN Mesh. Aangesloten via LAN vormt de FRITZ!Repeater de centrale besturingshub in het Mesh-netwerk. Hier kunnen gebruikers instellingen uitvoeren zoals individuele Wi-Fi-namen, wachtwoorden of een Wi-Fi-schema. Daarnaast ook een gastnetwerk aanmaken en een slim overzicht krijgen van het thuisnetwerk en alle FRITZ! producten in de Mesh Wi-Fi in FRITZ!OS en de MyFRITZ!App. De FRITZ!Repeaters in de set kunnen zoals voorheen ook op een FRITZ!Box worden gebruikt. Daar breiden ze de Mesh Wi-Fi van de FRITZ!Box uit, die dan als centrale besturingshub fungeert.

Overal de beste Wi-Fi

Met twee versies, een “2-pack” en een “3-pack”, past de FRITZ!Mesh Set 4200 zich flexibel aan de behoeften en grootte van elk huis aan. Met twee repeaters zijn huishoudens met maximaal vier kamers op 1 of 2 verdiepingen perfect uitgerust. Met drie repeaters krijgen grotere appartementen of huizen de beste Wi-Fi in elke hoek, zelfs als ze meer dan vier kamers hebben, en met al het gemak van de FRITZ! familie.

Installeren en go!

De Mesh Wi-Fi-set is eenvoudig te installeren met de MyFRITZ! app. De app verbindt de smartphone met de FRITZ!Repeater via Wi-Fi met behulp van een QR-code, voert de registratie automatisch uit en leidt gebruikers door het eenvoudige installatieproces van de FRITZ!Mesh Set, inclusief het aansluiten van de andere FRITZ!Repeaters. Zodra alles is ingesteld, biedt de app gebruikers een handig overzicht van het Mesh-netwerk en de aangesloten thuisnetwerkapparaten met extra handige functies.

FRITZ! geeft om jou

Bij AVM richten we ons op de veiligheid en duurzaamheid van alle FRITZ! producten. Daarom hebben alle FRITZ!Box-modellen en FRITZ!Repeaters 5 jaar fabrieksgarantie en gratis beveiligings- en functie-updates. De FRITZ!Mesh Sets en de FRITZ!Box worden ontwikkeld in Berlijn en geproduceerd in Europa.

Alle specs op een rijtje:

• Een Mesh Wi-Fi-systeem, bestaande uit 3 of 2 FRITZ!Repeater 3000 AX voor overal de beste Wi-Fi
• Voor gebruik met een bestaande internetrouter, rechtstreeks op een glasvezelmodem (ONT) of met een FRITZ!Box
• Tri-band Wi-Fi 6 tot 4200 Mbit/s, 2400 Mbit/s en 1200 Mbit/s (5 GHz) en 600 Mbit/s (2,4 GHz)
• Veilige Wi-Fi met WPA3/WPA2
• Eenvoudige en intuïtieve installatie met MyFRITZ!App (DE, EN, ES, FR, IT, NL, PL)  
• Een veilige en stabiele verbinding
• Gratis updates - geen verborgen kosten
• Twee gigabit LAN-poorten per FRITZ!Repeater voor het aansluiten van extra apparaten via de kabel of voor het opzetten van een LAN-bridge
• De LED's kunnen worden gedimd of volledig worden uitgeschakeld
• Ondersteunt IPv6
• Bespaar energie dankzij de nachtinstellingen voor Wi-Fi en Eco-modus

Nvidia GeForce RTX 5090 review: in een notendop

De Nvidia GeForce RTX 5090 is een moeilijke GPU om te reviewen omdat het een zeldzaam ding is dat zo krachtig is dat je echt moet onderzoeken of hij nog wel nuttig is. Afhankelijk van de belasting kan deze GPU tot 50% betere prestaties leveren dan de GeForce RTX 4090. Dan hebben we het nog niet eens over multi-frame generation als het gaat om gaming, hoewel de prestaties gemiddeld nog steeds een verbetering zijn van 21%.

Waar je de kaart ook voor wilt gebruiken, of het nu gaat om gamen, creatief werk of AI-onderzoek en -ontwikkeling, dit is de beste GPU voor de klus. Alles wordt iets ingewikkelder als je energiezuinigheid erbij wil betrekken. Maar als we eerlijk zijn, als je overweegt om de Nvidia RTX 5090 te kopen, geef je niet om energiezuinigheid. Dit is gewoon niet zo'n soort kaart. Het is niet de bedoeling dat deze GPU efficiënt is en voor velen is de enorme TDP zelfs aantrekkelijk.

De adviesprijs van 2.369 euro voor de Founders Edition is hoog, maar terecht gezien de prestaties. We verwachten ook dat de prijzen van RTX 5090-versies van andere merken nog veel hoger zullen liggen en je mag niet vergeten dat er altijd scalpers op de loer liggen.

Krijgen kopers waar voor hun geld? Voor het grootste deel wel, vooral als ze geen gamer zijn maar een creatieve professional of AI-onderzoeker. Als je tot dat laatste kamp behoort, is dit de GPU van je dromen. Als je een gamer bent, krijg je nog steeds indrukwekkende prestatieverbeteringen ten opzichte van de RTX 4090. De Nvidia RTX 5090 is echt de eerste grafische kaart die we hebben getest die je consistente 8K-gameplay kan bieden met degelijke fps, zelfs zonder Multi-Frame Generation.

Wil je als enthousiaste koper echt in deze kaart investeren? Op dit moment weet je waarschijnlijk al of je hem wilt of niet en velen zullen deze review waarschijnlijk lezen om hun beslissingen te verantwoorden. Zelfs zonder de magie van DLSS 4 is deze kaart een stevige upgrade van de RTX 4090. Als je er rekening mee houdt dat de prijs van de RTX 4090 al bijna twee jaar rond de 2.000 euro schommelt, is de RTX 5090 de investering wel waard. Als hij wordt verkocht voor veel meer dan dat, moet je je aankoop zorgvuldiger overwegen.

• Bekijk hier waar je de RTX 5090 kan kopen

Nvidia GeForce RTX 5090 review: prijs en beschikbaarheid

• Adviesprijs van 2.369 euro
• Beschikbaar sinds 30 januari 2025
• Zal wellicht even moeilijk verkrijgbaar zijn als de RTX 4090

De Nvidia GeForce RTX 5090 ging op 30 januari 2025 in de verkoop vanaf 2.369 euro. Overgeklokte (OC) kaarten met aangepaste ontwerpen zullen bijvoorbeeld een hogere prijs hebben. De RTX 5090 is duurder is dan RTX 4090 bij zijn lancering, maar we hebben momenteel weinig zicht op wat er kan gebeuren met de eigenlijke verkoopprijzen in de komende maanden.

Als je op zoek bent naar de Nvidia RTX 5090, zit je waarschijnlijk niet te zeuren over de prijs van de kaart. Toch is dit nog steeds een belachelijk dure grafische kaart voor iemand anders dan een AI-startup, dus stel jezelf zeker de vraag of dit de juiste GPU is voor jouw set-up.

Prijs-kwaliteit score: 3/5

Nvidia GeForce RTX 5090 review: specs & features

• Eerste GPU met GDDR7 VRAM en PCIe 5.0
• Iets lagere kloksnelheid
• 575W TDP is net zo gestoord als het klinkt

Er zijn veel nieuwe architecturale veranderingen in de Nvidia RTX 50-serie GPU's die de moeite waard zijn om te bespreken, vooral de overstap naar een transformer AI-model voor de upscaling.

Ten eerste is dit het vlaggenschip en ook de eerste grafische kaart voor consumenten met next-gen GDDR7 VRAM. Dit is aanzienlijk sneller dan GDDR6 en GDDR6X (een toename van ongeveer 33% in Gbps ten opzichte van de RTX 4090). Voeg daarbij de veel bredere 512-bits geheugeninterface en je hebt een totale geheugenbandbreedte van 1.790 GB/s.

Dit is zelfs meer dan de grotere VRAM-pool van 32GB tegenover 24GB voor de RTX 4090 en maakt deze GPU de eerste echte optie voor 8K-beelden. Misschien kun je speelbare 8K-games krijgen met sommige RTX 40- of AMD Radeon RX 7000-serie kaarten als je agressieve upscaling gebruikt, maar je krijgt niet echt 8K-beelden die de moeite waard zijn. In werkelijkheid is de RTX 5090 wat je wilt als je in 8K wilt spelen, maar succes met het vinden van een 8K-monitor met hoge refresh rate op dit moment. Wie native in 4K wil gamen met 60 fps (of meer), wordt aangenaam verrast, want dit kan probleemloos zonder upscaling.

De kloksnelheden van de RTX 5090 zijn iets lager, wat goed is, want de andere belangrijke specificaties van de RTX 5090 zijn de gigantische TDP van 575W en de PCIe 5.0 x16 interface. Voor deze hoge TDP vereiste deze thermische uitdaging volgens Nvidia een groot herontwerp van de PCB in de kaart.

De PCIe 5.0 x16 interface is ondertussen de eerste in zijn soort in een GPU voor consumenten, hoewel je kunt verwachten dat AMD en Intel snel zullen volgen. Dit is belangrijk omdat een aantal nieuwere moederborden PCIe 5.0-lanes hebben, maar de meeste mensen hebben deze al in gebruik voor PCIe 5.0 m.2 SSD's.

