Voor de perfecte thuisbioscoop is een uitstekend geluidssysteem net zo belangrijk als de juiste tv. Dat hebben we dan maar even in elkaar geknutseld.

We maken gebruik van een Denon AVC-X3900H AV-receiver en een luidsprekerset uit de 600-serie van Bowers & Wilkins. Die bestaat uit een HTM6 S3-centerspeaker, twee 603 S3-vloerluidsprekers, twee 607 S3-boekenplankluidsprekers als surroundspeakers en een ASW610-subwoofer. Voor de verbindingen gebruiken we QED XT25-kabels.

Voorheen gebruikten we de Samsung HW-Q990C. Dit is een 11.1.4-kanaals Dolby Atmos-soundbarsysteem dat uit vier onderdelen bestaat: een soundbar (voor-, midden- en hoogtekanalen), twee achterspeakers (surround- en hoogtekanalen achteraan) en een subwoofer. We kozen destijds voor een soundbar omdat de meeste mensen hiervoor kiezen. Bovendien is onze testruimte niet erg groot, waardoor dit meer dan voldoende was voor een meeslepende ervaring.

We hebben echter besloten om over te stappen op een volwaardig surroundsysteem, bestaande uit losse luidsprekers en een AV-receiver. We willen daarom bespreken hoe eenvoudig het is om zo'n systeem op te zetten en hoe dit zich verhoudt tot een soundbar.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

De geluidstest

Bij de achtervolgingsscène met de Batmobile uit The Batman leverde de soundbar een krachtige bas, solide hoogtekanalen en veel details. Toen we overschakelden naar het volledige surroundsoundsysteem, ging een geheel nieuwe wereld voor ons open. Zodra de motor van de Batmobile tot leven kwam, zorgde de combinatie van de frontspeakers en de subwoofer ervoor dat de hele kamer trilde. Toch bleven de verfijnde details uitstekend hoorbaar, waardoor het geheel veel tastbaarder en mechanischer aanvoelde.

Terwijl de Batmobile en de auto van de Penguin door het verkeer manoeuvreerden, bewogen de geluiden van gierende banden en toeterende voertuigen met grote precisie en helderheid langs de frontspeakers, precies in lijn met de actie op het scherm. Hoewel de soundbar dit ook goed deed, miste hij de kracht en details van vloerspeakers. De ervaring met het speakersysteem was uiteindelijk een stuk meeslepender en spannender.

Met het volledige systeem waren Dolby Atmos-effecten hoorbaar die we nog nooit hadden gehoord met een soundbar. Denk bijvoorbeeld aan bladeren en regen die tegen de onderkant van de twee auto's kletterden. Deze geluiden kwamen duidelijk naar voren, zelfs te midden van het zware gebrom van de motoren.

Een latere scène, waarin Batman, de Penguin en Gordon met elkaar in gesprek zijn, laat zien hoe helder het geluid is dankzij een grote centerspeaker. De subtiele klanknuances in de stemmen van de personages kwamen helder en gedetailleerd over.

Hoewel de soundbar spraak prima weergaf, zorgden losse luidsprekers voor meer nuance in de dialogen, waardoor de stemmen nog beter loskwamen van de achtergrondgeluiden.

Bij Alien: Romulus zorgde het getik van de pootjes van de facehuggers ervoor dat we meer dan eens over onze schouder keken. Hoewel de schuin geplaatste surrounddrivers van de soundbar uitstekend werk leverden, kwamen subtielere geluiden pas echt tot hun recht met het volledige luidsprekersysteem. Deze geluiden vormden een prachtige balans met de dreigende muziek en de verhitte stemmen van de groep.

In een latere scène, waarin een personage sluipt, ervaar je zelfs met een 5.1-opstelling een duidelijk gevoel van hoogte. Zo hoor je bijvoorbeeld water van bovenaf naar beneden sijpelen. Hoewel er nog geen specifieke hoogteluidsprekers aanwezig waren, creëerden de surround- en frontkanalen toch een ruimtelijk effect in de hoogte.