Als je moederbord 20 PCIe 5.0 lanes heeft, zal de RTX 5090 er 16 in beslag nemen, waardoor er slechts vier overblijven voor je SSD. Als je één PCIe 5.0 x4 SSD hebt, zou het goed moeten gaan, maar we hebben configuraties gezien die twee of drie PCIe 5.0 x4 m.2 slots hebben. Als je dan PCIe 5.0 SSD's gebruikt, zul je waarschijnlijk zien dat die SSD's zakken naar de langzamere PCIe 4.0 snelheden.

De andere specificaties zijn min of meer vergelijkbaar met die van de RTX 4090, maar dan net iets beter. De nieuwe Blackwell GB202 GPU in de RTX 5090 is gebouwd op een TSMC 4nm proces, vergeleken met de TSMC 5nm AD102 GPU in de RTX 4090. Het SM-ontwerp is hetzelfde, dus 128 CUDA cores, één ray tracing core en vier tensor cores per SM. Met 170 SM's heb je 21.760 CUDA cores, 170 RT cores en 680 Tensor cores in de RTX 5090, vergeleken met de 128 SM's in de RTX 4090 (dus 16.384 CUDA, 128 RT en 512 Tensor cores).

Specs & features score: 4,5/5

Nvidia GeForce RTX 5090: design

• Dunne, dual-slot vormfactor
• Verbeterde koeling

Het ontwerp van de Nvidia Founders Edition RTX GPU's is aanzienlijk veranderd en dat is niet onbelangrijk. Als je de RTX 5090 Founders Edition in je hand houdt, vallen je meteen twee dingen op: ten eerste kun je hem comfortabel in één hand houden dankzij het feit dat het een dual-slot kaart is in plaats van een triple-slot en ten tweede is hij aanzienlijk lichter dan de RTX 4090.

Een groot deel hiervan is te danken aan de manier waarop Nvidia de PCB in de kaart heeft ontworpen. Traditioneel worden videokaarten gebouwd met een enkele printplaat die zich uitstrekt vanaf de binnenrand van de pc-behuizing, naar beneden door het PCIe-slot en ver genoeg naar achteren om alle modules te plaatsen die nodig zijn voor de kaart. Bovenop deze printplaat zit een koelplaat met leidingen van de GPU die door aluminium vinnen loopt om warmte af te voeren, met een ventilator om koelere lucht door de vinnen te duwen.

Deze opstelling heeft echter een probleem: als je een grote PCB hebt, kan je de koellichamen en ventilatoren alleen maar van de printplaat uitbreiden om te helpen koelen. Een ventilator die lucht rechtstreeks in een plastic wand blaast, krijgt de hete lucht immers niet uit de grafische kaart.

Nvidia heeft de grote PCB gedumpt die al 30 jaar een steunpilaar van grafische kaarten is. In plaats daarvan splitst de RTX 5090 de PCB op in drie delen: de video-uitvoerinterface aan de "voorkant" van de kaart die uit de behuizing kijkt, het PCIe-segment en de hoofdbehuizing van de PCB, die de GPU zelf bevat, evenals de VRAM-modules.

Dit gesegmenteerde ontwerp zorgt voor een opening aan de voorkant van de kaart onder de ventilator, zodat de ventilator geen lucht in een obstakel blaast, maar de lucht volledig over de vinnen van het koellichaam van de GPU kan blazen. Als gevolg hiervan is Nvidia in staat om de breedte van de kaart te verminderen met 20 procent. Het geheel voelt aanzienlijk kleiner dan zijn voorganger en het is een kaart die je pc niet zal overheersen zoals de RTX 4090.

Het gestoorde stroomverbruik betekent dat de 8-pins adapter die wordt meegeleverd in het RTX 5090-pakket een 4-op-1 dongle heeft. De meeste modulaire PSU's geven je maximaal drie PCIe 8-pins voedingsaansluitingen. Je hebt daarom een nieuwe ATX 3.0 PSU nodig van minstens 1000W om deze kaart minimaal te laten werken (de officieel aanbevolen PSU is 950W, maar rond af naar boven, je zult het nodig hebben), dus zorg ervoor dat je dat meeneemt in je budget als je deze kaart kiest.

Voor de rest is het uiterlijk van de kaart niet veel anders behalve dat de voorplaat van de GPU, waar het RTX 5090-logo zou hebben gezeten, nu ontbreekt en is vervangen door een kap met vinnen om lucht door te laten. De RTX 5090-branding is in plaats daarvan gedrukt op het middenpaneel.

Design score: 4,5/5

Nvidia GeForce RTX 5090 review: prestaties

• Krachtigste GPU op de consumentenmarkt
• Merkbaar sneller dan de RTX 4090
• Gaming in 8K is mogelijk

Dus hoe kan de Nvidia GeForce RTX 5090 het opnemen tegen zijn voorganger en de beste grafische kaarten op de markt in het algemeen? Verdomd goed, zo blijkt, met prestaties die 50% of meer hoger liggen dan die van de RTX 4090 in sommige workloads, terwijl alle andere kaarten niet eens in de buurt komen.

De prestatiesprong is vervolgens groot, maar niet zo groot als die van de RTX 4090 tegenover de RTX 3090.

Beginnend met synthetische workloads scoort de RTX 5090 overal tussen 48,6% sneller en ongeveer 6,7% langzamer dan de RTX 4090 in verschillende 3DMark-tests, afhankelijk van de workload. De enige slechte prestatie voor de RTX 5090 was in 3DMark Night Raid, een test waarbij beide kaarten de test zodanig verpulveren dat het verschil hier te wijten zou kunnen zijn aan bottlenecking van de CPU of andere problemen die niet gemakkelijk te identificeren zijn.

In elke andere 3DMark-test scoort de RTX 5090 echter 5,6% beter of hoger, vaker wel dan niet met 20-35%. In de meest recente test, Steel Nomad, is de RTX 5090 bijna 50% sneller dan de RTX 4090. Wat computing betreft, is RTX 5090 tot 34,3% sneller in Geekbench 6 OpenGL en 53,9% sneller in Vulcan, waardoor het een echt beest is voor AI-onderzoek.

Aan de creatieve kant is de RTX 5090 aanzienlijk sneller in 3D rendering, met scores tussen 35% en 49,3% sneller in de Blender Benchmark 4.30 tests. Er is echter weinig verschil tussen de twee kaarten als het aankomt op videobewerking, aangezien ze in wezen gelijk scoren in de PugetBench for Creators' Adobe Premiere test en in Handbrake 1.7 4K-naar-1080p-codering. De laatste twee resultaten kunnen opnieuw te wijten zijn aan bottlenecking in de CPU, omdat zelfs de RTX 4090 in veel gevallen tegen de limiet van de CPU aan zit.

Qua gaming is de RTX 5090 aanzienlijk sneller dan de RTX 4090, vooral bij 4K. Bij gaming in 1440p (zonder upscaling) is de gemiddelde framerate ongeveer 18% beter en de minimale framerate 22,6% beter met de RTX 5090. Met DLSS 3 upscaling (maar zonder frame generation) kijk je naar 23,3% betere gemiddelde en 23% betere minimale framerates tegenover de RTX 4090.

Met ray tracing ingeschakeld (zonder upscaling), krijg je 26,3% betere gemiddelde framerates en ongeveer 23% betere minimale framerates. Met upscaling ingeschakeld op gebalanceerd (nogmaals, geen frame generation), kijk je naar ongeveer 14% betere gemiddelde fps en ongeveer 13% betere minimale fps ten opzichte van de RTX 4090.

Bij 4K maken het snellere geheugen en de bredere geheugenbus echt een verschil. Met upscaling en ray tracing krijg je gemiddeld meer dan 200 fps bij 4K met de RTX 5090, vergeleken met de 154 gemiddelde fps met de RTX 4090, een stijging van bijna 30%. De gemiddelde minimale fps voor de RTX 5090 is ook ongeveer 28% hoger dan de RTX 4090. Met DLSS 3 ingesteld op gebalanceerd, kijk je naar een gemiddelde framerate die ruwweg 22% beter is in vergelijking met de RTX 4090, met gemiddeld ook een 18% betere minimale framerate.

Met ray tracing, maar zonder upscaling is het verschil nog groter, waarbij de RTX 5090 iets meer dan 34% snellere gemiddelde framerates krijgt in vergelijking met de RTX 4090. Als je DLSS 3 inschakelt met volledige ray tracing, krijg je ongeveer 22% snellere gemiddelde fps met de RTX 5090, maar een ongelofelijke sprong van 66,2% in gemiddelde minimale fps in vergelijking met de RTX 4090 bij 4K.

Nogmaals, dit alles houdt zelfs geen rekening met single frame generation, wat de framerates in sommige games al aanzienlijk kan verhogen. Zodra Multi-Frame Generation op de markt komt, kun je verwachten dat deze framerates voor de RTX 5090 aanzienlijk hoger worden. Combineer dat met Nvidia Reflex 2 om de input lag te beperken en de prestaties van de RTX 5090 zullen alleen maar beter worden.

Uiteindelijk zijn de algehele basisprestaties van de RTX 5090 ongeveer 21% beter dan de RTX 4090. Dat is ook waar je echt naar op zoek bent als het gaat om een gen-op-gen verbetering. Toch moet je je afvragen of de prestatieverbetering de enorme toename in stroomverbruik waard is. Die 575W TDP is geen grap. We kwamen maximaal uit op 556W bij 100% gebruik.

Het ontwerp van de dubbele doorstroomventilator weet de GPU koel te houden, maar dit heeft als gevolg dat de kaart verandert in een kleine verwarming. Die 575W aan warmte moet ergens heen en "ergens" is in dit geval de binnenkant van je pc. Zorg ervoor dat je voldoende luchtstroom hebt om al die hete lucht weg te krijgen tenzij je je pc als airfryer wil gebruiken.

Prestaties score: 5/5

Moet je de Nvidia GeForce RTX 5090 kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

De Nvidia RTX 5080 GPU is nog maar net te koop en lijkt voorlopig vrij goed verkrijgbaar te zijn, vooral tegenover de duurdere Nvidia RTX 5090 die bijna nergens voorradig is. Als je niet op zoek bent naar de allerkrachtigste prestaties die Nvidia ooit heeft neergezet, kan je daarom makkelijk aan een GPU komen.

Bij veel retailers kan je de Nvidia RTX 5080 GPU meteen bestellen en in het beste geval wordt hij zelfs de volgende werkdag al geleverd. Net zoals bij de Nvidia RTX 5090, zijn er ook enkele versies van de RTX 5080 die nog moeten verschijnen. Als jij een van die specifieke versies nodig hebt, is het verstandig om een melding in te stellen op de dag en het specifieke tijdstip waarop de verkoop start.

In sommige landen verkoopt Nvidia de Founder's Edition van de RTX 5080 (en hun andere GPU's) via hun eigen webshop. Helaas hoort noch Nederland noch België bij die landen en wanneer je op de website van Nvidia naar de verkooppunten van de RTX 5080 gaat, zie je gewoon een lijst met retailers.

In het overzicht hieronder gaan we in de eerste plaats op zoek naar retailers die de losse Nvidia RTX 5080 GPU verkopen. Er zijn daarentegen nog retailers die alleen pre-built pc's met Nvidia RTX 5080 verkopen en niet de losse GPU. We hebben voor de volledigheid ook deze retailers vermeld in onderstaand overzicht.

Waar kun je de Nvidia RTX 5080 kopen in Nederland?

Waar kun je de Nvidia RTX 5080 kopen in België?

Waar koop je de Nvidia RTX 5080: veelgestelde vragen

De Nvidia RTX 5090 GPU is nog maar net te koop en er zijn nu al tekorten en woekerprijzen. Dit is echter geen verrassing, want ook de 4000-serie GPU's van Nvidia kende precies dezelfde problemen. Het duurde niet lang voor de verkoopprijzen hoger waren dan de adviesprijzen van Nvidia zelf en zelfs maanden na de lancering bleven de prijzen torenhoog.

Het "goede" nieuws is dat lang nog niet alle versies van de Nvidia RTX 5090 al te koop zijn. Bij veel retailers zijn er momenteel meer modellen die nog moeten verschijnen dan modellen die al te koop (en al dan niet uitverkocht) zijn. Als jij een van de versies van de Nvidia RTX 5090 wil die nog niet te koop zijn, is het verstandig om een melding in te stellen op de dag en het specifieke tijdstip waarop de verkoop start.

In sommige landen verkoopt Nvidia de Founder's Edition van de RTX 5090 (en hun andere GPU's) via hun eigen webshop. Helaas hoort noch Nederland noch België bij die landen en wanneer je op de website van Nvidia naar de verkooppunten van de RTX 5090 gaat, zie je gewoon een lijst met retailers.

In het overzicht hieronder gaan we in de eerste plaats op zoek naar retailers die de losse Nvidia RTX 5090 GPU verkopen. Die kampen momenteel allemaal met voorraadproblemen. Er zijn daarentegen retailers die alleen pre-built pc's met Nvidia RTX 5090 verkopen en niet de losse GPU. Omdat die pc's vaak wel op voorraad zijn, hebben we deze retailers ook vermeld in onderstaand overzicht.

Waar kun je de Nvidia RTX 5090 kopen in Nederland?

Waar kun je de Nvidia RTX 5090 kopen in België?

Waar koop je de Nvidia RTX 5090: veelgestelde vragen

Nadat Nvidia's RTX 5090 en 5080 tijdens CES 2025 eindelijk onthuld werden, zijn ze inmiddels ook officieel gelanceerd. De nieuwe grafische kaarten en de bijbehorende nieuwe software zorgen voor verbeterde prestaties in allerlei games dankzij onder andere extra ruwe kracht en betere Frame Generation vergeleken met de RTX 4000-serie. Wij hebben echter zelf bij Nvidia kunnen zien dat de grootste verbeteringen te merken zijn bij de nieuwe DLSS 4-upscalingtechnologie.

DLSS 4 is nu beschikbaar voor alle RTX GPU's en er is ondersteuning voor games zoals Cyberpunk 2077, Alan Wake 2 en Hogwarts Legacy. Er is ook een nieuwe feature, genaamd DLSS Override, die gebruikers de mogelijkheid geeft om DLSS 4 en 'Multi Frame Generation' (een versie van Frame Generation die alleen op de RTX 5000-serie beschikbaar is) te gebruiken in games die er nog geen officiële ondersteuning voor bieden. Hoewel dat natuurlijk geweldig klinkt, vraag je je misschien af waarom DLSS 4 nou precies zo geliefd lijkt te zijn (waaronder door ons).

Een nieuw tijdperk voor upscaling

Nu we DLSS eindelijk in actie hebben gezien op de RTX 5090 tijdens een persevenement van Nvidia, kunnen we je vertellen dat het nieuwe transformer-model van DLSS 4 een echte gamechanger is. Bij het vorige CNN-model ('Convolutional Neural Network') van de oudere DLSS-versies waren 'ghosting' en 'smearing' grote problemen. Dit was ook een van de redenen waarom sommige mensen vooral bang waren dat upscaling een manier was voor game-ontwikkelaars om minder tijd te besteden aan het optimaliseren van hun games (en we denken dan ook dat dat nog steeds deels het geval is). Nu lijkt DLSS 4, dankzij het nieuwe transformer-model, in zijn 'performance'-modus qua visuals ongeveer op hetzelfde niveau te zitten als de 'quality'-modus bij DLSS 3 (of misschien zelfs op een iets hoger niveau).

In de GIF hierboven (en Nvidia's video hieronder) zie je Alan Wake 2 draaien met de performance-modus van DLSS 4 actief. Daarnaast hebben we ook nog wat eerste tests gedaan met Marvel's Spider-Man 2 op de pc, ondanks het feit dat deze game momenteel met crashes en stabiliteitsproblemen te maken heeft (volgens meerdere Steam reviews). De resultaten tijdens het gamen waren erg consistent en we konden de performance-modus van DLSS dan ook voor het eerst gebruiken zonder dat we teleurgesteld waren door de enigszins wazige beeldkwaliteit en het regelmatige flikkeren en ghosten van het beeld. Dit is allemaal te danken aan het nieuwe new AI-transformer-model. Deze zorgt voor een flinke verbetering voor de scherpte en stabiliteit van de verbeterde beelden, zeker bij bewegende beelden. Spider-Man 2 maakt ook nog eens goed gebruik van Nvidia’s 'ray reconstruction'-feature.

We hebben meerdere keren gewisseld tussen de quality- en performance-modus om te zien of we DLSS wel in de juiste modus hadden staan, maar de nieuwe performance-modus is dus echt zo goed.

Hetzelfde geldt ook voor verbeterde Frame Generation voor de RTX 4000-serie en Multi Frame Generation voor de RTX 5000-serie. We gaven al aan dat twee van de grootste problemen bij de Frame Generation bij DLSS 3 input lag en ghosting waren. Dit is nu aangepakt met DLSS 4 en Reflex 2 (die zorgde voor flink verminderde input lag bij competitieve games zoals The Finals), wat volgens Nvidia eerst even exclusief beschikbaar zal zijn voor de RTX 5000-serie en later naar oudere grafische kaarten komt.

Hoewel de demo's bij Nvidia dus gebruikmaakten van de flagship GPU van de nieuwste generatie (die natuurlijk ongelofelijk krachtig is), is nu bijvoorbeeld de 'Overdrive' path tracing-preset in Cyberpunk 2077 zelfs haalbaar voor GPU's uit de RTX 4000-serie en sommige GPU's uit de RTX 3000-serie. Als je daarnaast ook nog eens toegang hebt tot Frame Generation, kan je nog betere framerates verwachten. De verbeterde performance-modus maakt de game nu echter ook speelbaar op GPU's die geen toegang hebben tot Frame Generation, zonder compromissen op het gebied van beeldkwaliteit. Dat was bij de vorige versie van DLSS en Frame Generation nog wel duidelijk het geval.

Wat betekent dit voor toekomstige pc-ports?