Voor een meer muziekgerichte ervaring kozen we de scène uit Sinners waarin de tijd lijkt te buigen. Dit was een demonstratie van superieur geluid: de losse luidsprekers in combinatie met de AV-receiver presteerden fantastisch. Terwijl de camera door de schuur beweegt, verplaatst de stem van Sammie zich langs de verschillende luidsprekers, wat zorgt voor een volledig 360°-surround-effect.

De soundbar doet dit ook erg goed, maar de losse luidsprekers voegen daar nog een extra dimensie aan toe door elk geluid meer ruimte te geven. Hierdoor kun je nog nauwkeuriger bepalen waar een geluid vandaan komt. De bas was wederom onder controle, met veel kracht en detail. De AWS610-subwoofer gaf de zware, bekende tonen van de dj-installatie en de latere drumpartijen nauwkeurig weer.

Een van de meest indrukwekkende aspecten was de breedte van het geluid. Het nummer begint geconcentreerd rond het midden en de voorzijde, maar naarmate het beeld breder wordt, breidt ook het geluid zich uit. De subwoofer klinkt voller, de frontspeakers leveren meer vermogen en de achterluidsprekers bieden meer detail. Het hele systeem heeft gewoon meer manieren om die ruimte te creëren.

Hoe begin je hieraan?

Maak eerst een duidelijk plan voor je een aankoop doet. We moesten ervoor zorgen dat we een krachtig geluidssysteem kozen, in combinatie met een veelzijdige AV-receiver die over voldoende vermogen beschikt om het systeem aan te sturen. Omdat we uiteenlopende AV-apparatuur testen en met diverse bronnen werken, is de aanwezigheid van voldoende hoogwaardige HDMI-poorten belangrijk.

Nadat de apparatuur was gekozen, moesten we nadenken over de positie van de luidsprekers. Gelukkig bestaat er voor een Atmos-thuisbioscoop een algemene vuistregel: als alle luidsprekers (behalve de sub) op gelijke afstand van de zitpositie worden geplaatst, levert dit het optimale geluid op. In ons testlab, dat is ingericht voor één zitplaats, was dit 140 cm.

Vervolgens moesten we zorgen voor goede kabels met de juiste lengte. Wij kozen voor QED XT25-kabels. Je zult moeten bepalen hoe de kabels moeten liggen en of je voor jouw specifieke opstelling kabels nodig hebt die in de muur of onder de vloer kunnen worden weggewerkt. In onze testruimte liggen zachte vloerkleden die helpen om echo's te verminderen. Bovendien bieden ze een handige manier om kabels naar de achterzijde van de ruimte te leiden.

Met geconfectioneerde kabels bedoelen we kabels die zijn voorzien van zogenaamde bananenstekkers. Hiermee kun je de kabels eenvoudig aansluiten op de achterzijde van je AV-apparatuur. Zodra de kabels zijn aangesloten, is het tijd om de luidsprekers te configureren. De Denon AVC-X3900H biedt hierbij een handig hulpmiddel: via instructies op het scherm word je stap voor stap door het proces geleid.

De instructies op het scherm gidsten ons door het volledige proces: van het aansluiten van de luidsprekerkabels op de juiste punten van de luidsprekers, tot het verbinden van de luidsprekers met de poorten aan de achterzijde van de AV-receiver. Daarna werden we begeleid bij de configuratie en opstelling van de luidsprekers, evenals de optimalisatie van het geluid voor deze specifieke ruimte. Dat laatste gebeurde met behulp van de meegeleverde meetmicrofoon en Audyssey-ondersteuning.

Nu iets dat voor beginners verwarrend kan zijn: bij het kiezen van de luidsprekerconfiguratie toont het scherm een ​​5.1-opstelling waarbij de surroundspeakers aan de zijkanten moeten staan (en niet erachter).

Dit kan een verrassing zijn voor gebruikers die overstappen van een soundbar met achterspeakers. Mocht je aan de zijkanten geen ruimte hebben en de luidsprekers noodgedwongen verder naar achteren moeten plaatsen, dan is dat doorgaans geen groot probleem.