We maken ons nog steeds wel een beetje zorgen over game-ontwikkelaars en een gebrek aan game-optimalisatie op pc, maar DLSS 4 heeft die zorgen wel al deels weggenomen. We vinden nog steeds dat pc-ports niet meer gelanceerd moeten worden met zulke drastische prestatieproblemen als bij games zoals Star Wars Jedi: Survivor, maar de performance-modus van DLSS 4 zorgt nu in ieder geval voor het behoudt van een fantastische beeldkwaliteit dankzij het nieuwe transformer-model.

In de meest vervelende gevallen, waarbij games nog steeds echt slecht geoptimaliseerd worden, denken we dat DLSS 4 wel een groot verschil kan maken en voor veel problemen moet kunnen compenseren. Dankzij DLSS Override kan dit ook worden toegepast zonder dat de game-ontwikkelaars er veel moeite in hoeven te steken. Toch blijft een handmatige toepassing van DLSS 4 wel beter. Daarnaast is het vooral mooi voor mensen met een grafische kaart uit de RTX 4000- of 5000-serie met toegang tot Frame Generation (er is zelfs een kans dat Frame Generation naar RTX 3000-GPU's komt) dat de verbeteringen ten opzichte van het originele model nu zorgen voor minder VRAM-consumptie bij het boosten van je prestaties.

Het leek er sowieso al een tijdje op dat AI-upscaling de toekomst van gaming wordt en ondanks het feit dat we ons zorgen maken over wat voor effect dit zal hebben op game-ontwikkeling, biedt Nvidia nu in ieder geval een manier om slechte pc-ports toch speelbaar te maken en over het algemeen de game-ervaring voor mensen met oudere GPU's beter te maken. Hiervoor verdient Nvidia dus zeker complimenten.

• Nvidia GeForce RTX 5090 vs RTX 4090: Nvidia's beste grafische kaarten vergeleken

De lancering van de Nvidia GeForce RTX 5090 op 30 januari 2025 heeft ervoor gezorgd dat onder andere gamers en creatievelingen weer een nieuwe flagship grafische kaart van Nvidia op hun verlanglijstje kunnen zetten.

De Nvidia RTX 5090 is overduidelijk de beste grafische kaart op de markt momenteel. Hij biedt fantastische prestaties op het gebied van gaming, creatieve taken en AI-taken, en er zijn maar weinig andere GPU's die op dit vlak kunnen concurreren. Toch is er één kaart die nog wel redelijk competitief is, en dat is Nvidia's flagship van de vorige generatie: de Nvidia GeForce RTX 4090.

Hoewel de voorraad van de RTX 4090 naar verwachting zal afnemen nu de RTX 5090 is gearriveerd, betekent dat niet dat hij meteen verdwenen is. Voor veel mensen is de RTX 4090 dan ook een betere optie op dit moment, zeker als de hoge vraag naar de RTX 5090 eindelijk zorgt voor een prijsverlaging voor de RTX 4090 (die sinds zijn lancering eigenlijk al snel veel te duur is geworden).

Welke van de twee grafische kaarten van Nvidia is dan de beste keuze voor jouw situatie en budget? Wij hebben beide kaarten uitgebreid getest en kunnen je dus helpen bij het maken van deze keuze. Aan de hand van onze data en ervaringen kan je de grafische kaart kiezen die het beste bij jou past.

Nvidia RTX 5090 vs RTX 4090: prijs

Er zijn een aantal belangrijke dingen om te bespreken als we het hebben over de prijzen van de RTX 5090 en RTX 4090, en dat komt door het feit dat de prijzen van de beste grafische kaarten van Nvidia echt alle kanten op zijn gegaan de afgelopen jaren.

De officiële adviesprijs van Nvidia voor de RTX 5090 (zijn eigen Founders Edition) is overigens 2.369 euro. De adviesprijs voor de Founders Edition RTX 4090 was 1.959 euro bij zijn release in oktober 2022 .

Het duurde niet lang voordat de RTX 4090 op veel plekken ineens 50% duurder werd, afhankelijk van de specifieke kaart en verkoper. Sommige kaarten die gemaakt werden voor partners van Nvidia, zoals PNY, MSI, Asus, Gigabyte en anderen, gingen nog verder omhoog en zijn sinds de release van de RTX 4090 ook vrij hoog gebleven.

Hoewel het er dus op lijkt dat de RTX 5090 niet heel veel qua prijs verschillen, zal de RTX 5090 in de praktijk ongetwijfeld ook nog in prijs stijgen. Verwacht dus maar niet dat je veel RTX 5090-kaarten rond die officiële adviesprijs van Nvidia kan vinden.

Dat betekent dus dat de RTX 5090 wel weer duurder zal zijn dan de RTX 4090 en het verschil kan nog redelijk groot worden. Dat maakt de RTX 4090 dus een aantrekkelijkere optie als je niet met de extreem hoge prijzen voor de RTX 5090-kaarten te maken wil hebben.

• Winnaar: Nvidia RTX 4090

Nvidia RTX 5090 vs RTX 4090: specs

Aangezien de RTX 5090 de nieuwste flagship GPU is van Nvidia, heeft dit model natuurlijk betere specs dan de oudere RTX 4090, maar zijn voorsprong op dit vlak gaat verder dan alleen een verhoging van het aantal cores en van de hoeveelheid VRAM.

Er zijn twee belangrijkste dingen die je moet weten over de RTX 5090 op het gebied van specs. Ten eerste is dit de eerste grafische kaart voor consumenten die gebruikmaakt van de gloednieuwe GDDR7 VRAM en ten tweede gebruikt hij ook de nieuwe PCIe 5.0 GPU-interface. Deze dingen dragen beide bij aan snellere dataverwerking voor verschillende belangrijke functies van de kaart.

Van die twee belangrijke dingen is GDDR7 toch wel duidelijk het belangrijkst. Deze nieuwe technologie zorgt voor een grote verbetering van de geheugenbandbreedte van de RTX 5090 tegenover de RTX 4090. Dat betekent dat texturen sneller worden verwerkt bij het gamen in hogere resoluties (wat zorgt voor hogere framerates) en het maakt 8K-gaming ook realistisch wanneer er eenmaal meer 8K-monitors te vinden zijn.

De RTX 4090 maakt nog steeds gebruikt van de tragere PCIe 4.0-interface en GDDR6X VRAM. Deze specs zijn zeker geschikt voor 4K-gaming, maar de limiet van het geheugen van deze kaart wordt waarschijnlijk dus eerder bereikt dan bij de RTX 5090. Als je op zoek bent naar de meest toekomstbestendige kaart van de twee, dan is de RTX 5090 logischerwijs de beste keuze.

Het is het ook waard om te vermelden dat de RTX 5090 (in ieder geval de Founders Edition) een nieuw design voor het koelingssysteem heeft geïntroduceerd. Er wordt gebruikgemaakt van 'dual flow-through' en dat betekent dat er twee ventilatoren koele lucht over de heatsink-vinnen van de GPU blazen. Dat maakt de koeling hier efficiënter dan bij de RTX 4090.

Die extra koeling is echter ook wel nodig gezien de nieuwe TDP van 575W op de RTX 5090. Ook de RTX 4090 heeft een overdreven hoge TDP van 450W, maar in vergelijking valt dat dus nog mee. Je zal ook iets moeten doen met de hitte die weg van de kaart wordt geblazen, dus zorg wel voor een goede airflow in je case als je de RTX 5090 wil gebruiken.

Die kleine minpunten nemen natuurlijk niet weg dat de RTX 5090 een zeer krachtige, next-gen grafische kaart is die fantastische prestaties zal leveren als je besluit hem in huis te halen.

• Winnaar: Nvidia RTX 5090

Nvidia RTX 5090 vs RTX 4090: prestaties

Uiteindelijk ben je natuurlijk op zoek naar de beste prestaties die je kan krijgen als je bereid bent om te investeren in een van deze kaarten. Gelukkig zijn beide opties enorm krachtige GPU's en er zitten dan ook niet echt andere grafische kaarten in dezelfde klasse.

Toch is één kaart steeds de winnaar in onze benchmarktests en we gokken dat de resultaten je niet echt zullen verrassen.

Bij synthetische benchmarks zagen we dat RTX 5090 het bijna in elke test wint van de RTX 4090. De 4090 wint maar in één test, 3DMark Night Raid, en zelfs dat kan toeval zijn. Over het algemeen is de RTX 5090 ongeveer 21% sneller dan de RTX 4090 in deze synthetische tests, dus dit is een goed begin voor de nieuwe kaart.

Als het gaat om creatieve taken is de RTX 5090 uiteindelijk ook de winnaar. Dat komt grotendeels door zijn indrukwekkende prestaties bij het renderen van 3D-modellen, zoals we zagen in de Blender Benchmark 4.30.

Bij videobewerking zagen we geen gigantische verschillen tussen de twee GPU's, maar daar kan verandering in komen op het moment dat we weer nieuwe, betere processors krijgen. Bij beide kaarten is de CPU momenteel namelijk de bottleneck in dit hele proces.

Voor onze metingen voor fotobewerking en grafisch design hebben we de PugetBench for Creators-test voor Adobe Photoshop geprobeerd te gebruiken, maar deze bleef maar crashen tijdens het testen, dus konden we op dit vlak geen definitieve data verzamelen.