Al met al nam het volledige proces een paar uur in beslag, zonder dat we daarbij op noemenswaardige obstakels stuitten. Het was niet echt ingewikkelder dan het installeren van een soundbar. Je zit hier alleen met meer kabels die je misschien wil wegwerken.

Uiteraard kost deze opstelling meer dan de Samsung-soundbar die we hebben vervangen. Je kan echter ook voor minder geld een gelijkaardige set-up maken die ook beter klinkt dan een premium soundbar.

Voor de lancering van Denons nieuwe X3900H- en X2900H-av-receivers bezochten we het hoofdkantoor van het bedrijf in Japan. Daar konden we de nieuwe modellen uitproberen in de speciale luisterruimte waarin Denons Sound Masters producten tot in de puntjes afstellen. Daarnaast brachten we ook een bezoek aan de gezamenlijke fabriek van Denon en Marantz, waar beide merken hun hifi- en av-componenten produceren.

Die fabriek staat in Shirakawa, op ongeveer een uur reizen van Tokio met de Shinkansen (beter bekend als de bullet train). De kersenbloesem was daar nog altijd te zien, terwijl de meeste parken in Tokio hun jaarlijkse lentekleuren inmiddels grotendeels kwijt waren.

Het was interessant om de productielijnen en testprocedures voor de verschillende hifi-producten te bekijken. Een uitgebreider bezoek aan de thuisbioscoopruimte van de fabriek maakte echter veel meer indruk. De ruimte werd al in 1983 gebouwd, zodat de eerste av-receiver van Marantz er kon worden ontwikkeld en getest voor de lancering in 1985.

Aan sommige details is de leeftijd van de ruimte nog te zien. De zware deur doet bijvoorbeeld sterk denken aan infrastructuur uit de jaren zeventig. De Denon-receiver die tijdens onze demonstratie centraal stond, is daarentegen zonder twijfel modern.

De AVC-A1H is het eerste model van het bedrijf dat een 9.4.6-kanaals luidsprekeropstelling kan aansturen. Daarnaast biedt hij ondersteuning voor vrijwel elk ruimtelijk audioformaat dat je erop zou willen loslaten.

Die 9.4.6 kanalen zijn precies wat het luidsprekersysteem in de ruimte biedt. De opstelling bestaat uit acht imposante Bowers & Wilkins 801 D4-luidsprekers, een HTM81 D4-centerspeaker en vier subwoofers uit de ASW-serie, die aan de randen van de kamer zijn weggewerkt. Daar komen nog zes luidsprekers in het plafond bij. Alles bij elkaar staat er voor ongeveer 250.000 euro aan luidsprekers.

Voor het beeld werd een Sony VPL-VW535 4K-projector gebruikt, met een Oppo UDP-205 4K Blu-ray-speler als bron. Die laatste is inmiddels al bijna tien jaar niet meer verkrijgbaar, maar geldt voor velen nog altijd als een van de beste spelers ooit gemaakt.

We namen plaats op de middelste stoelen, precies op de juiste plek. Volgens de technici van Denon en Marantz bevindt die zich op ongeveer 3,7 meter van de centerspeaker en 3 meter van de twee achterste luidsprekers. Daarmee volgt de opstelling niet helemaal de richtlijnen van Dolby, die voor Atmos uitgaan van gelijke afstanden. Toch gaan we daar niet over discussiëren met de mensen die de ruimte zelf hebben ontworpen.

• De beste wifispeakers in 2026 volgens onze audio-experts

De eerste demoscène kwam uit A Star is Born uit 2018, op het moment dat Ally voor het eerst het podium opkomt tijdens een concert van Jackson. Wat ons meteen opviel, was hoe volledig het geluid loskwam van de apparatuur. Op de best mogelijke manier.

Het geluidsbeeld was zo ruimtelijk en expressief dat het nauwelijks nog voelde alsof we naar een systeem met afzonderlijke kanalen luisterden. Dit kwam heel dicht in de buurt van het ideaalbeeld van Dolby Atmos.

Van hoog tot laag klonk alles opvallend samenhangend. Tegelijkertijd leek het systeem altijd nog wat extra vermogen achter de hand te hebben. Dat hoorde je wanneer de bas van een akoestisch instrument meer nadruk kreeg, wanneer de stem van Lady Gaga boven de mix werd uitgetild of wanneer iedere aangeslagen gitaarsnaar plots extra duidelijk naar voren kwam. Zulke overgangen verliepen steeds vloeiend en natuurlijk.

Het systeem leek over eindeloos veel kracht te beschikken, zonder dat het leek alsof er veel moeite gedaan werd. Er was niets van het geforceerde, directe geluid dat je soms bij soundbars of compactere oplossingen hoort.

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Daarna volgde de openingsscène van Unbroken, die ons midden in een luchtgevecht uit de Tweede Wereldoorlog plaatste. De nadruk lag daarbij vooral op de ervaring in en rond één bommenwerper.

De positionering en schaal van de geluidseffecten waren bijzonder precies. Propellers lieten de lucht hoorbaar trillen, terwijl draaiende geschutskoepels, rammelende beugels en andere kleine onderdelen duidelijk hun eigen plek in de ruimte kregen. Toch klonken die effecten nergens overdreven aangezet. Ze zaten gewoon vanzelfsprekend en nauwkeurig in de mix.

Het luchtafweergeschut en de explosies waren erg dynamisch en doken plots vanuit verschillende richtingen op. Wanneer granaatscherven de cockpit raakten, bewoog het geluid duidelijk van voren naar achteren door de ruimte. Het klonk niet als één algemeen krakend effect, maar als een snelle en goed te volgen beweging in 3D.

De machinegeweren waren vlak boven het scherm te horen, waarna de hulzen in een duidelijke neerwaartse beweging richting onze zitplaatsen vielen. Dankzij die precisie kregen we via het geluid zelfs een beter beeld van de opbouw en afmetingen van het toestel.

Daarna was Gravity aan de beurt. Het team van Denon en Marantz gebruikt deze film naar eigen zeggen als een soort stresstest voor av-receivers. Tijdens de scène waarin Ryan Stone opnieuw de atmosfeer binnendringt, worden minutenlang vrijwel alle kanalen tegelijk zwaar belast, inclusief de lage tonen. Volgens het team is dit dan ook een van de lastigste filmscènes om goed aan te sturen.

Juist daarom viel op hoeveel controle het systeem behield. Terwijl het gerommel en geratel de hele ruimte vulde, bleef ook de zang in de soundtrack heel verfijnd en duidelijk hoorbaar. Het geluid was op hetzelfde moment zacht en gedetailleerd, maar ook hard en overweldigend.

Rondvliegend en ontploffend puin klonk chaotisch, maar bewoog tegelijk heel precies door het geluidsveld.

Het resultaat was pure audiochaos, zonder dat het systeem ooit hoorbaar vastliep of afzonderlijke elementen verloren gingen. Daardoor werden we volledig meegesleept in een van de spannendste momenten van de film. Veel overtuigender wordt ruimtelijk geluid niet.

Om wat bij te komen, sloten we af met A Complete Unknown. Tijdens de scène waarin Dylan en Joan Baez samen optreden op het folkfestival, wordt het omgevingsgeluid prachtig nagebootst. Ironisch genoeg weet het systeem zelfs heel overtuigend de klank van een minder nauwkeurige luidsprekerinstallatie te reproduceren.

In het rustige nummer klinken de aangeslagen gitaarsnaren helder en scherp, terwijl het ritme voortdurend strak onder controle blijft. Tegelijkertijd kan het systeem het geluid van het publiek achter in de ruimte flink laten aanzwellen, zonder dat de zachte en licht vervormde zang vooraan wordt weggedrukt. Alles blijft zorgvuldig in balans, ook wanneer het geluidsbeeld veel voller wordt.

Onze luistersessie in deze ruimte was zo’n ervaring die minder uitgebreide thuisbioscopen daarna wat gewoontjes laat aanvoelen. Gelukkig worden we tegen onszelf beschermd door het simpele feit dat we geen kwart miljoen dollar aan luidsprekers kunnen uitgeven. Dan hebben we het nog niet eens over de overige apparatuur of de ruimte die nodig is om zo’n installatie echt tot zijn recht te laten komen.