Als het gaat om gaming is de Nvidia RTX 5090, zoals verwacht, een beest. Gaming in 1440p is geen enkel probleem, maar dat was ook bij de RTX 4090 het geval. De RTX 5090 weet wel ongeveer 20% betere framerates te leveren bij het gamen in 1440p en dat geldt zowel voor de gemiddelde fps en de minimum fps. Wanneer je raytracing aanzet (zonder upscaling), kan je 23-26% betere prestaties verwachten bij de RTX 5090. Bij het gebruik van de standaard DLSS 3-upscaling in de gebalanceerde modus (dus zonder Frame Generation) hebben we te maken met 14-23% snellere prestaties van de RTX 5090 tegenover de RTX 4090, afhankelijk van of je raytracing tegelijkertijd gebruikt.

Waar de RTX 5090 pas echt laat zien wat hij kan, is bij 4K-gaming. Dankzij het snellere GDDR7-geheugen en de verhoogde busgrootte worden 4K-textures veel sneller verwerkt en krijgen de framerates ook een flinke boost van ongeveer 26% voor gemiddelde fps en bijna 29% voor minimum fps ten opzichte van de RTX 4090. De raytracing-prestaties van de RTX 5090 zijn in 4K ook uitstekend. Je krijgt ook op dat vlak een gemiddelde framerate die ongeveer 34% hoger is.

Tot nu toe hebben we ook nog niet eens rekening gehouden met wat DLSS 4 met 'Multi-Frame Generation' ons te bieden heeft en je kan een flinke boost verwachten voor de RTX 5090 dankzij deze technologieën. Hier kan je meer lezen over DLSS 4 en wat voor verschil het maakt in je favoriete games.

Over het algemeen is er dus een duidelijke winnaar op het vlak van prestaties. De RTX 5090 bleef maar betere prestaties leveren bij vrijwel alle tests. Dat wil niet zeggen dat de RTX 4090 teleurstellende prestaties levert. In tegendeel, hij presteert nog steeds beter dan vrijwel elke andere grafische kaart op de markt, maar de RTX 5090 is krachtiger. Dat is natuurlijk maar goed ook gezien de prijs en het feit dat het de opvolger van de RTX 4090 is.

• Winnaar: Nvidia RTX 5090

Nvidia RTX 5090 vs RTX 4090: oordeel

Dus, welke GPU moet je kopen?

Aangezien je voor beide kaarten een klein fortuin moet betalen, raden wij je op dit punt eerder aan om de RTX 5090 te kiezen. Ja, hij is duurder, maar de geavanceerde features en specs maken hem toekomstbestendiger en de verbeterde prestaties ten opzichte van de vorige generatie kunnen deze investering zeker verantwoorden.

Dat betekent niet dat iedereen de RTX 4090 nu maar moet negeren. Nu de RTX 5090 op de markt is verschenen, zal zijn voorganger de komende tijd ongetwijfeld in prijs dalen. Als je dus een goede deal kan vinden voor de RTX 4090, is hij zeker het overwegen waard. Verder is de RTX 5090 duidelijk de winnaar.

De Samsung 990 EVO Plus bouwt voort op de 990 EVO, en voegt een aantal significante verbeteringen toe. Met name de overstap naar Samsungs achtste generatie V-NAND zorgt voor hogere prestatieniveaus en een lager energieverbruik. Deze SSD is ontworpen om te concurreren in de middenklasse en biedt compatibiliteit met zowel PCIe 4.0 als PCIe 5.0, hoewel het vooral in het eerste segment schittert.

Hoewel de prestaties in benchmarks indrukwekkend zijn, biedt de 990 EVO Plus ook in de realiteit betere prestaties bij veeleisende taken zoals grote bestandsoverdrachten en multitasking. Dankzij het innovatieve hybride ontwerp, dat schakelt tussen PCIe 4.0 x4 en PCIe 5.0 x2, is deze SSD een veelzijdige keuze voor uiteenlopende toepassingen.

Kortom, de Samsung 990 EVO Plus is een waardevolle toevoeging aan de SSD-markt, mits je bereid bent de hogere prijs te betalen voor de betrouwbare prestaties en efficiëntie.

Samsung 990 EVO Plus review: prijs en beschikbaarheid

• Beschikbaar in 1TB, 2TB, 4TB
• Officiële prijzen vanaf 129,99 euro, daadwerkelijke prijzen kunnen lager liggen

De Samsung 990 EVO Plus is verkrijgbaar vanaf 129,99 euro voor 1TB, 219,99 euro voor 2TB en 409,99 euro voor 4TB. Echter, de marktprijzen liggen vaak lager. Zo is de 2TB-versie te vinden vanaf 170 euro, terwijl de 1TB-optie al rond de 100 euro schommelt.

In Nederland en België is de Samsung 990 EVO Plus breed beschikbaar bij retailers zoals Bol.com, Coolblue, en MediaMarkt. Ook internationale spelers zoals Amazon bieden scherpe prijzen. Het prijsverschil met de originele 990 EVO is merkbaar, maar gerechtvaardigd door betere prestaties en efficiëntie.

De 990 EVO Plus bevindt zich in een competitieve markt. De Crucial T500 biedt vergelijkbare prestaties met DRAM voor een iets lagere prijs. De Kingston Fury Renegade is een snellere optie voor intensieve gebruikers, maar met een hoger energieverbruik. De originele 990 EVO blijft een goede budgetoptie, maar mist de snelheid en de efficiëntie van dit nieuwe model. Voor prijsbewuste kopers die maximale prestaties willen, blijft de 990 EVO Plus een uitstekende keuze.

• Prijs-kwaliteit score: 4/5

Samsung 990 EVO Plus review: specs

Samsung 990 EVO Plus review: design

• Minimalistisch M.2 2280-formaat, geschikt voor laptops, desktops en consoles.
• Single-sided ontwerp ideaal voor ultrabooks en mini-PC’s.

Het ontwerp van de Samsung 990 EVO Plus heeft een minimalistische uitstraling die perfect past bij moderne builds. De SSD heeft een compact M.2 2280-formaat, waardoor hij moeiteloos in laptops, desktops en consoles past. Het single-sided ontwerp, waarbij alle componenten aan één zijde van de PCB zijn geplaatst, maakt hem bijzonder geschikt voor systemen met beperkte ruimte, zoals ultrabooks en mini-PC’s.

De SSD is ontworpen met een focus op warmtebeheer. Dankzij de ingebouwde nikkel-coating en geoptimaliseerde thermische controle blijft de 990 EVO Plus koel, zelfs tijdens intensieve workloads. Hoewel de drive geen geïntegreerde heatsink heeft, is hij compatibel met moederbord-heatsinks en aftermarket-oplossingen voor extra flexibiliteit.

• Design score: 4/5

Samsung 990 EVO Plus review: prestaties

• 16% lager energieverbruik dankzij de nieuwste V-NAND en Piccolo-controller.
• Leessnelheden tot 7250 MB/s, schrijfsnelheden van 6300 MB/s

De Samsung 990 EVO Plus presteert indrukwekkend in verschillende scenario’s, zowel in benchmarks als in alledaags gebruik. Met sequentiële leessnelheden tot 7250 MB/s en schrijfsnelheden van 6300 MB/s laat de drive zien dat hij de grenzen van PCIe 4.0 maximaal benut. Bij zware workloads, zoals het gelijktijdig overzetten van grote bestanden en multitasking, blijft de snelheid consistent hoog.

Wat willekeurige lees- en schrijfsnelheden betreft, presteert de 990 EVO Plus boven verwachting. Met 1050K IOPS voor lezen en 1400K IOPS voor schrijven is de drive ideaal voor taken zoals het laden van applicaties, databases, en het uitvoeren van meerdere virtuele machines. Dit maakt het een uitstekende keuze voor professionals die afhankelijk zijn van snelle en betrouwbare opslag.

Een ander hoogtepunt is de energie-efficiëntie. Dankzij de overstap naar Samsungs achtste generatie V-NAND en de efficiënte Piccolo-controller, verbruikt de SSD gemiddeld 16% minder energie dan zijn voorganger. Dit maakt hem niet alleen aantrekkelijk voor desktopgebruikers, maar vooral ook voor laptops, waar een lager energieverbruik resulteert in een langere batterijduur.

In realistische trace-tests, zoals 3DMark Storage Benchmark en PCMark 10, overtreft de 990 EVO Plus consistent de meeste concurrenten. Vooral bij toepassingen zoals gaming en videobewerking laat de drive zien dat hij in staat is om veeleisende dataoverdrachten soepel te verwerken. De prestaties in de PCMark 10-opslagbenchmark tonen aan dat de drive niet alleen snel is, maar ook duurzaam blijft presteren over langere tijd.

Voor consolegebruikers, specifiek de PlayStation 5, is de 990 EVO Plus eveneens een solide keuze. Dankzij sequentiële leessnelheden tot 7250 MB/s en de efficiënte werking is deze SSD goed in staat om grote hoeveelheden data snel over te zetten en games vlot te laden. Hoewel Sony een minimumsnelheid van 5500 MB/s aanbeveelt, presteert de 990 EVO Plus prima onder realistische omstandigheden en heeft hij geen last van throttling. Samsung’s firmware is verder verfijnd om compatibiliteitsproblemen te minimaliseren, wat hem betrouwbaar maakt voor langdurig gebruik in consoles.

Het compacte M.2 2280-ontwerp en de koele werking maken deze SSD bijzonder geschikt voor de PS5, zelfs zonder extra koeling. Hoewel er goedkopere opties beschikbaar zijn voor specifiek PS5-gebruik, biedt de 990 EVO Plus een uitstekende balans tussen prijs, prestaties en betrouwbaarheid, vooral voor wie kiest voor Samsung’s kwaliteitsnaam.

De verbeterde TurboWrite 2.0-technologie draagt verder bij aan de consistente prestaties. Met een grotere pSLC-cache kunnen grote bestanden sneller worden verwerkt voordat de prestaties naar TLC-snelheden afnemen. Dit maakt de drive niet alleen geschikt voor intensieve workloads, maar ook voor langdurig gebruik zonder merkbare vertragingen.

Ten slotte blijven de temperaturen tijdens gebruik opmerkelijk laag. Met een maximum van slechts 65°C bij zware belasting, blijft de SSD betrouwbaar zonder dat extra koeling nodig is. Dit is vooral belangrijk voor systemen waar weinig ruimte is voor extra airflow, zoals laptops en mini-PC’s.

Tenslotte heb ik de Samsung 990 Evo Plus ook getest met behulp van een SSD-enclosure waarbij je natuurlijk niet de snelheden haalt die je zou halen als je hem in de pc geïnstalleerd hebt, maar ondanks dat presteerde die naar behoren. Dit is niet de ideale manier, maar mocht je de 990 Evo Plus tegen aan aantrekkelijke prijs aan kunnen schaffen en heb je plannen om jouw oude computer in de toekomst om te bouwen naar een PCIe 4.0 of zelfs 5.0 build, dan is de 990 Evo Plus een goede investering.

• Prestaties score: 4/5

Moet je de Samsung 990 EVO Plus kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

De WD BLACK-producten van Western Digital zijn specifiek gefocust op gaming en het bedrijf biedt dan ook verschillende soorten SSD's en harde schijven (HDD's) aan om de opslagruimte van je gaming-pc of consoles mee uit te breiden.

Nu is deze specifieke gaming-branding misschien wel handig als je bijvoorbeeld op zoek bent naar een nieuwe SSD voor in je PS5, want je kan in dat geval niet zomaar elke SSD gebruiken, maar bij (externe) harde schijven maakt het tegenwoordig niet zo heel veel meer uit welke je kiest om je opslagruimte mee uit te breiden. Deze schijven zijn toch allemaal lang niet zo snel als een SSD en je kan ook geen PS5- of Xbox Series X|S-games direct van een externe harde schijf spelen.

Dat wil niet zeggen dat de WD BLACK P10 Game Drive geen nuttig onderdeel van je gaming-setup kan zijn. Met een maximale opslagruimte van 6TB (voor niet al te veel geld vergeleken met SSD's) kan je hier in ieder geval een groot deel van je games op opslaan. Vervolgens kan je ze overzetten naar je snelle SSD wanneer je ze wil spelen. Ook scheelt deze "Game Drive" qua prijs niet heel veel van een "normale" externe harde schijf, maar biedt hij wel iets hogere lees- en schrijfsnelheden.

WD BLACK P10 Game Drive review: prijs en beschikbaarheid

• Beschikbaar met 2TB, 4TB, 5TB en 6 TB vanaf 105,99 euro
• Beschikbaar in het zwart en roze bij verschillende retailers

De P10 Game Drive is beschikbaar met 2TB, 4TB, 5TB en 6TB aan opslagruimte en in twee verschillende kleuren: zwart en roze. Het 2TB-model heeft een adviesprijs vanaf 105,99 euro, het 4TB-model van 152,99 euro, het 5TB-model van 166,99 euro en het 6TB-model van 201,99 euro. Het valt overigens ook op dat de roze variant steeds minstens een paar euro goedkoper is op de website van Western Digital. Daarnaast kan je sommige modellen inmiddels ook wel goedkoper vinden bij externe retailers, maar de prijzen voor opslag fluctueren vaak.

Voor veel van deze modellen zijn er wel alternatieven te vinden die niet specifiek op gaming gefocust zijn (waaronder van Western Digital zelf) en die dus ook een lagere prijs hebben. Wil je echter de meeste opslagruimte (hier dus het 6TB-model dat wij ook getest hebben)? Dan zijn de meeste alternatieven zeker niet zo compact als deze P10 Game Drive en is het prijsverschil eventueel nog te verantwoorden met de iets robuustere behuizing en snellere lees- en schrijfsnelheden. Op het verschil tussen die snelheden komen we verderop in deze review nog terug.

Heb je per se een Game Drive nodig om de opslagruimte van je pc of console mee uit te breiden? Nee. Maar het prijsverschil met een standaard externe harde schijf is ook weer niet gigantisch en je krijgt er wel het een en ander voor terug. Daarnaast is een externe HDD met een hoge opslagruimte voor naast de interne SSD van je gaming-apparaat waarschijnlijk in de meeste gevallen een goedkopere upgrade.

• Prijs-kwaliteit score: 3,5/5

WD BLACK P10 Game Drive review: specs

WD BLACK P10 Game Drive review: design

• Compact en stevig voor een externe harde schijf
• USB Micro-B-aansluiting
• Gamer-design, maar niet te overdreven

Een externe harde schijf is natuurlijk op dit punt niets nieuws meer en zelfs het relatief compacte 2,5-inch formaat is tegenwoordig redelijk standaard. Qua design onderscheidt de WD BLACK P10 Game Drive zich dan eigenlijk ook alleen van andere externe harde schijven door middel van zijn robuuster ogende (en voelende) behuizing en het typische design dat WD voor zijn game-opslag gebruikt, wat gelukkig ook weer niet te overdreven is.

Dit stevige gamer-design is in dit geval een volledig zwart omhulsel voor de 2,5-inch harde schijf met 'WD_BLACK' in grote witte letters, plus 'P10 Game Drive' en 2,5" HDD in kleinere witte letters op de bovenkant. Ook zit er een klein LED-lampje waarmee de activiteit van de schijf kan worden aangegeven. De behuizing heeft bijna een soort gepantserd design en voelt hierdoor wel iets steviger aan dan de gemiddelde externe harde schijf. Aan de bovenkant vind je een aantal schroefjes waarmee je het omhulsel los kan maken en onderaan vind je vier voetjes die ervoor zorgen dat de harde schijf niet te veel heen en weer beweegt.

De precieze dikte van de schijf hangt af van de hoeveelheid opslagruimte die je kiest, maar zelfs de 6TB-variant is "slechts" 23,11 mm dik. Een externe SSD is natuurlijk nog veel compacter, maar ook deze harde schijf zal bij veel mensen nog wel in hun broekzak passen.

De P10 Game Drive maakt ook nog gebruik van de USB Micro-B-aansluiting die typerend is voor externe harde schijven en kan standaard dus alleen worden aangesloten op USB-A-poorten met de meegeleverde Micro-B-naar-USB-A-kabel. Gelukkig kan je die USB-A-poorten natuurlijk nog steeds wel op je pc en moderne consoles vinden, maar een USB-C-poort en een extra kabel voor USB-C-naar-USB-C zouden onderhand ook wel fijn zijn. De USB Micro-B-aansluiting voelt namelijk een beetje fragiel en achterhaald en veel pc's (en sommige consoles) beschikken tegenwoordig ook over minstens één USB-C-poort.

• Design score: 4,5/5

WD BLACK P10 Game Drive review: prestaties

• USB 3.2 Gen 1 met geadverteerde lees- en schrijfsnelheid tot 130MB/s
• Snelheid tussen 110MB/s en 122MB/s bij bestandsoverdracht
• Trager dan externe SSD, sneller dan "normale" externe harde schijf

Western Digital adverteert bij deze externe harde schijf met een sequentiële leessnelheid tot 130MB/s en een overdrachtssnelheid tot 5Gb/s (USB 3.2 Gen 1). Die leessnelheid is een stuk langzamer dan wat je op een externe SSD tegen zal komen en echt enorm langzaam vergeleken met de interne SSD's in bijvoorbeeld de PS5 en Xbox Series X|S.

Toch merkten we dat deze "Game Drive" wel sneller was dan de "normale" externe harde schijf van 5TB van WD (My Passport) die we ook nog hadden liggen. Hieronder zie je de resultaten van onze CrystalDiskMark-tests voor de P10 Game Drive en qua sequentiële leessnelheid zit hij hier dus iets boven de geadverteerde 130MB/s. Qua sequentiële schrijfsnelheid komt hij ook aardig in de buurt van die 130MB/s. We hebben diezelfde tests een paar keer uitgevoerd op de 5TB My Passport-schijf met sterk wisselende resultaten. De eerste keer kregen we een sequentiële leessnelheid rond de 110MB/s en een sequentiële schrijfsnelheid rond de 90MB/s, maar de tweede keer hadden we te maken met respectievelijk ongeveer 126MB/s en 107MB/s.

Hoe dan ook, de P10 Game Drive is dus wel daadwerkelijk iets sneller en als het prijsverschil niet te groot is op het moment dat je een nieuwe externe harde schijf wil kopen, kan hij het zeker waard zijn als je veel grote bestanden wil verplaatsen tussen deze schijf en de schijf waar je ook echt op gamet.