Mocht je ooit een flinke erfenis krijgen en dol zijn op films, dan zijn er volgens ons veel slechtere manieren om dat geld uit te geven.

• De beste soundbars in 2026 volgens onze audio-experts

HDMI 2.2 komt eraan en dat zou wel eens heel belangrijk kunnen zijn voor gamers. De bandbreedte is namelijk twee keer zo groot als die van HDMI 2.1 en bedraagt tot 96 Gbps. Dat betekent dat HDMI 2.2 in staat is om ongecomprimeerde 4K te leveren bij maximaal 240Hz (de huidige HDMI-standaard kan dit alleen met Display Stream Compression, ook wel DSC genoemd) of ongecomprimeerde 4K bij 480Hz met 4:2:0 chroma-subsampling. Het kan ook ongecomprimeerde RGB 8K leveren bij 60Hz. Met behulp van DSC kan het 1440p leveren bij refresh rates van meer dan 1.000Hz.

Er is echter een belangrijke kanttekening: apparaten kunnen HDMI 2.2-gecertificeerd zijn zonder de allerhoogste datasnelheden te leveren. Je zult de spec sheets daarom goed moeten bekijken. Zoals FlatpanelsHD meldt, verwacht de HDMI-organisatie dat de eerste apparaten met HDMI 2.2 in 2027 op de markt zullen komen.

Rob Tobias, CEO en voorzitter van de HDMI Licensing Administrator zeg het volgende: "We horen dat chipfabrikanten dit jaar zullen beginnen met het leveren van samples van hun FRL2-chips (Fixed Rate Link, de signaaltechnologie die door HDMI wordt gebruikt). En dus zouden we volgend jaar de eerste HDMI 2.2-producten met een snelheid van tot 96 gigabit moeten zien.”

• Klik hier om te abonneren op onze wekelijkse nieuwsbrief

Hoe belangrijk is HDMI 2.2?

De specificaties zijn indrukwekkend. HDMI 2.2 zal in drie varianten beschikbaar zijn, met name 64 Gbps, 80 Gbps en 96 Gbps. Het is dus hoe dan ook sneller dan HDMI 2.1 Dit is vooral interessant voor gamers, hoewel veel gaming monitor DisplayPort 2.1 gebruiken met een snelheid tot 80 Gbps. Gamers die al op DP 2.1 zijn overgeschakeld, zullen daarom niet meteen op HDMI 2.2 springen.

HDMI biedt meer voordelen in de woonkamer, dankzij functies zoals ARC (Audio Return Channel), CEC (Consumer Electronics Control) en ALLM (Auto Low-Latency Mode). Next-gen gameconsoles zullen hier wellicht gebruik van maken. Het zou ons niet verbazen als de PS6 (wanneer die ook moge verschijnen) HDMI 2.2 heeft.

We zien inmiddels ook tv's met refresh rates hoger dan 120Hz, terwijl de huidige generatie consoles niet hoger gaat dan dat. HDMI 2.2 is in dat opzicht wel toekomstbestendig. Voor de meeste toepassingen in de woonkamer is HDMI 2.2 daarentegen waarschijnlijk overbodig. Er is wel één algemeen voordeel aan HDMI 2.2: LIP, wat staat voor Latency Indication Protocol. Dit verbetert de geluidssynchronisatie met soundbars of AV-receivers.

Zelfs vandaag hebben niet alle premium tv’s vier HDMI 2.1-poorten. De reden hiervoor is eenvoudig: niet elke chip ondersteunt vier HDMI 2.1-poorten. Ook niet iedereen heeft vier HDMI 2.1-poorten nodig. Als je geen gameconsoles hebt en geen peperdure audio-opstelling hebt, maakt het niet veel uit welk type HDMI-poorten je tv heeft.

Op pc’s zullen we ten slotte afhankelijk zijn van de volgende generatie GPU’s. Die worden echter pas verwacht aan het einde van 2027 (of nog later). Net als in de begindagen van HDMI 2.1, zal HDMI 2.2 wellicht eerst op de duurste modellen verschijnen.