In de eerste instantie waren de CrystalDiskMark-resultaten overigens veel lager, omdat de P10 Game Drive standaard was geformatteerd voor exFAT in plaats van NTFS. Dat zorgt op een pc voor tragere prestaties, maar NTFS kan bijvoorbeeld weer niet worden gelezen op een PS5. Als je de externe harde schijf als game-opslag voor een van je consoles gaat gebruiken, zal je hem echter toch moeten laten formatteren, maar voor pc is het dus aan te raden om dat ook nog zelf te doen (naar NTFS) als je de hoogst mogelijke snelheden wil.

We hebben de snelheid van de P10 Game Drive natuurlijk ook in de praktijk getest. We hebben de Steam-map voor de game Control, met in totaal 42,8GB aan bestanden, overgezet van onze interne SSD (de 2TB Samsung 990 Pro) naar de WD BLACK P10 Game Drive en weer terug. In beide gevallen zat de snelheid van de overdracht gemiddeld tussen de 110MB/s en 122MB/s en duurde het overzetten van de game dus maar zo'n 5 à 6 minuten. In de afbeelding bovenaan deze categorie zie je een screenshot van de overdracht van de game van onze interne SSD naar de P10 Game Drive.

Hoewel je dus zeker van veel snellere overdrachtssnelheden kan genieten als je voor een SSD kiest, is een P10 Game Drive met een flinke hoeveelheid opslagruimte dus zeker geen slecht idee voor het opslaan van de games in je backlog, zodat je je games niet steeds opnieuw moet downloaden als je ze weer eens opnieuw wil spelen. Het zou bij ons waarschijnlijk toch wel veel langer dan 5 à 6 minuten hebben geduurd om Control opnieuw te downloaden. Voor een harde schijf levert dit model uitstekende lees- en schrijfsnelheden.

We zouden in 2025 niet echt snel meer aanraden om voornamelijk je games ook echt vanaf een externe harde schijf te spelen en bij veel moderne games kan dit ook niet meer. Je oudere PS4- en Xbox One-games kan je dus wel nog gewoon direct vanaf deze schijf spelen. In die situatie zal de P10 ongetwijfeld ook wel voor iets betere laadtijden zorgen dan de gemiddelde externe harde schijf, maar dat verschil zal misschien niet echt merkbaar zijn. We vinden deze schijf dan ook vooral interessant als cold storage voor games uit je backlog.

• Prestaties score: 4/5

Moet je de WD BLACK P10 Game Drive kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

Ook in 2026 zijn microSD-kaarten nog relevant. Veel smartphones laten het microSD-kaartslot vallen, maar er zijn tal van andere apparaten die nog wel ruimte bieden voor een microSD-kaart. Denk maar aan gameconsoles, zoals de Nintendo Switch of Steam Deck, of (action) camera's, zoals de GoPro Hero 13 Black. Een belangrijke speler in deze markt is Samsung, dat nu eindelijk microSD-kaarten met een opslagcapaciteit van 1 TB aanbiedt. Wij konden de nieuwe Samsung Evo Plus (2024) uitproberen en dit zijn onze bevindingen.

Samsung Evo Plus microSD-kaart (2024): review in een notendop

Om te beginnen, is de Samsung Evo Plus (2024) beschikbaar in vijf versies: 64 GB, 128 GB, 256 GB, 512 GB en 1 TB. De vorige generatie van deze microSD-kaarten dateert van 2021 en ging maar tot 512 GB. Dit is nu verdubbeld, terwijl de goedkoopste versie met 32 GB opslag weggevallen is. Gezien de steeds grotere bestanden waarmee we tegenwoordig werken, vinden we dat een logische keuze.

Samsung is zo vriendelijk om een SD-adapter mee te leveren, waardoor de Samsung Evo Plus (2024) ook handig is voor fotografen en videomakers. Hoewel we geen duurzaamheidstesten uitvoeren, is Samsung erg zeker van de duurzaamheid van de Evo Plus (2024) geheugenkaarten. Een spatje water (of zelfs een duik in een rivier) is geen probleem en avonturiers zullen ook blij zijn met de resistentie tegen zowel extreem lage (- 25 °C) als hoge (85 °C) temperaturen. Verder krijg je een garantie van maar liefst tien jaar op elke opslagvariant van de Samsung Evo Plus (2024).

Wij kregen de nieuwe 1TB-versie toegestuurd en die beschikt over leessnelheden tot 160 MB/s en schrijfsnelheden tot 120 MB/s, UHS Speed Class 3 (U3), Video Speed Class 30 (V30) voor 4K UHD-video met A2 App Performance. Hetzelfde is van toepassing op de versies met 256 GB en 512 GB opslag. De Samsung Evo Plus (2024) met 128 GB heeft daarentegen een schrijfsnelheid van 60 MB/s en de goedkoopste versie met 64 GB opslag haalt slechts 20 MB/s en is uitgerust met UHS Speed Class 1 (U1), Video Speed Class 10 (V10) en A1 App Performance. Houd er dus rekening mee dat je niet overal dezelfde snelheid krijgt. In onze lees- en schrijftesten wist de Samsung Evo Plus (2024) zijn geclaimde snelheden telkens te behalen en behouden.

De Samsung Evo Plus (2024) is ten slotte nog interessant voor gamers. Aanvankelijk was de Nintendo Switch de enige console die gebruikmaakte van microSD-kaarten. De komst van andere gaming handhelds, zoals de Steam Deck, ASUS ROG Ally en MSI Claw, heeft daar de voorbije jaren verandering in gebracht. De leessnelheid van de Samsung Evo Plus (2024) is namelijk hoog genoeg zodat je probleemloos games kan installeren op de microSD-kaart. Op die manier kan je zelfs wat geld besparen door een handheld met lagere ingebouwde opslag te kopen en die daarna uit te breiden met de Samsung Evo Plus (2024).

Samsung Evo Plus microSD-kaart (2024): prijs en beschikbaarheid

• Adviesprijs begint bij €21,99 voor 64 GB...
• ...en loopt op tot €237,99 voor 1 TB
• Nu al met korting te vinden

Samsung staat niet meteen bekend om hun lage prijzen en dat merk je ook bij deze microSD-kaart (zie hieronder voor de volledige tabel met adviesprijzen). Hoewel 21,99 euro voor 64 GB prima is, is de adviesprijs van 237,99 euro voor 1 TB wel even schrikken. Voor dat geld heb je namelijk een externe SSD met minstens twee keer zoveel opslag. Nu kan je een externe SSD niet voor precies dezelfde toepassingen gebruiken als een microSD-kaart, maar als je bijvoorbeeld vooral bestanden tussen je laptop en tablet wil uitwisselen, dan is een externe SSD een interessantere keuze.

De verkoopprijzen zijn gelukkig al sterk gedaald tegenover de adviesprijzen, omdat dit een erg competitieve markt is. Momenteel vind je de Samsung Evo Plus (2024) dus ver onder zijn adviesprijs, welke capaciteit je ook zoekt. Zo heeft de versie met 512 GB een adviesprijs van maar liefst 119,99 euro, maar vind je hem nu al voor ongeveer 50 euro. Foto- en videografen die een microSD-kaart zoeken waar ze nog jaren op kunnen vertrouwen, kunnen daarom zeker overwegen om te investeren in de Samsung Evo Plus (2024). Wanneer je echter een geheugenkaart voor je Nintendo Switch zoekt, zijn er wel opties die nog iets goedkoper zijn. De snelheden zullen daar lager liggen, maar aangezien de vereisten voor microSD-kaarten voor de Nintendo Switch niet zo hoog zijn, zal je geen prestatieverschil merken.

Wi-Fi 7 is de nieuwste wifistandaard en begint zijn weg naar steeds meer apparaten te vinden. Als je een laptop of smartphone hebt met Wi-Fi 7-ondersteuning, heb je natuurlijk ook een router nodig die dit signaal uitzendt. Wi-Fi 7-systemen zijn momenteel nog erg prijzen en netwerkspecialist Netgear heeft nu Orbi 770 uitgebracht die de voordelen van Wi-Fi 7 naar een iets lager prijspunt brengt. Toch is dat prijspunt niet zo laag als we gehoopt hadden.

Netgear Orbi 770 review: prijs en beschikbaarheid

• 699,99 euro voor kit met één satelliet
• 999,99 euro voor kit met twee satellieten
• 399,99 euro voor extra satelliet

De Netgear Orbi 770 is beschikbaar sinds september 2024 in twee kits. Het basispakket van 699,99 euro bevat de router en één satelliet (repeater) en het duurdere pakket kost 999,99 euro en bevat nog een tweede satelliet. We raden aan om vooraf te bepalen hoeveel satellieten je nodig hebt om je hele woning van internet te voorzien, aangezien een losse satelliet 399,99 euro kost. Hoewel de Orbi 770 inderdaad goedkoper is dan de flagship Orbi 970, is dit enorm veel geld, vooral als nog niet elk apparaat in je woning Wi-Fi 7 ondersteunt.

Er zijn momenteel enkele goedkopere opties beschikbaar, zelfs binnen de categorie van Wi-Fi 7-systemen. TP-Link heeft bijvoorbeeld het 3-pack van de Deco BE65 dat je momenteel kan vinden rond de 550 euro. Wat ook jammer is bij Netgear, is het gebrek aan een usb-poort in de router en het feit dat je in de app vaak meldingen krijgt rond hun maandelijkse abonnementen voor extra services.

Prijs-kwaliteit score: 3,5/5

Netgear Orbi 770 review: design

• 3x 2,5Gbps-poorten in de router
• 2x 2,5Gbps-poorten in de satellieten
• Subtiel lampje onderaan geeft de status aan

De router en satellieten in het Orbi 770-kit lijken allemaal sprekend op elkaar. De enige manier om ze van elkaar te onderscheiden is door de aansluitingen achteraan. De router heeft drie 2,5Gbps-ethernetpoorten (en natuurlijk een 2,5Gbps-internetpoort), terwijl de satellieten telkens twee 2,5Gbps-ethernetpoorten bevatten. De meeste routers hebben tegenwoordig ook een usb-poort, maar die ontbreekt hier jammer genoeg.

Elke unit van de Orbi 770 is aan de grote kant, maar door het witte ontwerp ziet er best goed uit en kan je vrij goed wegwerken in het gemiddelde moderne interieur. Verder zit er onderaan de router en satellieten een klein lampje dat de status aangeeft. Als er niets aan de hand is, is het een subtiel, wit lichtje dat je zelfs in het donker amper opmerkt. We vinden het wel bijzonder dat Netgear heeft gekozen voor een paars licht om een error aan te geven, wat slechts één keer is voorgekomen tijdens onze testperiode. Het lampje kan trouwens ook knipperen, bijvoorbeeld bij de set-up.

Ten slotte zijn er langs alle kanten kleine openingen om een luchtstroom te creëren. Zelfs in een volledig open ruimte voelde de Orbi 770 contant wat warm aan, dus plaats hem vooral niet in een klein, afgesloten kastje want dan kan hij wel eens oververhitten, wat effect zal hebben op de prestaties.

Design score: 4/5

Netgear Orbi 770 review: set-up en app

• Snelle set-up met de Orbi-app
• Overzichtelijke app met veel instellingen
• Reclame voor Premium-abonnementen

De set-up van de Orbi 770 heb je wellicht afgerond na amper een kwartier. Het eerste wat je doet, is de internetkabel aansluiten in de router. Aangezien wij de router in België hebben getest, was de router van de Orbi 770 aangesloten op de router van onze provider (Proximus). Dat leverde verder geen problemen op, al beperkt het natuurlijk wel de maximale snelheid.

Nadat je de router heb aangesloten, kan je de satellieten op de gewenste plaats neerzetten. Wij hebben voor deze review het 3-pack getest en hadden daarom twee satellieten, hoewel één eigenlijk voldoende was voor ons appartement (twee verdiepingen van 50m²). De router in een Orbi 770-kit weet echter hoeveel satellieten er in die kit zitten. Toen we slechts één van de satellieten hadden geïnstalleerd, bleef de app aangeven dat er werd gezocht naar de tweede satellieten en uiteindelijk hebben we die dan ook maar neergezet. Zodra die aangesloten was, was de set-up snel afgerond.

Na de set-up zie je op het homescherm van de app altijd de status van je netwerk en of de twee satellieten al dan niet verbonden zijn. Daaronder zie je de belangrijkste instellingen in verschillende blokken, waaronder gastnetwerken en ouderlijk toezicht. Bij aanschaf van de Netgear Orbi 770 krijg je ook een maand gratis Netgear Armor voor extra bescherming. Je ziet op het homescherm ook hoeveel dagen je abonnement nog geldig is.

Abonnementen zijn iets waar Netgear gek op is blijkbaar. Naast het Netgear Armor-abonnement heb je nog een extra abonnement nodig om het ouderlijk toezicht te kunnen gebruiken en daarvoor krijg je geen gratis proefperiode. We vinden trouwens dat een proefperiode van 30 dagen erg karig is gezien de hoge kostprijs van de Orbi 770. We hadden hier liever een proefperiode van minstens drie maanden gezien. Netgear herinnert je zelfs frequent aan de abonnementen, want bij het openen van de app kregen we bijna altijd een pop-up over het abonnement voor ouderlijk toezicht.

Set-up en app score: 4/5

Netgear Orbi 770 review: prestaties

• Stabiel netwerk, zowel met kabel als draadloos
• Snelheid onze router werd volledig doorgezet
• Automatisch mesh-netwerk

Om te beginnen, moeten we aangeven dat we deze test uitgevoerd hebben in België met een Fiber-abonnement van Proximus. De maximale downloadsnelheid die wij kunnen halen, bedraagt ongeveer 130 Mbps en het is daarom voor ons niet mogelijk om het volledige potentieel van de Netgear Orbi 770 te benutten. Ons appartement is daarnaast een duplex met twee verdiepingen. De router bevindt zich aan de voorzijde van de bovenverdieping en de satellieten hebben we respectievelijk aan voor- en achterzijde van de benedenverdieping geplaatst.

We hebben op verschillende momenten snelheidstesten uitgevoerd op onze laptop, aangesloten met gigabit-LAN-kabel, en Google Pixel 9 Pro, verbonden via Wi-Fi 7. In beide gevallen haalden we een gemiddelde downloadsnelheid van 125 Mbps met pieken tot 130 Mbps en uploadsnelheid van 40 Mbps met pieken tot 50 Mbps. Dit komt overeen met de snelheden die we rechtstreeks van de Proximus-router krijgen.

Daarnaast was het netwerk nooit zodanig verzadigd dat de snelheden dramatisch zakten. We konden een film in 4K-kwaliteit streamen op Netflix, een game downloaden op Steam, video op YouTube kijken en ondertussen online gamen zonder veel vertraging. Games op Steam werden altijd met een snelheid van 13 MB per seconden gedownload en dat zakte naar minimaal 9 MB als we daadwerkelijke alle activiteiten hierboven tegelijkertijd uitvoerden.

Het meshnetwerk dat automatisch werd gecreëerd, werkte feilloos. Wanneer we van de boven- naar benedenverdieping gaan, is er geen seconde waarop het netwerk wegvalt en ook de overgang tussen de twee satellieten gebeurt naadloos. Zelfs op de verdieping onder ons hebben we nog verbinding met de repeater.

Prestaties score: 5/5

Moet je de Netgear Orbi 770 kopen?

Koop hem als...

Koop hem niet als...

NETGEAR heeft vandaag zijn WiFi 7 aanbod uitgebreid met het nieuwe Orbi 770 Tri-band Mesh-systeem. Dit is NETGEAR's meest toegankelijke WiFi 7 mesh-systeem tot nu toe, en is de volgende stap in NETGEAR’s streven om krachtige WiFi-prestaties en veilige connectiviteit te bieden aan een breed publiek.

WiFi 7 verandert de spelregels

NETGEAR heeft afgelopen jaar al drie WiFi 7- producten geïntroduceerd: de Nighthawk RS700S, Nighthawk RS300 en Orbi 970. WiFi 7 biedt aanzienlijke verbeteringen ten opzichte van WiFi 6, zoals 2,4 keer snellere snelheden, verminderde latency, en een betere omgang met WiFi-storingen. Het doel van NETGEAR is om met deze technologie tegemoet te komen aan de groeiende vraag naar hogere internetsnelheden en betrouwbaarheid, vooral nu multi-gig internetsnelheden betaalbaarder zijn geworden en het aantal apparaten dat om extreem lage latency vraagt, zoals AR/VR-headsets en AI-platforms zoals CoPilot+, blijft toenemen. Hierdoor kunnen gezinnen tegelijkertijd probleemloos genieten van toepassingen als 4K/8K-streaming, videogesprekken en gaming.

Het Mesh-systeem – Orbi 770 Series

Het Orbi 770 Mesh-systeem heeft een moderne vormgeving en past naadloos in elk interieur en met vier interne antennes bieden ze een sterke WiFi-dekking door het hele huis. Het Orbi WiFi 7 Tri-band mesh-systeem biedt snelle internetverbindingen tot 11 Gbps, geschikt voor maximaal 100 apparaten in grote huizen tot 540 m². Dit systeem combineert de 5Hz- en 6GHz-banden om de snelheden en betrouwbaarheid van je netwerk te verbeteren, en dankzij de 2.5 Gig-internetpoort kun je profiteren van de nieuwste multi-gig internetsnelheden. Met meerdere LAN-poorten op zowel de router als de satellieten kun je eenvoudig apparaten aansluiten, zoals een gaming-pc of gedeelde opslag, voor een stabiele en snelle bedrade verbinding.

De Orbi 770-serie is uitgerust met geavanceerde beveiligingsfuncties zoals de nieuwe Advanced Router Protection, die zowel bekende als onbekende bedreigingen herkent en blokkeert. Daarnaast wordt het systeem geleverd met een 30-dagen proefversie van NETGEAR Armor, dat een uitgebreide beveiliging biedt voor al je apparaten, inclusief extra privacy met een ingebouwde VPN. Ook kun je eenvoudig de online tijd van je kinderen beheren met NETGEAR Smart Parental Controls, die gratis basisfuncties biedt, met de optie voor een Premium Plan na de proefperiode.